Lise Öğrencilerinin Matematik Kaygısı, Dijital Bağımlılık ve Yaşam Doyumunun İncelenmesi / An Examination of Mathematics Anxiety, Digital Addiction, and Life Satisfaction of High School Students

Abstract

Ankara ili Çankaya ilçesindeki lise öğrencilerinin matematik kaygısı, dijital bağımlılık ve yaşam doyumunun cinsiyet, sınıf, okul türü, algılanan akademik başarı, günlük bilgisayar (masaüstü, laptop, tablet vb.), telefon başında geçen süre, algılanan aile ekonomik durum, anne-baba eğitim durumu, düzenli olarak herhangi bir spor, müzik, resim vb. etkinliğe katılma durumu ve algılanan anne baba tutumuna göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları “Matematik Kaygı Ölçeği”, “Dijital Bağımlılık Ölçeği” ve “Yaşam Doyumu Ölçeği”’dir. 1226 öğrenci ile araştırma gerçekleştirilmiştir. Veri analizinin başlangıcında Cronbach Alpha katsayıları hesaplanmış, kullanılacak olan istatistiksel analizlere karar verebilmek için verilerin normallik araştırması yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistiksel analizler için frekans (f), yüzde alma (%), bağımsız gruplarda iki ortalamanın karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t-testi, ikiden çok ortalamanın karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi (ANOVA), ilişki analizi için ise Pearson Korelasyon testi kullanılmıştır. Matematik kaygısı, dijital bağımlılık ve yaşam doyumu cinsiyet, sınıf, algılanan akademik başarı, anne eğitim durumu ve öğrenciler tarafından ifade edilen algılanan anne baba tutumuna göre ortalamalar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Kadınların matematik kaygısı ortalaması erkeklere göre daha büyüktür ve farklılık istatistiksel olarak anlamlıdır. Erkeklerin dijital bağımlılık ve yaşam doyumu ortalaması kadınlara göre anlamlı olarak daha büyüktür. Matematik kaygısının 9 ve 10. sınıflarda anlamlı olarak 11 ve 12. sınıflardan daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Dijital bağımlılığın 9. sınıflarda anlamlı olarak 12. sınıflardan daha yüksek olduğu, yaşam doyumunun ise 9, 10 ve 11. sınıflarda anlamlı olarak 12. sınıflardan daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Akademik olarak kendini orta ve başarısız algılayanların matematik kaygısı ve dijital bağımlılığı başarılı olanlara göre anlamlı olarak daha yüksektir. Akademik olarak kendini başarılı algılayanların yaşam doyumu ise anlamlı olarak orta ve başarısız algılayanlardan yüksektir.

Keywords

• Lise
• Öğrenci
• Matematik kaygısı
• Dijital bağımlılık
• Yaşam doyumu

Ethical Statement

Çalışmanın yazarları olarak, özgün bir çalışma üretildiğini; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davranıldığını; bu çalışma kapsamında elde edilen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterildiğini ve bu kaynaklara kaynakçada yer verildiğini; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapılmadığını, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet edildiğini beyan ederiz. Araştırmanın etik kurul izni Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulundan alınmış olup, 15.02.2024 tarih ve 2024/02/30 sayılı yazı ile alınmıştır.

An Examination of Mathematics Anxiety, Digital Addiction, and Life Satisfaction of High School Students / Lise Öğrencilerinin Matematik Kaygısı, Dijital Bağımlılık ve Yaşam Doyumunun İncelenmesi

Abstract

This study aims to examine the mathematics anxiety, digital addiction, and life satisfaction of high school students in the Çankaya, Ankara according to gender, grade level, school type, perceived academic achievement, daily duration of computer (desktop, laptop, tablet, etc.) and phone use, perceived family economic status, parents’ educational level, participation in regular activities such as sports, music, painting, and perceived parental attitudes. The data collection instruments used in the study were a “Mathematics Anxiety Scale,” a “Digital Addiction Scale,” and a “Life Satisfaction Scale.” The study was conducted with 1226 students. At the beginning of the data analysis process, Cronbach’s Alpha coefficients were calculated, and a normality test was performed to determine the appropriate statistical analyses. Descriptive statistical analyses included frequency (f) and percentage (%). Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and, Pearson Correlation analysis were used to analyze the data. The findings indicated that mathematics anxiety, digital addiction, and life satisfaction differed significantly based on gender, grade level, perceived academic achievement, mother’s educational level, and perceived parental attitudes reported by students. Female students had a significantly higher mathematics anxiety average than male students. Male students had a significantly higher digital addiction and life satisfaction average compared to female students. Mathematics anxiety was found to be significantly higher among 9th and 10th grade students compared to 11th and 12th grade students. Digital addiction was significantly higher among 9th grade students than 12th grade students, while life satisfaction was significantly higher among 9th, 10th, and 11th grade students compared to 12th grade students. Students who perceived themselves as academically average or unsuccessful had significantly higher mathematics anxiety and digital addiction levels than students who perceived themselves as academically successful. In contrast, students who perceived themselves as academically successful had significantly higher life satisfaction levels than those who perceived themselves as average or unsuccessful.

