ÖRGÜTSEL DESTEK VE İŞ STRESİ İLİŞKİSİNDE İŞE YABANCILAŞMANIN ARACILIK ROLÜ: ÖĞRETMENLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Öz
Bu araştırmanın temel amacı, öğretmenlerin algıladıkları örgütsel destek ile iş stresi düzeyleri arasındaki ilişkide işe yabancılaşmanın aracılık rolünü ampirik olarak incelemektir. Araştırma, İş Talepleri–Kaynaklar (JD-R) Modeli ve Sosyal Değişim Kuramı çerçevesinde teori haline getirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, Kocaeli ilinde görev yapan ve kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 343 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler; Algılanan Örgütsel Destek, İşe Yabancılaşma ve İş Stresi ölçeklerini içeren çevrimiçi anket formu ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra, aracılık etkisini test etmek amacıyla Hayes PROCESS Macro (Model 4) ve Bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, algılanan örgütsel desteğin hem işe yabancılaşmayı hem de iş stresini negatif ve anlamlı yönde etkilediğini; buna karşın işe yabancılaşmanın iş stresini pozitif yönde artırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca, yapılan analizler sonucunda işe yabancılaşmanın algılanan örgütsel destek ile iş stresi arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği doğrulanmıştır. Bu sonuçlar, örgütsel desteğin iş stresini sadece doğrudan değil, aynı zamanda öğretmenlerin işlerine yönelik hissettikleri yabancılaşma duygusunu azaltarak dolaylı yoldan da hafiflettiğini göstermektedir. Bu çalışma, örgütsel desteğin iş stresi üzerindeki etkisinin yalnızca kaynak sağlama yoluyla değil, çalışanların işlerine yükledikleri anlamı koruma yoluyla da işlediğini göstererek literatüre katkı sunmaktadır. Bulgular, örgütsel destek eksikliğinin tek başına bir stres kaynağı yaratmadığını; aynı zamanda öğretmenlerin işlerine yabancılaşmasına yol açarak stresi dolaylı biçimde artırdığını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, işe yabancılaşmayı örgütsel destek–iş stresi ilişkisindeki eksik halka olarak konumlandırmakta; eğitim yönetimi uygulamalarında yalnızca iş yükünün azaltılmasına değil, öğretmenlerin mesleki anlam duygusunun korunmasına da odaklanan müdahalelerin gerekliliğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Akgündüz, Y., Bardakoğlu, Ö., & Kızılcalıoğlu, G. (2022). Happiness, job stress, job dedication and perceived organizational support: a mediating model. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 6(2), 654-673. doi:10.1108/jhti-07-2021-0189
- Akgündüz, Y., Gök, Ö. A., & Alkan, C. (2017). Örgütsel destek algısı, iş stresi, işin anlamlılığı ve proaktif kişilik özelliklerinin çalışanların yaratıcılığına etkisi: Beş yıldızlı bir otel çalışanlarında uygulama. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(1), 50-68. https://izlik.org/JA88EX47DB adresinden alındı
- Aloe, A., Amo, L., & Shanahan, M. (2014). Classroom management self-efficacy and burnout: A multivariate meta-analysis. Educational Psychology Review, 26(1), 101–126. doi:10.1007/s10648-013-9244-0
- Amzulescu, G., & Butucescu, A. (2021). The role of work alienation in the relationship between perceived organizational injustice and counterproductive work behaviors. Psihologia Resurselor Umane, 19(1), 56–66. doi:10.24837/pru.v19i1.487
- Armstrong‐Stassen, M. (2004). The influence of prior commitment on the reactions of layoff survivors to organizational downsizing. Journal of Occupational Health Psychology, 9(1), 46-60. doi:10.1037/1076-8998.9.1.46
- Artar, M., & Erdil, O. (2024). Navigating the new normal: How workplace isolation impacted teleworkers’ psychological well-being in Covid-19? The roles of perceived organizational support and job insecurity. Work: A Journal of Prevention Assessment & Rehabilitation, 79(3), 1291-1306. doi:10.3233/wor-230580
- Aslan, Ş., & Güzel, Ş. (2016). Algılanan örgütsel destek, iş özellikleri ve kontrol odağı faktörlerinin işgören yabancılaşması üzerine etkileri. Yönetim Bilimleri Dergisi / Journal of Administrative Sciences, 14(27), 81-109. https://izlik.org/JA38PB99YB adresinden alındı
- Ayanoğlu, Ç., & Arastaman, G. (2025). Algılanan örgütsel kariyer desteği ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (63), 863-901. doi:10.53444/deubefd.1574353
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
20 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
14 Nisan 2026
Kabul Tarihi
14 Ağustos 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1