Research Article

Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü

Volume: 7 Number: 2 December 31, 2024
EN TR

Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü

Abstract

Sanat felsefesi tarihinin en köklü mirası olarak görülebilecek güzellik, yüzyıllardır felsefi tartışmalarının önemli bir kavramı olagelmiştir. Güzelliğin tarihi, aynı zamanda bir kültürün sanata nasıl baktığının da tarihidir. Bu kavramın felsefi tartışmalarda yerini koruyor olmasında, kavramın ilk kullanıldığı andan itibaren pek çok farklı kavramı çağrıştırmasının, kavramın belirsizliğinin ve neyin güzel olduğu konusunda bir uzlaşıya varmanın güçlüğünün etkisi büyüktür. Sanatın tanımını yaparken güzelliğin ne kadar önemli olduğunun anlaşılabilmesi, güzelin tarihsel süreçte nasıl anlam değişikliğine uğradığını belirlemekle mümkündür. Günümüz sanatını güzel üzerinden tanımlama imkânı olup olmadığı meselesine dair yürütülen çalışmaları netleştirebilmek adına, Antik Yunan’dan itibaren güzelliğe bakış açısında ne gibi farklılıkların meydana geldiğini tespit etmek önemli bir başlangıç noktasıdır. Antik Yunan’dan itibaren sanatın merkezi konumunda olan güzellik, 19. yüzyılın sonuna kadar bu görüşün sorgulanmasını gerektirecek eserler tarih sahnesinde görülmediğinden bu görüşün aksini düşünme gereği hissedilmez. 18. yüzyıldan itibaren, sanatı tanımlama aracı olan güzelin yanına Kant yüce kavramını, sonraki yüzyılda ise Schiller, Hegel, Rosenkranz gibi isimler çirkin kavramını ilave ederek bu kavramı zenginleştirilmeye başlasalar da bu girişimler, sanat eserlerinin güzellik üzerinden değerlendirilmesi fikrinde çarpıcı bir değişikliğe neden olmaz. Bu yeni kavramların yarattığı etki, güzelliğin baskın bir görüş olması durumunun daha esnek hâle gelmesidir. Ancak Modernizmle sanatçıların güzel kavramıyla açıklanması mümkün olmayan eserler üretmesi ve Çağdaş Sanatla güzelliğin zaman içerisinde Danto’nun ifadesiyle fobiye dönüşmesi (kalliphobia), bugünün sanatını nasıl değerlendirebileceğimiz sorusunu sormamıza neden olur. Bu sorgulamada Wittgenstein’ın sanatın güzel, hoş vb. sıfatlar aracılığıyla tanımlanamayacağı düşüncesini ortaya atmasının rolü büyüktür. Bugün sanatını, eser-gerçeklik sınırlarının ortadan kalktığı, çoğulcu, özgür, karmaşık bir sanat dünyası içerisinde sadece güzel üzerinden açıklamak artık olası değildir. Makalenin bütününde bu dönüşüm sürecinin neden ve nasıl gerçekleştiği mercek altına alınarak günümüz sanatının nasıl değerlendirilebileceği meselesi irdelenmiştir.

Keywords

References

  1. Aiken, H. D. (1968). Art and Anti-art. The Journal of Aesthetic Education, 2(3), 105-120. https://doi.org/10.2307/3331331
  2. Akderin, F. (2018). Latince-Türkçe, Türkçe Latince Sözlük (2. Baskı). İstanbul, Say Yayınları.
  3. Alberro, A. (2004). Beauty Knows No Pain. Art Journal, 63(2), 36-43. https://doi.org/10.2307/4134519
  4. Alberti, L. B. (2011). On Painting. (R. Sinisgalli, trans.). New York, Cambridge University Press.
  5. Alova, E. (2013). Latince-Türkçe sözlük. Ankara, Sosyal Yayınları.
  6. Aristoteles. (2018). Poetika- şiir sanatı üzerine (3. Baskı). (A. Çokona, Ö. Aygün, Çev.). İstanbul, Türkiye İş Bankası Yayınları.
  7. Aristoteles. (2019). Nikhomakos'a Etik (4. Baskı). (F. Akderin, Çev.). İstanbul, Say Yayınları.
  8. Asavai, M. A. (2015). Beauty And Critical Art: Is Beauty at Odds with Critical-Political Engagement?. Journal of Aesthetic & Culture, 7, 1-15. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.3402/jac.v7.27720?needAccess=true

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Contemporary Philosophy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 24, 2024

Publication Date

December 31, 2024

Submission Date

October 3, 2024

Acceptance Date

October 27, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 7 Number: 2

APA
Yıldırım, B. (2024). Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 7(2), 148-163. https://doi.org/10.47948/efad.1560988
AMA
1.Yıldırım B. Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. KMU EFAD. 2024;7(2):148-163. doi:10.47948/efad.1560988
Chicago
Yıldırım, Betül. 2024. “Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 7 (2): 148-63. https://doi.org/10.47948/efad.1560988.
EndNote
Yıldırım B (December 1, 2024) Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 7 2 148–163.
IEEE
[1]B. Yıldırım, “Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü”, KMU EFAD, vol. 7, no. 2, pp. 148–163, Dec. 2024, doi: 10.47948/efad.1560988.
ISNAD
Yıldırım, Betül. “Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 7/2 (December 1, 2024): 148-163. https://doi.org/10.47948/efad.1560988.
JAMA
1.Yıldırım B. Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. KMU EFAD. 2024;7:148–163.
MLA
Yıldırım, Betül. “Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 2, Dec. 2024, pp. 148-63, doi:10.47948/efad.1560988.
Vancouver
1.Betül Yıldırım. Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. KMU EFAD. 2024 Dec. 1;7(2):148-63. doi:10.47948/efad.1560988

20525     20522   20540   Creative Commons License

Journal of Karamanoğlu Mehmetbey University Faculty of Letters is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.