A REVİEW OF CHEMISTRY CURRICULUM FROM PAST TO PRESENT IN TURKIYE

Year 2026, Volume: 15 Issue: 29 , 126 - 140 , 28.04.2026

Fatma Göçmen Sönmez , Veli Batdı , Shafiyu Jibril

https://doi.org/10.55605/ejedus.1627228

https://izlik.org/JA96AZ79JN

Abstract

Although the chemistry curriculum has undergone various changes from the past to the present, not many studies address these changes in a single study. Most studies evaluated a single program published in a certain period or compared the new program with the previous program, including teacher opinions. In this study, a literature review of studies addressing chemistry curriculums has been conducted. The chemistry curriculum taught in military high schools during the Ottoman Empire since the 19th century was civilianized with the work of Dervish Pasha, and later on, a chemistry undergraduate program was established in the university with the efforts of German teachers and Turkish assistants. There have been efforts to develop and improve the curriculum to increase the quality of science education, which have led to various reforms to create more effective chemistry programs. The first program studies for chemistry curriculum taught in high schools began in the 1930s. The chemistry curriculum concept replaced secondary education programs in 1950, transforming from classical to modern education based on contemporary needs, leading to a focus on constructivist education. Finally, with the Türkiye Century Maarif Model (TYMM), holistic education that addresses people in every aspect was targeted. In the classical method, the teacher-centered system based on memorisation, with modern and constructivist education, students who have scientific thinking skills, who do not memorize, but learn science in laboratories and apply it to daily life were targeted.

Keywords

Chemistry , Curriculum , Program Development , Chemistry Curriculum Development , Chemistry Course Curriculum

Türkiye’de Geçmişten Günümüze Kimya Dersi Öğretim Programının İncelenmesi

https://izlik.org/JA96AZ79JN

Abstract

Kimya öğretim programı geçmişten günümüze çeşitli değişikliklerden geçmiştir. Ancak bu değişiklikleri tek çalışmada ele alan çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Çalışmalar daha çok belirli dönemde yayınlanan tek program değerlendirilmesi veya yeni program ile önceki programın karşılaştırılması, öğretmen görüşlerine yer verilmesi şeklinde olmuştur. Bu çalışmada kimya öğretim programlarını ele alan çalışmaların literatür taraması yapılmıştır. Hangi çalışmanın hangi konuları ele aldığına değinilmiş, böylece kimya öğretim programlarının değişimleri ve gerekçeleri bu çalışma ile bir araya getirilmeye çalışılmıştır. Osmanlı imparatorluğunda 19. yy’dan itibaren askeri liselerde okutulan kimya dersi, Derviş Paşanın çalışmaları ile sivilleştirilmiş daha sonraları Alman Hocalar ve Türk Asistanlarının çabaları ile darülfünunda kimya lisans programı kurulmuştur. Değişen ve gelişen Dünyanın bilime ve doğaya bakış açısı, teknolojinin gelişimi ile doğan ihtiyaçlar, eğitim üzerine yapılan yenilikçi değişimler kimya derslerine de dönem yansımıştır. Bilim eğitiminin kalitesini artırmak için müfredatı geliştirme ve iyileştirme çabaları olmuş ve daha etkili kimya programları oluşturmak için çeşitli reformlara yol açmıştır. Liselerde okutulan kimya dersleri için ilk program çalışmaları 1930’lu yıllarda başlamıştır. 1950 yılına kadar kullanılan müfredat kavramı yerine ortaöğretim programı kavramı kullanılmaya başlamıştır. İlk zamanlardaki klasik eğitim daha sonra çağın ihtiyaçlarına göre modern eğitime dönüşmüş sonrasında yapılandırmacı eğitim esas alınmış ve en son Türkiye Yüzyılı Maarif modeli (TYMM) ile insanı her yönü ile ele alan bütüncül eğitim hedeflenmiştir. Klasik yöntemde öğretmen merkezli ve ezbere dayanan sistem, modern ve yapılandırmacı eğitim ile bilimsel düşünme becerilerine sahip ezberleyen değil, bilimi laboratuvarlarda öğrenen ve günlük hayata uygulayan öğrenciler hedeflenmiştir. Bütüncül eğitim ile insan ruh ve beden dengesi içinde bir bütün olarak kabul edilmiştir.