Keywords

• High School
• Mathematics anxiety
• Digital addiction
• Life satisfaction

Ethical Statement

Ethics Declaration: For this research, ethical permission was obtained from the decisions of Kırşehir Ahi Evran University, Ethics Board dated 15.02.2024 and numbered 2024/02/30. We, as the authors of the study, have produced an original study; the preparation, data collection, analysis and that the principles and rules of scientific ethics have been complied with at all stages, including the presentation of information; this all data and information obtained within the scope of the study are cited and these sources are included in the bibliography that no changes have been made to the data used, that the study was conducted in accordance with the Committee on Publication Ethics (COPE) and declare that ethical duties and responsibilities are respected.

References

1. Ağdacı, A. & Yılmaz, M. (2023). Ergenlerin sosyal medya bağımlılığının akademik başarılarıyla ilişkisi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Millî Eğitim, 52(239), 1897–1912. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1193416
2. Ağırtaş, A. & Güler, Ç. (2020). Sosyal medya kullanan üniversite öğrencilerinin internet bağımlılığı ve sosyal kaygı durumlarının değerlendirilmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 76–89. https://izlik.org/JA74CD58ZT
3. Ak, M., Kesici, Ş., Yalçın, B. & Kavaklı, B. (2019). Çocuğum bağımlı olmasın. Nobel Akademik Yayıcılık.
4. Akbaş Coşar, H. & Gedik, H. (2021). Öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılığı ve akademik erteleme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(1), 32–65. https://doi.org/10.48174/buaad.932899
5. Akbıyık, M. (2020). Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumlarının çeşitli değişkenler bağlamında incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 51(51), 280–301. https://doi.org/10.15285/maruaebd.620972
6. Akyol, Y. S. (2021). Covid-19 pandemisi sürecindeki eğitimcilerin dijital bağımlılığı ve fiziksel aktivite düzeylerinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Niğde, Türkiye.
7. Albayrak, S. (2024). Lise öğrencilerinde fiziksel aktivite ile sosyal medya bağımlılığı ve yaşam doyumu ilişkisi (Ordu ili örneği) [Yüksek Lisans Tezi]. Bayburt Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bayburt, Türkiye.
8. Altınok, M. (2021). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve yaşam doyumunun incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 262–291. https://doi.org/10.37217/tebd.689774

