TÜRK MÜZİĞİNDE EN SIK KULLANILAN ÜÇ ÇALGININ OTONOM SİNİR SİSTEMİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Klasik Türk müziğinin psikolojik ve fizyolojik etkilerini belirlemek için çalgı, makam, form ve tempo bileşenlerinin nasıl temsil edildiği ve bu etkilere dönük sorulara yanıt aranacağını değerlendirmektir. Klasik Türk Müziğinde en sık kullanılan üç çalgının otonom sinir sistemi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaçla araştırmaya müzik eğitimi alan ve almayan, yaş ortalaması 26,08±6,71 olan 30’u erkek (%50) ve 30’u (%50) kadın toplam 60 katılımcı tesadüfen seçilmiştir. Çalışmada, üç çalgının (Ney, Klasik Kemençe, Tanbur) katılımcılar üzerindeki etkilerini belirlemek, otonom sinir sistemi aktivasyonunu değerlendirmek için Kalp Hızı Değişkenliği (KHD) ölçümü, müzik dinleme öncesi anlık duygu durumunu (mood) değerlendirmek için Duygu Durumu Profili Ölçeği (POMS) kullanılmıştır. Otonom sinir sistemi aktivasyonu KHD ölçümüyle yapılan analizler sonucunda, araştırmada öncelikle katılımcıların her tempoda, çalgı türlerine göre müzik beğenisi, enerjiklik ve çalgı beğenilerinin karşılaştırılmasına ilişkin psikolojik ölçüm bulguları değerlendirilmiştir. Bulgularda, bütün türlerde Tanbur beğenisi öne çıkmıştır. Tempolara göre müzik beğenisi, çalgı beğenisi ve enerjiklik düzeyi karşılaştırılmıştır. Ney ve Kemençe çalgısının tempolara göre müzik ve çalgı beğenisi skorları arasında bir fark bulunmadığını ancak Tanbur’la seslendirilen Sirto (en hızlı tempo) örneğinde bu üç değerin (müzik-çalgı beğenisi ve enerjiklik) daha yüksek fark yarattığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Klasik Türk Müziği
• Form
• Makam
• Çalgı
• Otonom Sinir Sistemi

Effects of the Three Most Frequently Used Instruments in Turkish Music on the Autonomic Nervous System

Öz

The aim of this study is to determine the psychological and physiological effects of Classical Turkish music and to evaluate how the instrument, mode, form and tempo components are represented and to seek answers to questions regarding these effects. The effects of the three most frequently used instruments in Classical Turkish Music on the autonomic nervous system were examined. For this purpose, a total of 60 participants, 30 male (50%) and 30 female (50%), with an average age of 26.08±6.71, with and without musical education, were randomly selected for the study. In the study, the effects of the three instruments (Ney, Classical Kemençe, Tanbur) on the participants were determined, Heart Rate Variability (HRV) was measured to evaluate autonomic nervous system activation, and the Mood Profile Scale (POMS) was used to evaluate the momentary emotional state (mood) before listening to music. As a result of the analyses made with the autonomic nervous system activation HRV measurement, the psychological measurement findings regarding the comparison of the participants' musical appreciation, energeticness and instrument appreciation at each tempo and according to the instrument types were evaluated. In the findings, Tanbur appreciation was prominent in all types. Music appreciation, instrument appreciation and energetic levels were compared according to tempos. It shows that there is no difference between the musical and instrument appreciation scores of Ney and Kemençe instruments according to tempos, but in the example of Sirto (fastest tempo) performed with Tanbur, these three values (music-instrument appreciation and energeticness) create a higher difference.

