Review

Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme

Volume: 8 Number: 3 December 31, 2025
TR EN

Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme

Abstract

Sanrısal parazitoz (SP), bireyin deri ya da mukozalarında parazit, böcek veya benzeri organizmaların bulunduğuna dair sarsılmaz inançla karakterize, nadir ancak klinik açıdan oldukça karmaşık bir psikotik bozukluktur. Hastalık genellikle yoğun kaşıntı, dokunsal halüsinasyonlar ve “kibrit kutusu işareti” olarak tanımlanan sahte kanıt sunumlarıyla ortaya çıkar. Hastaların dermatoloji ve enfeksiyon hastalıkları gibi branşlara tekrarlayan başvurularda bulunması, buna karşın psikiyatrik değerlendirmeyi reddetmesi tanıda gecikmeye ve sekonder cilt lezyonları, işlev kaybı ve sosyal izolasyon gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. SP çoğunlukla ileri yaşta ve özellikle kadınlarda görülür; bazı olgularda paylaşılan sanrısal bozukluk (folie à deux) şeklinde de seyredebilir. Primer SP’de altta yatan bir psikiyatrik ya da organik neden bulunmazken, sekonder form depresyon, demans, Parkinson hastalığı, madde kullanımı ve bazı ilaçlarla ilişkilidir. Etiyopatogenezde dopaminerjik sistemde bozulma ve somatik uyaranların yanlış yorumlanması önemli rol oynar. Tanı, gerçek paraziter enfestasyonların dışlanması ve psikiyatrik değerlendirmenin birlikte yürütülmesiyle konur. Tedavide ikinci kuşak antipsikotikler (risperidon, aripiprazol, olanzapin) ön plandadır; Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) tedaviye uyumu ve içgörüyü artırabilir. Multidisipliner yaklaşım, empatik iletişim ve güvene dayalı terapötik ilişki, SP yönetiminin temelini oluşturur. Bu derleme, klinik zorlukları ve güncel tanı-tedavi stratejilerini özetleyerek sağlık profesyonellerine bütüncül bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır.

Keywords

Supporting Institution

No financial support was received from any institution or organization.

Ethical Statement

Since this is a review article, ethics committee approval is not required.

References

  1. 1. Lu J D, Gotesman R D, Varghese S, Fleming P, Lynde C W. Treatments for Primary Delusional Infestation: Systematic Review. JMIR Dermatol. 2022; 5: e34323.
  2. 2. McPhie M L, Kirchhof M G. A systematic review of antipsychotic agents for primary delusional infestation. J Dermatol Treat. 2022; 33: 709-721.
  3. 3. Mindru F M, Radu A-F, Bumbu A G, Radu A, Bungau S G. Insights into the Medical Evaluation of Ekbom Syndrome: An Overview. Int J Mol Sci. 2024; 25: 2151.
  4. 4. Mumcuoglu K Y, Leibovici V, Reuveni I, Bonne O. Delusional Parasitosis: Diagnosis and Treatment. 2018
  5. 5. Reich A, Kwiatkowska D, Pacan P. Delusions of Parasitosis: An Update. Dermatol Ther. 2019; 9: 631-638.
  6. 6. Kemperman P M J H, Bruijn T V M, Vulink N C C, Mulder M M C. Drug-induced Delusional Infestation. Acta Derm Venereol. 2022; 102: adv00663.
  7. 7. Marquez-Grap G, Kranyak A, Brownstone N, Koo J. Can pimozide kill parasites? Surprisingly, the most honest answer is ‘yes’. J Dermatol Treat. 2025; 36(1).
  8. 8. Torales J, García O, Barrios I, ve ark. Delusional infestation: Clinical presentations, diagnosis, and management. J Cosmet Dermatol. 2020; 19: 3183-3188.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Sciences (Other), Mental Health Services

Journal Section

Review

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

October 26, 2025

Acceptance Date

December 8, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 3

APA
Eren, Y. İ., & Hocaoğlu, Ç. (2025). Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. Ege Tıp Bilimleri Dergisi, 8(3), 161-174. https://doi.org/10.33713/egetbd.1811048
AMA
1.Eren Yİ, Hocaoğlu Ç. Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. Ege Tıp Bilimleri Dergisi. 2025;8(3):161-174. doi:10.33713/egetbd.1811048
Chicago
Eren, Yusuf İslam, and Çiçek Hocaoğlu. 2025. “Sanrısal Parazitoz Tanı Ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme”. Ege Tıp Bilimleri Dergisi 8 (3): 161-74. https://doi.org/10.33713/egetbd.1811048.
EndNote
Eren Yİ, Hocaoğlu Ç (December 1, 2025) Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. Ege Tıp Bilimleri Dergisi 8 3 161–174.
IEEE
[1]Y. İ. Eren and Ç. Hocaoğlu, “Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme”, Ege Tıp Bilimleri Dergisi, vol. 8, no. 3, pp. 161–174, Dec. 2025, doi: 10.33713/egetbd.1811048.
ISNAD
Eren, Yusuf İslam - Hocaoğlu, Çiçek. “Sanrısal Parazitoz Tanı Ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme”. Ege Tıp Bilimleri Dergisi 8/3 (December 1, 2025): 161-174. https://doi.org/10.33713/egetbd.1811048.
JAMA
1.Eren Yİ, Hocaoğlu Ç. Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. Ege Tıp Bilimleri Dergisi. 2025;8:161–174.
MLA
Eren, Yusuf İslam, and Çiçek Hocaoğlu. “Sanrısal Parazitoz Tanı Ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme”. Ege Tıp Bilimleri Dergisi, vol. 8, no. 3, Dec. 2025, pp. 161-74, doi:10.33713/egetbd.1811048.
Vancouver
1.Yusuf İslam Eren, Çiçek Hocaoğlu. Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. Ege Tıp Bilimleri Dergisi. 2025 Dec. 1;8(3):161-74. doi:10.33713/egetbd.1811048

The articles published in this journal are licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0).