Veli–Okul Algısı Ölçeği: Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, çocukları Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda öğrenim gören velilerin okula yönelik algılarını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Araştırma, Ege Bölgesi’nde yer alan bir ilde öğrenim gören öğrencilerin velilerinden oluşan 1658 kişilik bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin “Okul Rehberlik Hizmetleri”, “Okul Sosyal Etkinlikleri”, “Okuldaki Öğretmenler” ve “Okul Yöneticileri” olmak üzere dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ve toplam varyansın %61,51’ini açıkladığını göstermiştir. DFA bulguları (CFI=0.99, TLI=0.99, RMSEA=0.045, SRMR=0.033, GFI=0.90) modelin yüksek düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Ölçeğin güvenirliği Cronbach alfa ve McDonald’s omega katsayıları ile değerlendirilmiş; ölçek geneli için ,965, alt boyutlar için ise ,849 ile ,949 arasında değişen değerler elde edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak geliştirilen ölçek, velilerin okula yönelik algılarını çok boyutlu, geçerli ve güvenilir biçimde ölçebilen bir araç olarak değerlendirilmektedir.

Keywords

• Ölçek
• Geçerlik
• Güvenirlik
• Algı
• Okul
• Veli

Parent–School Perception Scale: An Examination of Its Psychometric Properties

Abstract

The aim of this study is to develop a valid and reliable scale to measure parents’ perceptions of schools where their children are enrolled in schools affiliated with the Ministry of National Education. The research was conducted with a sample of 1,658 parents of students attending schools in a province located in the Aegean Region of Türkiye. To examine the construct validity of the scale, Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were performed. The EFA results indicated that the scale had a four-factor structure consisting of “School Guidance Services,” “School Social Activities,” “Teachers at School,” and “School Administrators,” explaining 61.51% of the total variance. The CFA findings (CFI = 0.99, TLI = 0.99, RMSEA = 0.045, SRMR = 0.033, GFI = 0.90) demonstrated a high level of model fit. The reliability of the scale was assessed using Cronbach’s alpha and McDonald’s omega coefficients. For the overall scale, the reliability coefficient was .965, while the sub-dimensions ranged between .849 and .949. These results indicate a high level of internal consistency. In conclusion, the developed scale is considered a multidimensional, valid, and reliable instrument for measuring parents’ perceptions of schools.

Keywords

• validity
• reliability
• perception
• school
• parent
• scale

References

1. Akın, A., & Sarıçam, H. (2014). Okul deneyimleri ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(3), 1123–1140.
2. Alıcı, D. (2013). Okula yönelik tutum ölçeği'nin geliştirilmesi: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 38(168), 318–331.
3. Alıcı, N. (2013). Okula Yönelik Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
4. Aldridge, J. M., & McChesney, K. (2020). Measuring school climate: A systematic review of school climate research. Review of Educational Research, 90(6), 857–899. https://doi.org/10.3102/0034654320953033
5. ASCA. (2019). The ASCA National Model: A framework for school counseling programs (4th ed.). American School Counselor Association.
6. Aydoğdu, E., & Baş, G. (2021). Velilerin okul sosyal etkinliklerine ilişkin algıları. Eğitim ve Bilim, 46(207), 243–260.
7. Ball, A., Bates, S., Amorose, A. A., & Dawn, A. B. (2017). The Parent Perceptions of Overall School Experiences Scale: Initial development and validation. Journal of Psychoeducational Assessment, 1–12. https://doi.org/10.1177/0734282917742310
8. Bayırlı, A., & Balcı, A. (2021). Okul müdürlerinin eğitim programı liderliğini belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 1252–1276. https://doi.org/10.37217/tebd.938818

