EN
TR
Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri
Abstract
Orta Doğu’daki geleneksel yaşam alanları, binlerce yıllık mimari birikimin ürünleridir. Aşırı sıcak iklimle başa çıkmak için geliştirilen mimari ürünler, bu birikim içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Antik dönemlerden beri mekânları havalandırmak ve soğutmak için geliştirilen rüzgâr yakalayıcılar, bu birikim içinde en çok dikkat çeken örnekler arasındadır. Bu çalışmada amaç, Şanlıurfa’daki rüzgâr yakalayıcıların (badgeller) ayakta kalan örneklerini tanıtmak, belgelemek ve korunmada öncelikli olanlarını vurgulamaktır. Çalışma kapsamında öncelikle ilgili alanyazın taranmış ve görüşme tekniği kullanılarak rüzgâr yakalayıcılar hakkında kullanıcılardan bilgi toplanmıştır. Daha sonra, geniş bir alan çalışması kapsamında Şanlıurfa’daki rüzgâr yakalayıcıları çizim ve fotoğraflar ile belgelenmiştir. Alan çalışması sonucunda, Şanlıurfa’daki geleneksel evlerin sadece üçünde rüzgâr yakalayıcıların özgün yapısının korunduğu belirlenmiştir. Bunların dışında, üç evde ve bir savunma yapısında bulunan, orijinal yapısı ya da işlevselliği bozulmuş olan rüzgâr yakalayıcılar da çalışma kapsamında sunulmuştur. Rüzgâr yakalayıcıların, evlerde sadece eyvan birimini havalandırdığı saptanmıştır. Savunma yapısındaki rüzgâr yakalayıcının ise bir odayı havalandırdığı belirlenmiştir. Ayrıca diğer örneklerdeki havalandırma elemanlarından biçim olarak farklı olan özgün bir havalandırma elemanı da bu çalışma kapsamında belirlenmiştir.
Keywords
Supporting Institution
Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğü
Project Number
MİMARLIK.18.002
Thanks
Bu makale, birinci yazarın Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde tamamlanan ve Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğünce desteklenen (Proje Numarası: MİMARLIK.18.002, 2018) yüksek lisans tezinden üretilmiştir.
References
- [1] Hejazi, B. & Hejazi, M., “Persian wind towers: Architecture, cooling performance and seismic behaviour,” İnternational Journal of Design & Nature and Ecodynamics, 2014, 9 (11): 56-70.
- [2] Attia, S. & de Herde, A., “Designing the malqaf for summer cooling in low-rise housing: An experimental study,” Proceedings of PLEA 2009- 26th Conference on Passive and Low Energy Architecture. Quebec City, Canada: PLEA Publications, 2009, pp. 1-6.
- [3] Ford, B., “Passive downdraught evaporative cooling: Principles and practice,” Environmental Design, 2011, 5(3): 271-280.
- [4] Bekleyen, A. & Melikoğlu, Y., “An investigation on the thermal effects of windcatchers,” Journal of Building Engineering, 2021, Art. No. 101942.
- [5] Awbi, H.B., “Ventilatin of building,” New York: Taylor and Francis, 2003.
- [6] Etheridge, D. & Sandberg, M., “Building ventilation-theory and measurement,” Chichester: John Wiley and Sons, 1996.
- [7] Darçın, P. & Balanlı, A., “Yapılarda doğal havalandırma sağlanmasına yönelik ilkeler,” Tesisat Mühendisliği Dergisi, 2012, 128: 33-42.
- [8] Atkinson, J., Chartier, Y., Pessoa-Silva, C.L., Jensen, P., Li, Y. & Seto, W-H., “Natural ventilation for infection control in health-care setting,” Geneva, Switzerland: World Health Organization Press, 2009.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Engineering
Journal Section
Research Article
Publication Date
January 31, 2021
Submission Date
December 2, 2020
Acceptance Date
January 4, 2021
Published in Issue
Year 2021 Volume: 8 Number: 1
APA
Melikoğlu, Y., & Bekleyen, A. (2021). Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri, 8(1), 268-286. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131
AMA
1.Melikoğlu Y, Bekleyen A. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri Journal of Science and Engineering. 2021;8(1):268-286. doi:10.31202/ecjse.835131
Chicago
Melikoğlu, Yahya, and Ayhan Bekleyen. 2021. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri 8 (1): 268-86. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131.
EndNote
Melikoğlu Y, Bekleyen A (January 1, 2021) Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri 8 1 268–286.
IEEE
[1]Y. Melikoğlu and A. Bekleyen, “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”, El-Cezeri Journal of Science and Engineering, vol. 8, no. 1, pp. 268–286, Jan. 2021, doi: 10.31202/ecjse.835131.
ISNAD
Melikoğlu, Yahya - Bekleyen, Ayhan. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri 8/1 (January 1, 2021): 268-286. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131.
JAMA
1.Melikoğlu Y, Bekleyen A. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri Journal of Science and Engineering. 2021;8:268–286.
MLA
Melikoğlu, Yahya, and Ayhan Bekleyen. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri, vol. 8, no. 1, Jan. 2021, pp. 268-86, doi:10.31202/ecjse.835131.
Vancouver
1.Yahya Melikoğlu, Ayhan Bekleyen. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri Journal of Science and Engineering. 2021 Jan. 1;8(1):268-86. doi:10.31202/ecjse.835131
Cited By
Kamusal Bir Mekânsal Örgütlenmedeki Avlunun Mekânsal Özellikleri Bakımından Değerlendirilmesi: Diyarbakır Yenişehir Belediyesi Hizmet Binası Örneği
Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1138815Geleneksel Havalandırma Bacası Terminolojisine Yönelik Bir Değerlendirme
Artium
https://doi.org/10.51664/artium.1286734Binalarda Enerji Verimliliğinde Son Gelişmeler: Türkiye Örneği
Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji
https://doi.org/10.29109/gujsc.1293759Evaluation of Urban Renewal Practices in Traditional Settlement Structures in the Context of Sustainability: The Case of Alipaşa-Lalebey Neighborhood
Kent Akademisi
https://doi.org/10.35674/kent.1432288Innovative facade solutions for energy efficiency in contemporary architecture: inspired by traditional elements
VITRUVIO - International Journal of Architectural Technology and Sustainability
https://doi.org/10.4995/vitruvio-ijats.2025.23711