9. Altuntaş, Z. & Deringöl, Y. (2023). İlkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin matematik kaygısı ve matematik öz yeterlik algılarının incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(Special Issue 2), 26–44. https://doi.org/10.51460/baebd.1247992
10. American Psychiatric Association (APA) (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
11. Andreassen, C. S., Torsheim, T., Brunborg, G. S. & Pallesen, S. (2012). Development of a Facebook addiction scale. Psychological Reports, 110(2), 501–517. doi: 10.2466/02.09.18.PR0.110.2.501-517
12. Antalyalı, Ö. L. & Alparslan, A. M. (2022). Jamovi uygulamalı istatistik analizleri, sosyal bilimcilere yönelik araştırma hikâyeleri ile anlatım. Nobel Akademik Yayıncılık.
13. Arpacı, S. (2022). Ergenlerde bağlanma stilleri ve yaşam doyumu arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum, Türkiye.
14. Arslan, A. (2020). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International e-Journal of Educational Studies (IEJES), 4(7), 27–41. https://doi.org/10.31458/iejes.600483
15. Arslan, A. & Bardakçı, S. (2020). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin iletişim becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(20), 36–70. https://izlik.org/JA94RE57FG
16. Arslan, A., Kırık, A. M., Karaman, M. & Çetinkaya, A. (2015). Lise ve üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılık. UHİVE: Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 34, 34–58. https://doi.org/10.17361/uhive.2015813153
17. Ashcraft, M. H. & Krause, J. A. (2007). Working memory, math performance, and math anxiety. Psychonomic Bulletin & Review, 14(2), 243-248. DOI: 10.3758/bf03194059
18. Aydın, M. & Keskin, İ. (2017). 8. sınıf öğrencilerinin matematik kaygı düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(5), 1801–1818. https://izlik.org/JA92UR53FF
19. Ayhan, B. & Köseliören, M. (2019). İnternet, online oyun ve bağımlılık. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 6(1), 1–30. https://izlik.org/JA86CS84WY
20. Ayyed, A. N. (2023). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümü öğrencilerinin yaşam doyumu ile sportmenlik yönelim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Erzurum, Türkiye.
21. Barlow, D. H. (2002). Anxiety and its disorders: The nature and treatment of anxiety and panic (2nd ed.). Guilford Press.
22. Barmola, K. C. & Gawas, C. (2022). The mediator role of internet addiction between gender and life satisfaction. The National Council of Churches Review (NCC Review), 3, 774–783.
23. Baş, K. & Diktaş, A. (2020). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılığı. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 193–207. https://doi.org/10.17679/inuefd.563544
24. Başar, M. & Doğan, M.C., (2020). Öğrencilerin matematik dersine yönelik korku nedenlerini belirlemeye yönelik bir ölçeğin geliştirilmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20 (1), 644-658. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020.20.52925-650846
25. Bartram, D. (2021). Age and life satisfaction: Getting control variables under control. Sociology, 55(4), 421–437. https://doi.org/10.1177/00380385209268
26. Bayırlı, R., Geçici, M. & Erdem, A. (2021). Matematik kaygısı ve matematik başarısı arasındaki ilişkinin meta-analiz yöntemiyle incelenmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 46(207), 287–305. https://doi.org/10.9779/pauefd.783083
27. Beilock, S. L. & Willingham, D. T. (2014). Math anxiety: Can teachers help students reduce it? American Educator, 38(2), 28–32. https://www.aft.org/sites/default/files/beilock.pdf
28. Bekdemir, M. & Sert, M. (2022). Ortaöğretim öğrencilerinin matematik kaygı düzeylerinin incelenmesi ve pandemi sürecindeki uzaktan eğitimin matematik kaygısına etkisinin araştırılması [Yüksek Lisans Tezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzincan, Türkiye.
29. Berkant, H. G. & Metin, Ö. F. (2020). Lise öğrencilerinin akademik streslerinin, matematik kaygılarının ve matematiğe yönelik tutumlarının incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(31), 545–576. https://doi.org/10.29329/mjer.2020.234.26
30. Bieg, M., Goetz, T., Wolter, I. & Hall, N. C. (2015). Gender stereotype endorsement differentially predicts girls and boys trait-state discrepancy in math anxiety. Frontiers in Psychology, 6, 1404. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.01404
31. Bindak, R. (2005). İlköğretim öğrencileri için matematik kaygı ölçeği. Fırat Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 17(2), 442–448. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/51641
32. Bostan, C. & Kalyon, A. (2024). Ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ve yaşam doyumu ilişkisi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 12(33), 92–107. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1385887