9. Bekmezci, S. M., & Doğan, N. (2021). Ölçek geliştirmede açımlayıcı faktör analizi, karar ağacı ve yapay sinir ağları sonuçlarının karşılaştırılması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 135–154.
10. Bentler, P. M., & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588–606. https://doi.org/10.1037/0033-2909.88.3.588
11. Bogay, A., Avcı, D., & Özdemir, S. (2018). Ebeveyn okul iklimi ölçeği Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi ve ebeveyn okul iklimi algısının cinsiyete göre belirlenmesi. İlköğretim Online, 17(1), 70–81. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.413743
12. Bollen, K. A. (1989). Structural equations with latent variables. John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118619179
13. Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136–162). Sage.
14. Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). Guilford Press.
15. Bryan, J., & Holcomb-McCoy, C. (2007). An examination of school counselor involvement in school–family–community partnerships. Professional School Counseling, 10(5), 441–454.
16. Bütüner, S. Ö., & Gür, H. (2007). V diyagramlarına yönelik bir tutum ölçeğinin geliştirilme çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 176, 72–85.
17. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32, 470–483.
18. Büyüköztürk, Ş. (2004). Veri analizi el kitabı. Ankara: Pagem A.
19. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (17. Baskı). Ankara: Pegem Yayınları.
20. Carey, J., & Dimmitt, C. (2012). School counseling and student outcomes: Summary of six statewide studies. Professional School Counseling, 16(2), 146–153.
21. Christenson, S. L., & Sheridan, S. M. (2001). Schools and families: Creating essential connections for learning. Guilford Press.
22. Cohen, J., McCabe, E., Michelli, N. M., & Pickeral, T. (2009). School climate: Research, policy, practice, and teacher education. Teachers College Record, 111(1), 180–213.
23. Creswell, J. W. (2016). Araştırma deseni; nitel, nicel, karma yöntem yaklaşımları (3. Baskı). Eğiten Kitap.
24. Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334.
25. Çayak, S. (2024). Veli-okul işbirliği ölçeğinin karşılıklık ve güvenirlik çalışması. Akademik Sosyal Bilim Çalışmaları Dergisi. https://doi.org/10.29228/JASSS.75356
26. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
27. Deslandes, R., & Bertrand, R. (2005). Motivation of parent involvement in secondary-level schooling. Journal of Educational Research, 98(3), 164–175.
28. Doi, Y., & Minowa, M. (2003). Factor structure of the 12-item general health questionnaire in the Japanese general adult population. Psychiatry and Clinical Neurosciences, 57(4), 379–383.
29. Doğan, N., & Başokçu, T. O. (2010). İstatistik tutum ölçeği için uygulanan faktör analizi ve aşamalı kümeleme analizi sonuçlarının karşılaştırılması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 1(2), 65–71.
30. Doğan, T. (2017). Ölçek geliştirme çalışmalarında açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi kullanımı. İlköğretim Online, 16(1), 123–145.
31. Dunn, T. J., Baguley, T., & Brunsden, V. (2014). From alpha to omega: A practical solution to the pervasive problem of internal consistency estimation. British Journal of Psychology, 105(3), 399–412.
32. Durlak, J. A., Weissberg, R. P., & Pachan, M. (2011). A meta-analysis of after-school programs. American Journal of Community Psychology, 45(3–4), 294–309.
33. Eccles, J. S., & Barber, B. L. (1999). Student council, volunteering, basketball, or marching band: What kind of extracurricular involvement matters? Journal of Adolescent Research, 14(1), 10–43.
34. Epstein, J. L. (1995). School/family/community partnerships: Caring for the children we share. Phi Delta Kappan, 76(9), 701–712.
35. Erkan, S. (2011). Okullarda rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(3), 1147–1166.
36. Erkuş, A. (2014). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme–I: Temel kavramlar ve işlemler (2. Baskı). Pegem Akademi.
37. Ertem, H. Y., & Gökalp, G. (2017). Velilerin okul iklimi algısı ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi,18(2), 155–173.
38. Fan, W., & Chen, M. (2001). Parental involvement and students’ academic achievement: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 13(1), 1–22.
39. Fietzer, A. W., & Ponterotto, J. (2015). A psychometric review of instruments for social justice and advocacy attitudes. Journal for Social Action in Counseling and Psychology, 7(1), 19–40.
40. Fraser, B. J. (1998). Classroom environment instruments: Development, validity and applications. Learning Environments Research, 1, 7–34.
41. Fredricks, J. A., & Eccles, J. S. (2006). Is extracurricular participation associated with beneficial outcomes? Developmental Psychology, 42(4), 698–713.
42. Freiberg, H. J., & Stein, T. A. (1999). Measuring school climate: The School Climate Inventory. Journal of Educational and Psychological Measurement, 59(2), 187–203.