Anahtar Kelimeler

• Clasiccal Turkish Music
• Form
• Maqam
• Instrument
• Autonomic Nervous System

Kaynakça

1. Arman, A. (2015). Klasik Türk müziğinde sıklıkla kullanılan bazı makamların duygusal etkileri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
2. Akyüz G. ve Akdeniz Leblebicier M. (2012). Otonom sinir sistemi anatomisi ve değerlendirilmesi. Türk Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi, 58(1), 1-5. Erişim adresi https://ftrdergisi.com
3. Bretherton B., Deuchars J. and Winsor W. L. (2019). The effects of controlled tempo manipulations on cardiovascular autonomic function. Music and Science, 2(1), 14. https://doi.org/10.1177/2059204319858281
4. Çiğdem, B. (2008). Akut stroklu hastalarda otonom sinir sistemi fonksiyonunun immun yanıt ve prognoz ile ilişkisinin araştırılması. (Yayımlanmamış uzmanlık tezi). Nöroloji Anabilim Dalı, Sivas.
5. Erenler, H. (2021). İki farklı torakal bölge spinal manipülasyon tekniklerinin otonom sinir sistemi üzerine anlık etkilerinin karşılaştırılması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
6. Erdal, B., Kındap Tepe, Y.,Çelik, S.,Güçyetmez, B., Çiğdem, B., & Topaktaş, S. (2021). Frekansların sihri –432 Hz 440 Hz’e karşı: Ayrı frekanslara göre akortlanmış neşeli ve hüzünlü müzikler insan psikofizyolojisi üzerinde farklı etkiler yaratır mı? Müzik ve duygular üzerine bir nöropsikoloji araştırması. Journal of Human Sciences, 18(1), 12-33. https://doi.org/10.14687/jhs.v18i1.6108
7. Güzel, A. (2019). İnmeli hastalarda otonom sinir sisteminin kalp hızı türbülansı ile değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış tıpta uzmanlık tezi). Sağlık Bilimleri Nöroloji Anabilim Dalı, Afyonkarahisar.
8. Jain J. K. and Maheshwari R. (2019). Effect of ındian classical music and pop music on heart rate variability: a comparative study. Indıan Journal of Communıty Health, 31(4), 556-560. https://doi.org/10.47203/IJCH.2019.v31i04.020

9. Kındap-Tepe Y. ve Erdal B. (2020). Duygu durumları profili ölçeğinin yetişkin örnekleminde psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13 (69).
10. Lee, K.; Jeong, H. C.; Yim, J. E.; Jeon, Y. Mi (2016). Effects of music therapy on the cardiovascular and autonomic nervous system in stress-ınduced university students: A randomized controlled trial. National Library of Medicine, Altern Complement Med., 22(1), 59-65. https://doi.org/10.1089/acm.2015.0079
11. Mustan, D. B. (2015). Müziğin kökeni üzerine (müziğin etimolojisi, ontolojisi, tanımı, oluşumu, bağlamları ve işlevleri üzerine bir değerlendirme). Ankara: Gece Kitaplığı.
12. Özhendekçi, S. K. (2021). Müzik ve dansın hayatı dönüştüren gücünü keşfedin (tin, ten, tını). İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık.
13. Samson, S. (2006). Neuropsychological studies of musical timbre. Annals of the Newyork Academy of Sciences, https://doi.org/10.1196/annals.1284.016
14. Santiago, P. L., Joaquin D., Dome, M. N., Delvenne A. A., Nestor B., Cardinali D. P., Vigo, D. E. (2014). Effects of different "relaxing" music styles on the autonomic nervous system, noise and health. National Library of Medicine Publmed.gov., 279-84. doı: 10.4103/1463-1741.140507
15. Saraçoğlu, K. T. ve Baygın Ö. (2015). Autonomic nervous system and anesthesia. Journal of Anesthesia, 23(4), 194-200. Erişim adresi https://anaestezidergisi.com
16. Toptaş H., Erdal B., Çiğdem B., Topaktaş S. (2021). The effect of sad and cheerful music samples on short term memory. journal of Social Sciences, (9) 63-79. https://doi.org/10.21733/ibad.837320
17. Yazgın, D. (2019). Diyabetik olan ve olmayan laküner inmeli hastalarda kalp hızı değişkenliği analizi yöntemi ile otonom sinir sistemi etkileniminin incelenmesi. (Yayımlanmış uzmanlık tezi). Nöroloji Anabilim Dalı, Sivas . Wright, S., E., Begel, V. ve Palmer C. (2022). Physiological influences of music in perception and action. E. T. James (Ed.), Cambridge: Cambridge: University Press, 1-73. doi: https://doi.org/10.1017/9781009043359
18. İnternet Kaynakları www.biyolojiportali.com.