Review

Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi ve Sağlığımıza Faydaları

Volume: 2 Number: 4 December 25, 2025
TR EN

Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi ve Sağlığımıza Faydaları

Abstract

Akdeniz diyeti 2011 yılında UNESCO’nun somut olmayan dünya kültürel mirası listesine eklenmiştir. Akdeniz diyetinin dengeli ve sağlıklı beslenmeyi sunmasının yanı sıra aynı zamanda Akdeniz insanın sıcakkanlılığının sonucu olan misafirperverlik, komşuluk ve kültürlerarası değerlerin korunumuna ve çeşitliliğine saygıyla yaklaşımı yansıtan bir yaşam tarzını da içeriyor olması onun UNESCO listesine dahil edilmesine yol açmıştır. Geleneksel Akdeniz beslenme modelinin temel özelliği; günlük kırmızı et tüketiminin düşük olması, süt ve süt ürünlerinin, kuru baklagillerin, tahılların, sebze ve meyvelerin tüketimlerinin yüksek olması ve önerilen yağın zeytinyağı olmasıdır. Akdeniz mutfağının felsefesinde sağlık ve lezzetin bir araya getirilmesi vardır ve bu modelde temel antioksidan fonksiyonuna sahip gıda olarak zeytinyağı tanımlanmaktadır. Zeytinyağı ile sebze ve meyvelerin vitamin, mineral içeriklerinin bir sinerji içersinde birlikte ele alınması üzerine kurgulanmıştır. Zeytinyağındaki alfa-tokoferol, karoten ve polifenoller onun antioksidan deposu olmasını sağlayan kıymetli bileşenleridir. Bu bileşenler oksidasyonu engelleyerek serbest radikallerin oluşumunu önleyerek kalp-damar hastalıkları riskini düşürmektedir Yağlar içerisinde zeytinyağına her daim özel bir önem katan bir diğer özelliği de tekli doymamış yağ asidince (oleik asit) zengin olması ve sadece yağda eriyebilen E vitamini kaynağına sahip olması sebebiyledir. Yetiştiği topraklarda yüzyıllardan beri halk tıbbında kullanılan zeytinyağının yapılan bilimsel çalışmalarla başta yüksek tansiyon ve kalp hastalıkları olmak üzere, damar sertliği, kolestrol, , safra kesesi, karaciğer bozuklukları, mide ve bağırsak ülserleri kansızlık, bazı romatizmal hastalıklar ve cilt hastalıklarını tedavide oldukça faydalı olduğu ortaya konmuştur. Bu inceleme çalışmasında zeytinyağına ve Akdeniz diyetindeki rolüne daha yakından bakma imkanı oluşturulmuştur.

Keywords

Akdeniz diyeti, Akdeniz Usulü Beslenme, Zeytinyağı, Zeytinyağı ve sağlık

References

  1. Aboul-Enein BH, Puddy WC & Bernstein, J. (2017). Ancel Benjamin Keys (1904–2004): His early works and the legacy of the modern Mediterranean diet. Journal of Medical Biography. 2017;28(3):139-147. doi:10.1177/0967772017727696
  2. Ames, B. N. (1983). Dietary carcinogens and anticarcinogens. Science, 221(4617), 1256–1264.
  3. Anonim (2022). Ulusal Bilim Konseyi Yağ Bilim Raporu. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı Yayın no:1225. ISBN: 978 975 590 815 1, Ankara 2022. www.beslenmehareket.hsgm.gov.tr
  4. Bach-Faig, A., Berry, E. M., Lairon, D., Reguant, J., Trichopoulou, A., Dernini, S., Medina, F. X., Battino, M., Belahsen, R., Miranda, G. & Serra-Majem, L. (2011). Mediterranean diet pyramid today. Science and cultural updates. Public Health Nutrition, 14(12A), 2274–2284. https://doi.org/10.1017/ s1368980011002515
  5. Barbaros, B., ve Kabaran, S. (2014). Akdeniz diyeti ve sağlığı koruyucu etkileri. Beslenme ve Diyet Dergisi, 42(2), 140–147.
  6. Baysal, A. (1996). Sağlıklı beslenme ve Akdeniz diyeti. Beslenme ve Diyet Dergisi, 25(1), 21– 29.
  7. Baysal, A. (2012). Beslenme (14. baskı). Ankara: Hatipoğlu Yayınları.
  8. Beunza, J.-J., Toledo, E., Hu, F. B., Bes-Rastrollo, M., Serrano-Martínez, M., Sánchez- Villegas, A., … & Martínez González, M. A. (2010). Adherence to the Mediterranean diet, long-term weight change and incident overweight or obesity: The Seguimiento Universidad de Navarra (SUN) cohort. The American Journal of Clinical Nutrition, 92(6), 1484–1493. https://doi.org/10.3945/ajcn.2010.29764
  9. Can, Z. (1994). Zeytinyağı mucizesi. Hürriyet Gazetesi. İstanbul, Türkiye.
  10. Demirci, M., ve Bölükbaşı, B. (2003). Akdeniz beslenme tarzında zeytinyağının önemi. In Türkiye I. Zeytinyağı ve Sofralık Zeytin Sempozyumu Bildirileri (2–3 Ekim 2003, Çiğli- İzmir). İzmir: Tariş Zeytinyağı Üretim Tesisleri. (Yayın No: TEAE-112; ISBN 975- 407-144-6)
APA
Ayaz, M., & Çiğdem, Z. (2025). Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi ve Sağlığımıza Faydaları. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(4), 1-16. https://izlik.org/JA49EN52CG
AMA
1.Ayaz M, Çiğdem Z. Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi ve Sağlığımıza Faydaları. EBYUSBED. 2025;2(4):1-16. https://izlik.org/JA49EN52CG
Chicago
Ayaz, Meltem, and Zekeriya Çiğdem. 2025. “Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi Ve Sağlığımıza Faydaları”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2 (4): 1-16. https://izlik.org/JA49EN52CG.
EndNote
Ayaz M, Çiğdem Z (December 1, 2025) Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi ve Sağlığımıza Faydaları. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2 4 1–16.
IEEE
[1]M. Ayaz and Z. Çiğdem, “Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi ve Sağlığımıza Faydaları”, EBYUSBED, vol. 2, no. 4, pp. 1–16, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA49EN52CG
ISNAD
Ayaz, Meltem - Çiğdem, Zekeriya. “Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi Ve Sağlığımıza Faydaları”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2/4 (December 1, 2025): 1-16. https://izlik.org/JA49EN52CG.
JAMA
1.Ayaz M, Çiğdem Z. Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi ve Sağlığımıza Faydaları. EBYUSBED. 2025;2:1–16.
MLA
Ayaz, Meltem, and Zekeriya Çiğdem. “Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi Ve Sağlığımıza Faydaları”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 2, no. 4, Dec. 2025, pp. 1-16, https://izlik.org/JA49EN52CG.
Vancouver
1.Meltem Ayaz, Zekeriya Çiğdem. Akdeniz Beslenme Stilinde Zeytinyağının Önemi ve Sağlığımıza Faydaları. EBYUSBED [Internet]. 2025 Dec. 1;2(4):1-16. Available from: https://izlik.org/JA49EN52CG