33. Bozkurt, S. (2012). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinde sınav kaygısı, matematik kaygısı, genel başarı ve matematik başarısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
34. Brand, M., Wegmann, E., Stark, R., Müller, A., Wölfling, K., Robbins, T. W. & Potenza, M. N. (2019). The interaction of person-affect-cognition-execution (I-PACE) model for addictive behaviors: A theoretical framework for understanding the development and maintenance of behavioral addictions. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 104, 162–174. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.06.032
35. Bulut, A. S. (2024). Lise öğrencilerinin dijital okuryazarlık, dijital bağımlılık ve dijital iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya, Türkiye.
36. Çavuş, C. (2019). Yaşam doyumu. Uzm. Klinik Psikolog Cansu Çavuş. https://cansucavus.com/yasam-doyumu/
37. Çelik, G. (2023). İlkokul öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile matematik ders başarıları arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Niğde, Türkiye.
38. Çeliker, V. B. (2020). 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin internet bağımlılığı ile sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
39. Çırak, M. & Tuzgöl Dost, M. (2022). Nomophobia in university students: The roles of digital addiction, social connectedness and life satisfaction. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 12(64), 35–52. https://doi.org/10.17066/tpdrd.1095905
40. Çivitci, A. (2009). Relationship between irrational beliefs and life satisfaction in early adolescents. Eurasian Journal of Educational Research, (37), 91–109.
41. Dağdelen, M. (2022). Ortaokul öğrencilerinin matematik kaygısı ile okuryazarlık öz-yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Zonguldak, Türkiye.
42. Dağlı, A. & Baysal, N. (2016). Yaşam Doyumu Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1250–1293. https://doi.org/10.17755/esosder.263229
43. Delioğlu, H. N. (2017). Sekizinci sınıf öğrencilerinin matematik başarısı ile sınav ve matematik kaygısı, matematiğe yönelik özyeterlik algısı arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın, Türkiye.
44. Demir, S. & Durmaz, M. (2018). İlköğretim matematik öğretmenlerinin matematik kaygısı hakkındaki görüşleri ve müdahale yöntemleri. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 17-27. https://izlik.org/JA86EZ66LU
45. Demirel, M., Er, Y., Kaya, A. & Çuhadar, A. (2022). Dijital bağımlılık ve boş zaman yönetiminin günlük hayata etkisinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 1292-1306. https://izlik.org/JA35ZP67ND
46. Dere, Z. (2022). Examination of college student’s technology addiction levels. International Journal of Curriculum and Instruction, 15(1), 309-337. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1382898.pdf
47. Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J. & Griffin, S. (1985). The Satisfaction With Life Scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71-75. doi: 10.1207/s15327752jpa4901_13
48. Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E. & Smith, H. L. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276-302. https://doi.org/10.1037/0033-2909.125.2.276
49. Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist, 55(1), 34-43. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.34
50. Diener, E. & Chan, M. Y. (2011). Happy people live longer: Subjective well-being contributes to health and longevity. Applied Psychology: Health and Well-Being, 3(1), 1-43. https://doi.org/10.1111/j.1758-0854.2010.01045.x
51. Dilsiz, N. B. (2019). Lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığının bağlanma stilleri ve yaşam doyumu ile ilişkisinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale, Türkiye.
52. Domlu, E. (2022). Çocuklar için dijital bağımlılık ölçeği geçerlik güvenirlik çalışması [Yüksek Lisans Tezi]. Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale, Türkiye.
53. Doruk, M. & Kaplan, A. (2013). Sınıf ve ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematik kaygılarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(4), 1505-1522. https://izlik.org/JA59MA28WY
54. Durmaz, Ö. (2023). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin, Türkiye.
55. Durmuş, H., Günay, O., Yıldız, S., Timur, A., Balcı, E. & Karaca, S. (2018). Üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığı ve üniversite yaşamı boyunca değişimi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 19(4), 383-389. https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/286225/universite-ogrencilerinde-internet-bagimliligi-ve-universite-yasami-boyunca-degisimi
56. Dürmüş, G. (2018). Adölesanlarda obezite ve problemli internet kullanımı ilişkisinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep, Türkiye.
