Research Article

ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Volume: 27 Number: 1 September 20, 2026
EN TR

ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, öğretmenlerin algıladıkları örgütsel destek ile iş stresi düzeyleri arasındaki ilişkide işe yabancılaşmanın aracılık rolünü ampirik olarak incelemektir. Araştırma, İş Talepleri–Kaynaklar (JD-R) Modeli ve Sosyal Değişim Kuramı çerçevesinde teori haline getirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, Kocaeli ilinde görev yapan ve kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 343 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler; Algılanan Örgütsel Destek, İşe Yabancılaşma ve İş Stresi ölçeklerini içeren çevrimiçi anket formu ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra, aracılık etkisini test etmek amacıyla Hayes PROCESS Macro (Model 4) ve Bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, algılanan örgütsel desteğin hem işe yabancılaşmayı hem de iş stresini negatif ve anlamlı yönde etkilediğini; buna karşın işe yabancılaşmanın iş stresini pozitif yönde artırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca, yapılan analizler sonucunda işe yabancılaşmanın algılanan örgütsel destek ile iş stresi arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği doğrulanmıştır. Bu sonuçlar, örgütsel desteğin iş stresini sadece doğrudan değil, aynı zamanda öğretmenlerin işlerine yönelik hissettikleri yabancılaşma duygusunu azaltarak dolaylı yoldan da hafiflettiğini göstermektedir. Bu çalışma, örgütsel desteğin iş stresi üzerindeki etkisinin yalnızca kaynak sağlama yoluyla değil, çalışanların işlerine yükledikleri anlamı koruma yoluyla da işlediğini göstererek literatüre katkı sunmaktadır. Bulgular, örgütsel destek eksikliğinin tek başına bir stres kaynağı yaratmadığını; aynı zamanda öğretmenlerin işlerine yabancılaşmasına yol açarak stresi dolaylı biçimde artırdığını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, işe yabancılaşmayı örgütsel destek–iş stresi ilişkisindeki eksik halka olarak konumlandırmakta; eğitim yönetimi uygulamalarında yalnızca iş yükünün azaltılmasına değil, öğretmenlerin mesleki anlam duygusunun korunmasına da odaklanan müdahalelerin gerekliliğine işaret etmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Destek Bilgisi: Bu araştırma için devlet, ticari şirket ya da kâr amacı gütmeyen örgütlerden herhangi bir yardım alınmamıştır. Etik Kurul Onayı: Bu araştırma, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma için Gebze Teknik Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurulu'nun 18.03.2026 tarihli ve 2026/05-03 oturum sayılı toplantısında alınan karar ile etik onay alınmıştır (Belge No: E-43633178-199-244967). Veri toplama sürecinde katılımcıların gizliliği esas alınmış, isim veya kurum bilgisi talep edilmemiş ve elde edilen verilerin sadece akademik amaçlarla kullanılacağı taahhüt edilmiştir. Çıkar Çatışması: Çalışmayı yürüten yazarların hiçbir şekilde çıkar çatışması söz konusu değildir.

References

  1. Akgündüz, Y., Bardakoğlu, Ö., & Kızılcalıoğlu, G. (2022). Happiness, job stress, job dedication and perceived organizational support: a mediating model. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 6(2), 654-673. doi:10.1108/jhti-07-2021-0189
  2. Akgündüz, Y., Gök, Ö. A., & Alkan, C. (2017). Örgütsel destek algısı, iş stresi, işin anlamlılığı ve proaktif kişilik özelliklerinin çalışanların yaratıcılığına etkisi: Beş yıldızlı bir otel çalışanlarında uygulama. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(1), 50-68. https://izlik.org/JA88EX47DB adresinden alındı
  3. Aloe, A., Amo, L., & Shanahan, M. (2014). Classroom management self-efficacy and burnout: A multivariate meta-analysis. Educational Psychology Review, 26(1), 101–126. doi:10.1007/s10648-013-9244-0
  4. Amzulescu, G., & Butucescu, A. (2021). The role of work alienation in the relationship between perceived organizational injustice and counterproductive work behaviors. Psihologia Resurselor Umane, 19(1), 56–66. doi:10.24837/pru.v19i1.487
  5. Armstrong‐Stassen, M. (2004). The influence of prior commitment on the reactions of layoff survivors to organizational downsizing. Journal of Occupational Health Psychology, 9(1), 46-60. doi:10.1037/1076-8998.9.1.46
  6. Artar, M., & Erdil, O. (2024). Navigating the new normal: How workplace isolation impacted teleworkers’ psychological well-being in Covid-19? The roles of perceived organizational support and job insecurity. Work: A Journal of Prevention Assessment & Rehabilitation, 79(3), 1291-1306. doi:10.3233/wor-230580
  7. Aslan, Ş., & Güzel, Ş. (2016). Algılanan örgütsel destek, iş özellikleri ve kontrol odağı faktörlerinin işgören yabancılaşması üzerine etkileri. Yönetim Bilimleri Dergisi / Journal of Administrative Sciences, 14(27), 81-109. https://izlik.org/JA38PB99YB adresinden alındı
  8. Ayanoğlu, Ç., & Arastaman, G. (2025). Algılanan örgütsel kariyer desteği ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (63), 863-901. doi:10.53444/deubefd.1574353

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Business Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 20, 2026

Submission Date

April 14, 2026

Acceptance Date

August 14, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 1

APA
Yurttaş, Y., Çakar, M., & Erat, S. (2026). ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 27(1), 1456-1480. https://doi.org/10.31671/doujournal.1929974
AMA
1.Yurttaş Y, Çakar M, Erat S. ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026;27(1):1456-1480. doi:10.31671/doujournal.1929974
Chicago
Yurttaş, Yılmazcan, Mehmet Çakar, and Serhat Erat. 2026. “ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 (1): 1456-80. https://doi.org/10.31671/doujournal.1929974.
EndNote
Yurttaş Y, Çakar M, Erat S (September 1, 2026) ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 1 1456–1480.
IEEE
[1]Y. Yurttaş, M. Çakar, and S. Erat, “ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 27, no. 1, pp. 1456–1480, Sept. 2026, doi: 10.31671/doujournal.1929974.
ISNAD
Yurttaş, Yılmazcan - Çakar, Mehmet - Erat, Serhat. “ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27/1 (September 1, 2026): 1456-1480. https://doi.org/10.31671/doujournal.1929974.
JAMA
1.Yurttaş Y, Çakar M, Erat S. ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026;27:1456–1480.
MLA
Yurttaş, Yılmazcan, et al. “ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 27, no. 1, Sept. 2026, pp. 1456-80, doi:10.31671/doujournal.1929974.
Vancouver
1.Yılmazcan Yurttaş, Mehmet Çakar, Serhat Erat. ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026 Sep. 1;27(1):1456-80. doi:10.31671/doujournal.1929974