Keywords

Kimya , Müfredat , Program Gelişimi , Kimya Müfredat Gelişimi , Kimya Dersi Öğretim Programı

References

• Akaygün S., Elmas R., Sevil, Kara H., Karataş F. Ö., & Yıldırım G., (2016). Fen lisesi kimya öğretmenlerinden bir yansıtma: Güncellenen Kimya Dersi Öğretim Programı ile ilgili görüşler. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 737-770.
• Akpınar, B., Özer, B., Oral, B., & Köksalan, B. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modelinin program geliştirme ve felsefi düzlemden analizi. EKEV Akademi Dergisi, (99), 59-73.
• Aydın, A., (2007). Ortaöğretim kimya dersi öğretim programının uygulama sürecinin gerçekleștirilmesinde 1992’den beri uygulanan ortaöğretim kimya müfredat programının uygunluğu konusunda öğretmen görüșleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 8(1), 223-233.
• Azizoğlu N., (2023). 2018 ortaöğretim kimya dersi öğretim programının içeriğinde yaşam temelli öğrenme yaklaşımına ait unsurlar. BAUN Fen Bilimleri Ensitüsü Dergisi, 25(1), 249-262.
• Demir E., Gacanoğlu Ş., & Nakiboğlu C., (2017). 2013 kimya dersi öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri doğrultusunda 2017 kimya dersi öğretim programı’nın değerlendirilmesi. JOTCSC (Journal Of The Turkish Chemical Society Chemical Education), 2(2), 135-184.
• Demirtaş, M., & Yağbasan, R. (2005). Türkiye’deki ortaöğretim kurumlarında uygulanan fen öğretim programlarının analizi: Modern fen öğretim programı uygulamaları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 33-51.
• Demircioğlu G., Aslan A., Yadigaroğlu & Şubat M., (2015). Yenilenen kimya dersi öğretim programının öğretmen görüşleri ile destekli analizi. Journal of Research in Education And Teaching, 4(1), Makale No: 14, 135-146.
• Demirtaş, Ü., & Ünal, C. (2024). Cumhuriyetin ilk dönem kimya ders kitapları ile günümüz kimya ders kitaplarının karşılaştırılması. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 9(1), 14-33.
• Ercan O. (2011). Kimya dersi yeni öğretim programının uygulanmasına ilişkin öğretmen görüşleri. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 8(4), Aralık, 193-209, ISSN:1304-6020.
• Gözütok F. D., (2003). Türkiye'de program geliştirme çalışmaları, Millî Eğitim Dergisi, Sayı 160 Güz.
• Günergun, F. (2008). Darülfünun kimya eğitiminde reform: I. Dünya Savaşı yıllarında İstanbul’a gelen üç Alman kimyager. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 10(1), 47-90.
• Pekdağ B., & Erol H. (2013). 1957-2007 yılları arasında yayımlanan ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarının gerekçe, amaç ve içerik yönünden incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(1), 631-659.
• Rüzgâr A., (2011). Normal liselerde okutulan kimya II müfredatı ve ders kitaplarının karşılaştırılarak incelenmesi (1957–2011) [Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• MEB (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin
• MEB (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Onaylanmış Kimya Dersi Öğretim Programı.https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/kimya-dersi/11
• Üce, M., & Sarıçayır, H. (2013). Ortaöğretim 12. sınıf kimya dersi öğretim programının uygulanması ile ilgili kimya öğretmenlerinin görüşleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 38(38), 167-177.
• Yılmaz A., & Morgil İ. (1992). Türkiye'de fen öğretiminin genel bir değerlendirilmesi sonuçları ve öneriler. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (7), 269-278.
• Yörük N., & Seçken N., (2011). Cumhuriyet döneminde uygulanan ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarının derlenmesi. Baü Fen Bilimleri Enstitü Dergisi, 13(2), 8-10.
• Yüksel M., (2013). Kimya eğitiminde öğretim yöntemlerinin analitik hiyerarşi prosesi (AHP) ile belirlenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 7(1), 302-332.