57. Easterlin, R. A. (2001). Income and happiness: Towards a unified theory. The Economic Journal, 111(473), 465-484. https://www.jstor.org/stable/2667943
58. Ekin, H. (2021). Ortaokul öğrencilerinin anne baba tutumu, sınav kaygısı ve matematik kaygısının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir, Türkiye.
59. Erdoğdu, M. Y. (2020). İyimserlik (yaşam yönelimi) ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide akademik başarının aracılık rolü. Eğitim ve Bilim Dergisi, 1-13. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2020.8998
60. Ergenç, T. S. (2011). İlköğretim yedinci sınıf öğrencilerinin matematik dersi bilişsel hazır bulunuşluk düzeyleri ile matematik kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir, Türkiye.
61. Eryılmaz, S. & Çukurluöz, Ö. (2018). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılıklarının incelenmesi: Ankara ili, Çankaya ilçesi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 889-912. https://doi.org/10.17755/esosder.311314
62. Furner, J. M. & Duffy, M. L. (2002). Equity for All Students in the New Millennium: Disabling Math Anxiety. Intervention in School and Clinic, 38, 67-74. https://doi.org/10.1177/10534512020380020101
63. Griffiths, M. D. (2000). Internet addiction-Time to be taken seriously? Addiction Research, 8(5), 413-418. https://doi.org/10.3109/16066350009005587
64. Griffiths, M. D. (2005). A ‘components’ model of addiction within a biopsychosocial framework. Journal of Substance Use, 10(4), 191-197. https://doi.org/10.1080/14659890500114359
65. Gündüz Çetin, İ. (2020). Ortaöğretim öğrencilerinin matematik umutsuzluğunu yordayan değişkenler: matematik kaygısı, matemetiğe yönelik motivasyonel inançlar, matematik başarısı (Köşk ilçesi örneği) [Yüksek Lisans Tezi]. Adnan Menderes ÜniversitesiSosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın, Türkiye.
66. Gürbüz, R. & Yıldırım, K. (2016). An investigation of mathematics anxiety of primary school teachers. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 7(3), 536-552. https://doi.org/10.16949/turkbilmat.277870
67. Haban, K. (2023). 18 yaşındaki lise öğrencilerinde narsistik kişilik eğilimi ve algılanan ebeveyn tutumları ile yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
68. Hadfield, O. D. & McNeil, K. (1994). The relationship between Myers-Briggs personality type and mathematics anxiety among preservice elementary teachers. Journal of Instructional Psychology, 21(4), 375–384. https://psycnet.apa.org/record/1995-27007-001
69. Hayes, G., Dowd, K. P., MacDonncha, C. & Donnelly, A. E. (2019). Tracking of physical activity and sedentary behavior from adolescence to young adulthood: A systematic literature review. Journal of Adolescent Health, 65(4), 446-454. doi: 10.1016/j.jadohealth.2019.03.013
70. Hembree, R. (1990). The nature, effects, and relief of mathematics anxiety. Journal for Research in Mathematics Education, 21(1), 33-46. https://www.jstor.org/stable/749455
71. Hoşşirin Elmas, S. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının matematik öğretmeye yönelik kaygı düzeyleri ve bu kaygıya neden olan faktörler [Yüksek Lisans Tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar, Türkiye.
72. Kacar, M. & Sarıçam, H. (2015). Sınıf öğretmen adaylarının üstbiliş farkındalıkları ile matematik kaygı düzeyleri üzerine bir çalışma. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 137-152. https://izlik.org/JA99LK45AY
73. Kana, F., Geçgel, H. & Öncü, B. (2023). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital bağımlılık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(39), 941–970. https://doi.org/10.35675/befdergi.1288205
74. Kaptanoğlu, Y. (2013). Sağlık alanında hipotezden teze: Veri toplama ve çözümleme serüveni (s. 238-249). Beşir Kitabevi.
75. Karabulut, A. (2023). Bağımlılık eğitiminin üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerine etkisi. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, (21), 1-25. https://doi.org/10.46218/tshd.1166817
76. Karagün, E., Ekiz, Z. D. & Kahveci, M. S. (2018). An investigation on the digital addiction of the students of Faculty of Sports of Kocaeli University. SHS Web of Conferences, 48, 1-9. 01057. https://doi.org/10.1051/shsconf/20184801057
77. Karapınar, D. Ç., Kılıç, C. & Daş, A. (2022). Dijital bağımlılığın kişilerarası iletişim üzerine etkisi: Atatürk Üniversitesi örneği. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9, 1-20. https://doi.org/10.47358/sentez.2022.33
78. Kaya, Z., Vangölü, M. S., Marufoğlu, M. & Özdemir, M. (2023). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve iyi oluş düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(1), 117-138. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1173642
79. Kaymal, B. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin dijital bağımlılıklarının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
