Research Article

Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri

Volume: 8 Number: 1 January 31, 2021
EN TR

Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri

Abstract

Orta Doğu’daki geleneksel yaşam alanları, binlerce yıllık mimari birikimin ürünleridir. Aşırı sıcak iklimle başa çıkmak için geliştirilen mimari ürünler, bu birikim içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Antik dönemlerden beri mekânları havalandırmak ve soğutmak için geliştirilen rüzgâr yakalayıcılar, bu birikim içinde en çok dikkat çeken örnekler arasındadır. Bu çalışmada amaç, Şanlıurfa’daki rüzgâr yakalayıcıların (badgeller) ayakta kalan örneklerini tanıtmak, belgelemek ve korunmada öncelikli olanlarını vurgulamaktır. Çalışma kapsamında öncelikle ilgili alanyazın taranmış ve görüşme tekniği kullanılarak rüzgâr yakalayıcılar hakkında kullanıcılardan bilgi toplanmıştır. Daha sonra, geniş bir alan çalışması kapsamında Şanlıurfa’daki rüzgâr yakalayıcıları çizim ve fotoğraflar ile belgelenmiştir. Alan çalışması sonucunda, Şanlıurfa’daki geleneksel evlerin sadece üçünde rüzgâr yakalayıcıların özgün yapısının korunduğu belirlenmiştir. Bunların dışında, üç evde ve bir savunma yapısında bulunan, orijinal yapısı ya da işlevselliği bozulmuş olan rüzgâr yakalayıcılar da çalışma kapsamında sunulmuştur. Rüzgâr yakalayıcıların, evlerde sadece eyvan birimini havalandırdığı saptanmıştır. Savunma yapısındaki rüzgâr yakalayıcının ise bir odayı havalandırdığı belirlenmiştir. Ayrıca diğer örneklerdeki havalandırma elemanlarından biçim olarak farklı olan özgün bir havalandırma elemanı da bu çalışma kapsamında belirlenmiştir.

Keywords

Supporting Institution

Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğü

Project Number

MİMARLIK.18.002

Thanks

Bu makale, birinci yazarın Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde tamamlanan ve Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğünce desteklenen (Proje Numarası: MİMARLIK.18.002, 2018) yüksek lisans tezinden üretilmiştir.

References

  1. [1] Hejazi, B. & Hejazi, M., “Persian wind towers: Architecture, cooling performance and seismic behaviour,” İnternational Journal of Design & Nature and Ecodynamics, 2014, 9 (11): 56-70.
  2. [2] Attia, S. & de Herde, A., “Designing the malqaf for summer cooling in low-rise housing: An experimental study,” Proceedings of PLEA 2009- 26th Conference on Passive and Low Energy Architecture. Quebec City, Canada: PLEA Publications, 2009, pp. 1-6.
  3. [3] Ford, B., “Passive downdraught evaporative cooling: Principles and practice,” Environmental Design, 2011, 5(3): 271-280.
  4. [4] Bekleyen, A. & Melikoğlu, Y., “An investigation on the thermal effects of windcatchers,” Journal of Building Engineering, 2021, Art. No. 101942.
  5. [5] Awbi, H.B., “Ventilatin of building,” New York: Taylor and Francis, 2003.
  6. [6] Etheridge, D. & Sandberg, M., “Building ventilation-theory and measurement,” Chichester: John Wiley and Sons, 1996.
  7. [7] Darçın, P. & Balanlı, A., “Yapılarda doğal havalandırma sağlanmasına yönelik ilkeler,” Tesisat Mühendisliği Dergisi, 2012, 128: 33-42.
  8. [8] Atkinson, J., Chartier, Y., Pessoa-Silva, C.L., Jensen, P., Li, Y. & Seto, W-H., “Natural ventilation for infection control in health-care setting,” Geneva, Switzerland: World Health Organization Press, 2009.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 31, 2021

Submission Date

December 2, 2020

Acceptance Date

January 4, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 8 Number: 1

APA
Melikoğlu, Y., & Bekleyen, A. (2021). Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri, 8(1), 268-286. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131
AMA
1.Melikoğlu Y, Bekleyen A. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri Journal of Science and Engineering. 2021;8(1):268-286. doi:10.31202/ecjse.835131
Chicago
Melikoğlu, Yahya, and Ayhan Bekleyen. 2021. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri 8 (1): 268-86. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131.
EndNote
Melikoğlu Y, Bekleyen A (January 1, 2021) Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri 8 1 268–286.
IEEE
[1]Y. Melikoğlu and A. Bekleyen, “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”, El-Cezeri Journal of Science and Engineering, vol. 8, no. 1, pp. 268–286, Jan. 2021, doi: 10.31202/ecjse.835131.
ISNAD
Melikoğlu, Yahya - Bekleyen, Ayhan. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri 8/1 (January 1, 2021): 268-286. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131.
JAMA
1.Melikoğlu Y, Bekleyen A. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri Journal of Science and Engineering. 2021;8:268–286.
MLA
Melikoğlu, Yahya, and Ayhan Bekleyen. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri, vol. 8, no. 1, Jan. 2021, pp. 268-86, doi:10.31202/ecjse.835131.
Vancouver
1.Yahya Melikoğlu, Ayhan Bekleyen. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri Journal of Science and Engineering. 2021 Jan. 1;8(1):268-86. doi:10.31202/ecjse.835131

Cited By

Creative Commons License El-Cezeri is licensed to the public under a Creative Commons Attribution 4.0 license.
88x31.png