TR
EN
Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme
Öz
Sanrısal parazitoz (SP), bireyin deri ya da mukozalarında parazit, böcek veya benzeri organizmaların bulunduğuna dair sarsılmaz inançla karakterize, nadir ancak klinik açıdan oldukça karmaşık bir psikotik bozukluktur. Hastalık genellikle yoğun kaşıntı, dokunsal halüsinasyonlar ve “kibrit kutusu işareti” olarak tanımlanan sahte kanıt sunumlarıyla ortaya çıkar. Hastaların dermatoloji ve enfeksiyon hastalıkları gibi branşlara tekrarlayan başvurularda bulunması, buna karşın psikiyatrik değerlendirmeyi reddetmesi tanıda gecikmeye ve sekonder cilt lezyonları, işlev kaybı ve sosyal izolasyon gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. SP çoğunlukla ileri yaşta ve özellikle kadınlarda görülür; bazı olgularda paylaşılan sanrısal bozukluk (folie à deux) şeklinde de seyredebilir. Primer SP’de altta yatan bir psikiyatrik ya da organik neden bulunmazken, sekonder form depresyon, demans, Parkinson hastalığı, madde kullanımı ve bazı ilaçlarla ilişkilidir. Etiyopatogenezde dopaminerjik sistemde bozulma ve somatik uyaranların yanlış yorumlanması önemli rol oynar. Tanı, gerçek paraziter enfestasyonların dışlanması ve psikiyatrik değerlendirmenin birlikte yürütülmesiyle konur. Tedavide ikinci kuşak antipsikotikler (risperidon, aripiprazol, olanzapin) ön plandadır; Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) tedaviye uyumu ve içgörüyü artırabilir. Multidisipliner yaklaşım, empatik iletişim ve güvene dayalı terapötik ilişki, SP yönetiminin temelini oluşturur. Bu derleme, klinik zorlukları ve güncel tanı-tedavi stratejilerini özetleyerek sağlık profesyonellerine bütüncül bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Herhangi bir kurum veya kuruluştan mali destek alınmamıştır.
Etik Beyan
Makale derleme türünde olduğu için etik kurul onayı gerekmemektedir.
Kaynakça
- 1. Lu J D, Gotesman R D, Varghese S, Fleming P, Lynde C W. Treatments for Primary Delusional Infestation: Systematic Review. JMIR Dermatol. 2022; 5: e34323.
- 2. McPhie M L, Kirchhof M G. A systematic review of antipsychotic agents for primary delusional infestation. J Dermatol Treat. 2022; 33: 709-721.
- 3. Mindru F M, Radu A-F, Bumbu A G, Radu A, Bungau S G. Insights into the Medical Evaluation of Ekbom Syndrome: An Overview. Int J Mol Sci. 2024; 25: 2151.
- 4. Mumcuoglu K Y, Leibovici V, Reuveni I, Bonne O. Delusional Parasitosis: Diagnosis and Treatment. 2018
- 5. Reich A, Kwiatkowska D, Pacan P. Delusions of Parasitosis: An Update. Dermatol Ther. 2019; 9: 631-638.
- 6. Kemperman P M J H, Bruijn T V M, Vulink N C C, Mulder M M C. Drug-induced Delusional Infestation. Acta Derm Venereol. 2022; 102: adv00663.
- 7. Marquez-Grap G, Kranyak A, Brownstone N, Koo J. Can pimozide kill parasites? Surprisingly, the most honest answer is ‘yes’. J Dermatol Treat. 2025; 36(1).
- 8. Torales J, García O, Barrios I, ve ark. Delusional infestation: Clinical presentations, diagnosis, and management. J Cosmet Dermatol. 2020; 19: 3183-3188.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri (Diğer), Ruh Sağlığı Hizmetleri
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
26 Ekim 2025
Kabul Tarihi
8 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 3
APA
Eren, Y. İ., & Hocaoğlu, Ç. (2025). Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. Ege Tıp Bilimleri Dergisi, 8(3), 161-174. https://doi.org/10.33713/egetbd.1811048
AMA
1.Eren Yİ, Hocaoğlu Ç. Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. AEGEAN J MED SCI. 2025;8(3):161-174. doi:10.33713/egetbd.1811048
Chicago
Eren, Yusuf İslam, ve Çiçek Hocaoğlu. 2025. “Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme”. Ege Tıp Bilimleri Dergisi 8 (3): 161-74. https://doi.org/10.33713/egetbd.1811048.
EndNote
Eren Yİ, Hocaoğlu Ç (01 Aralık 2025) Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. Ege Tıp Bilimleri Dergisi 8 3 161–174.
IEEE
[1]Y. İ. Eren ve Ç. Hocaoğlu, “Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme”, AEGEAN J MED SCI, c. 8, sy 3, ss. 161–174, Ara. 2025, doi: 10.33713/egetbd.1811048.
ISNAD
Eren, Yusuf İslam - Hocaoğlu, Çiçek. “Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme”. Ege Tıp Bilimleri Dergisi 8/3 (01 Aralık 2025): 161-174. https://doi.org/10.33713/egetbd.1811048.
JAMA
1.Eren Yİ, Hocaoğlu Ç. Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. AEGEAN J MED SCI. 2025;8:161–174.
MLA
Eren, Yusuf İslam, ve Çiçek Hocaoğlu. “Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme”. Ege Tıp Bilimleri Dergisi, c. 8, sy 3, Aralık 2025, ss. 161-74, doi:10.33713/egetbd.1811048.
Vancouver
1.Yusuf İslam Eren, Çiçek Hocaoğlu. Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme. AEGEAN J MED SCI. 01 Aralık 2025;8(3):161-74. doi:10.33713/egetbd.1811048