80. Kayri, M. (2009). Araştırmalarda gruplar arası farkın belirlenmesine yönelik çoklu karşılaştırma (Post-Hoc) teknikleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 51-64.
81. Kesici, A. (2015). Ortaokul öğrencilerinin matematiğe yönelik duyuşsal özellikleri ile temel eğitimden ortaöğretime geçiş (TEOG) sınavları öncesi yaşadıkları stresin matematik başarısına etkisi [Doktora Tezi]. Dicle Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Diyarbakır, Türkiye.
82. Kılıçman, İ., Çınar, R., Cöhce, A. A., Çöpür, H. & Güzel, E. (2022). Liselerde öğrenim gören öğrencilerin gelecek beklentilerinin yaşam doyumu üzerindeki etkileri. Anatolia Social Research Journal, 1(1), 91-105. https://www.anadolusosyal.com/index.php/as/tr/article/view/19/14
83. Kiye, S. (2023). Aile yaşam doyumunun bazı değişkenlere göre incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(38), 406-421. https://doi.org/10.35675/befdergi.1239542
84. Konca, S. (2008). Yedinci sınıf öğrencilerinin matematik kaygısının bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Van, Türkiye.
85. Kuloğlu, A. & Orhan, F. G. (2021). Öğretmen adaylarının akıllı telefon bağımlılığının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi, 14(52), 1906-1926. doi: 10.29228/Joh.48748
86. Kurt Topraklı, C. (2020). Lise öğrencilerinde internet bağımlılığının sosyalleşme ve yabancılaşma bağlamında incelenmesi-Kırıkkale ili örneği [Doktora Tezi]. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale, Türkiye.
87. Kuss, D. J. & Griffiths, M. D. (2012). Internet gaming addiction: A systematic review of empirical research. International Journal of Mental Health and Addiction, 10(2), 278-296. https://doi.org/10.1007/s11469-011- 9318-5
88. Kuss, D. J. & Griffiths, M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 311. https://doi.org/10.3390/ijerph14030311
89. Kuzlu Ayyıldız, T., Harkın Gemicioğlu, Ş., Topçu, F., Demir, A. & Kaya, K. N. (2023). Ortaokul düzeyindeki çocuklarda internet bağımlılığının sosyal beceri düzeyi ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 24(1), 73-84. https://doi.org/10.51982/bagimli.1102609
90. Leung, L. (2008). Linking psychological attributes to addiction and improper use of the mobile phone among adolescents in Hong Kong. Journal of Children and Media, 2(2), 93-113. https://doi.org/10.1080/17482790802078565
91. Lyubomirsky, S., King, L. & Diener, E. (2005). The benefits of frequent positive affect: Does happiness lead to success? Psychological Bulletin, 131(6), 803-855. doi: 10.1037/0033-2909.131.6.803
92. Maloney, E. A. & Beilock, S. L. (2012). Math anxiety: Who has it, why it develops, and how to guard against it. Trends in Cognitive Sciences, 16(8), 404–406. https://doi.org/10.1016/j.tics.2012.06.008
93. Mari, E., Biondi, S., Varchetta, M., Cricenti, C., Fraschetti, A., Pizzo, A.,…, & Quaglieri, A. (2023). Gender differences in internet addiction: A study on variables related to its possible development. Computers in Human Behavior Reports, 9, 100247. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2022.100247
94. Masuda, Y. J., Williams, J. R. & Tallis, H. (2021). Does life satisfaction vary with time and income? Investigating the relationship among free time, income, and life satisfaction. Journal of Happiness Studies, 22(5), 2051-2073. doi: 10.1007/s10902-020-00307-8
95. Myers, D. G. & Diener, E. (1995). Who is happy? Psychological Science, 6(1), 10-19. https://www.jstor.org/stable/40062870
96. OECD. (2023). PISA 2022 Results: Mathematics performance and student well-being. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/19963777
97. Öztaş, M., Yıldırım, B., Erdoğan, A. & Yamaner, E. (2025). Examination of the relationship between mindfulness and digital addiction in students athletes. International Journal of Eurasia Social Sciences, 16(59), 229–240. https://rrpubs.com/index.php/ijoess
98. Paş, B. (2023). Ergenlerin dijital bağımlılık düzeyleri ile özsaygıları ve etkileşim kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya, Türkiye.
99. Paş, B. & Çelik, O. T. (2024). 12-18 yaş arasındaki çocukların dijital bağımlılıkları ile benlik saygıları ve etkileşim kaygıları arasındaki ilişki. Anatolian Journal of Health Research, 5(1), 65-72. https://doi.org/10.61534/anatoljhr.1430378
100. Pavot, W. & Diener, E. (2008). The Satisfaction with Life Scale and the emerging construct of life satisfaction. The Journal of Positive Psychology, 3(2), 137-152. https://doi.org/10.1080/17439760701756946
101. Peçe, Z. A. (2023). Ortaokul öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığının, psikolojik iyi oluş, yaşam doyumu ve özyeterlikle ilişkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.
102. Ramirez, G. & Beilock, S. L. (2011). Writing about testing worries boosts exam performance in the classroom. Science, 331(6014), 211–213. doi: 10.1126/science.1199427
103. Rigelsky, M., Megyesiova, S., Ivankova, V., Al Khouri, I. & Sejvl, J. (2021). Gender differences in internet addiction among university students in the Slovak Republic. Adiktologie, 21(1), 35-42. http://doi.org/10.35198/01-2021-001-0001
104. Sakal, M. (2015). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin bazı psiko-sosyal değişkenlere göre matematik kaygısının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye.
105. Sapma, G. (2013). Matematik başarısı ile matematik kaygısı arasındaki ilişkinin istatistiksel yöntemlerle incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
106. Sarı, M. H. & Solak, A. (2024). Matematik kaygısının ve matematik performansının ardındaki örtük nedenler: Cinsiyet kalıp yargısının rolü. Yaşadıkça Eğitim, 38(3), 702–720. https://doi.org/10.33308/26674874.2024383803
107. Sezgin, E., Altun Ekiz, M. & Kır, S. (2021). Genç ve yetişkinlerde dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalık düzeyi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(3), 87-97. https://izlik.org/JA53NY88BY
108. Suldo, S. M. & Huebner, E. S. (2006). Is extremely high life satisfaction during adolescence advantageous? Social Indicators Research, 78(2), 179-203. https://link.springer.com/article/10.1007/s11205-005-8208-2
109. Şeker, V. T. (2018). Sosyal medya bağımlılığı ile depresyon ve anksiyete arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi]. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
110. Şimşek, H., Şahinkaya, N. & Aytekin, C. (2017). İlköğretim öğrencilerinin matematik kaygılarının ve matematik dersine yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 11(2), 82-108. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.373143
111. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2015). Using multivariate statistics (6th ed.) (M. Baloğlu, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
112. Tabakçı, S. (2018). Matematik kaygısı ile çocuklarda öğrenilmiş çaresizlik arasındaki ilişkisinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Toros Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin, Türkiye.
113. Tan, M. N. (2015). Ortaokul öğrencilerinin matematik kaygısı öğrenilmiş çaresizlik ve matematiğe yönelik tutum düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya, Türkiye.
114. Taş, İ., Karacaoğlu, D., Akpınar, İ. & Taş, Y. (2022). Ergenlerde aile yaşam doyumu ile dijital oyun bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Online Journal of Technology Addiction & Cyberbullying, 9(1), 28-42. https://izlik.org/JA28SM86LE
115. Taşlıyan, M., Karakuş, F. N. & Çakıroğlu, Z. (2021). Dijital bağımlılık ile yaratıcı düşünme eğilimi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 13(25), 503-517. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.969504
116. Türk Dil Kurumu (TDK) (2025). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/, Erişim tarihi: 11 Şubat 2025.
117. Tobias, S. (1993). Overcoming math anxiety. W.W. Norton & Company.
118. Uğurlu, D. (2023). Ortaöğretim öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile beden eğitimi ve spora yönelik eğilimlerinin karşılaştırılması [Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.
119. Uylas, S. (2023). Examining the digital addiction levels of high school students in terms of different variables. Atlantis Press.
120. Ünal, S. & Korkmaz, Ö. (2023). Ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin dijital okuryazarlık düzeyleri dijital bağımlılık ve sanal ortam yalnızlık düzeyleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(37), 218–240. https://doi.org/10.35675/befdergi.1210839
121. Volkow, N. D., Koob, G. F. & McLellan, A. T. (2016). Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. New England Journal of Medicine, 374(4), 363-371. doi: 10.1056/NEJMra1511480.
122. Yalçın, A. (2021). Genç yetişkinlerde dijital bağımlılık düzeyleri ve aleksitimi ilişkisi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
123. Yaşartürk, F., Akyüz, H., Karataş, İ. & Türkmen, M. (2018). The Relationship between Free Time Satisfaction and Stress Levels of Elite-Level Student-Wrestlers. Education Sciences, 8(3), 133-144. https://doi.org/10.3390/educsci8030133
124. Yetgin, O. (2017). Ortaöğretim öğrencilerinin matematik kaygısı ve öğrenmeye ilişkin tutumlarının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adıyaman, Türkiye.
125. Yıldırım, M. & Baydan, S. (2023). Sosyal Bilimler Lisesi Öğrencilerinin İnternet Bağımlılık Düzeylerinin İncelenmesi Siirt İl Örneği. Fikriyat, 2(2), 153-167. https://izlik.org/JA63XY39TW
126. Young, K. S. (1998). Internet addiction: The emergence of a new clinical disorder. CyberPsychology & Behavior, 1(3), 237-244. https://doi.org/10.1089/cpb.1998.1.237
127. Zıvalı, C. (2024). Ortaokul öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale, Türkiye.