43. George, D., & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (4th ed.). Allyn & Bacon.
44. Gülleroğlu, H. D. (2008). Okula ilişkin tutum ölçeği. Eğitim Bilimleri ve Uygulama Dergisi, 7(13), 77–86.
45. Güriş, S., & Astar, M. (2014). Bilimsel araştırmalarda SPSS ile istatistik (Genişletilmiş 2. Baskı). Der Yayınları.
46. Güven, M. (2019). Rehberlik hizmetlerine ilişkin veli algıları. Milli Eğitim Dergisi, 48(224), 129–150.
47. Hallinger, P. (2011). Leadership for learning: Lessons from 40 years of empirical research. Journal of Educational Administration, 49(2), 125–142.
48. Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.
49. Hayes, A. F., & Coutts, J. J. (2020). Use Omega rather than Cronbach’s alpha for estimating reliability. Communication Methods and Measures,14(1), 1–24.
50. Hayduk, L. A. (2014). Structural equation modeling with LISREL: Essentials and advances. Johns Hopkins University Press.
51. Hayton, J. C., Allen, D. G., & Scarpello, V. (2004). Factor retention decisions in exploratory factor analysis: A tutorial on parallel analysis. Organizational Research Methods, 7(2), 191–205. https://doi.org/10.1177/1094428104263675
52. Hill, K. M. (2006). Development and validation of a scale measuring parental perceptions of the special education process. Open Access Master’s Theses, Paper 1580. https://digitalcommons.uri.edu/theses/1580 https://doi.org/10.23860/thesis-hill-kimberly-2006
53. Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53–60.
54. Hoy, W. K., & Feldman, D. H. (1987). The school climate survey: A tool for school improvement. Educational Administration Quarterly, 23(3), 35–49. https://doi.org/10.1177/0013161X8702300304
55. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
56. Jöreskog, K. G., & Sörbom, D. (1996). LISREL 8: User’s reference guide. Scientific Software International.
57. Kalaycı, Ş. (2008). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Asil Yayın Dağıtım Ltd., Ankara.
58. Karagöz, Y., Demir, M., & Günel, Y. (2019). Araç kasko sigortası yaptırırken şirket seçimini etkileyen faktörlerin tespitine yönelik ölçek geliştirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(42).
59. Kashyap, G. C., & Singh, S. K. (2017). Reliability and validity of general health questionnaire (GHQ-12) for male tannery workers: A study carried out in Kanpur, India. BMC Psychiatry, 17(1), 102.
60. Kline, P. (1994). A general description of factor analysis. An Easy Guide to Factor Analysis. Taylor & Francis.
61. Kline, R. B. (2016). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (4th ed.). Guilford Press.
62. Klassen, R. M., & Chiu, M. M. (2010). Effects on teachers’ self-efficacy and job satisfaction. Teaching and Teacher Education, 26(4), 741–752.
63. Koç, E. (2018). Veli öğretmen ilişkisi ölçeği: Geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
64. Koç, M. H. (2018). Veli görüşlerine göre veli öğretmen ilişkisi ölçeğinin geliştirilmesi ve veli öğretmen ilişkisinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 218, 56–76.
65. Leithwood, K., & Jantzi, D. (2000). The effects of leadership on student engagement. Journal of Educational Administration, 38(2), 112–129.
66. Li, W. H., Chung, J. O., Chui, M. M., & Chan, P. S. (2009). Factorial structure of the Chinese version of the 12-item general health questionnaire in adolescents. Journal of Clinical Nursing, 18(23), 3253–3261.
67. Liang, Y., Wang, L., & Yin, X. (2016). The factor structure of the 12-item general health questionnaire (GHQ-12) in young Chinese civil servants. Health and Quality of Life Outcomes, 14(1), 136.
68. Liu, Y. (2003). Developing a scale to measure the interactivity of websites. Journal of Advertising Research, June, 207–217.
69. McDonald, R. P. (1999). Test theory: A unified treatment. Lawrence Erlbaum.
70. Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory. McGraw Hill.
71. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw Hill.
72. Özgür, E. (2003). Çok değişkenli istatistiksel analiz yöntemleri ve bir uygulama. Gazi Üniversitesi, Doktora Tezi.
73. Özmentes, G. (2006). Müzik dersine yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi. İlköğretim Online, 5(1), 23–29. http://ilkogretim-online.org.tr
74. Patır, S. (2009). Faktör analizi ile öğretim üyesi değerleme çalışması. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(4), 69–86.
75. Rey, J. J., Abad, F. J., Barrada, J. R., Garrido, L. E., & Ponsoda, V. (2014). The impact of ambiguous response categories on the factor structure of the GHQ–12. Psychological Assessment, 26(3), 1021–1030.
76. Roberts, J. K., & Henson, R. K. (2001). A confirmatory factor analysis of a new measure of teacher efficacy: Ohio State Teacher Efficacy Scale. Paper presented at the annual meeting of the American Educational Research Association, Seattle.
77. Scherer, R. F., Luther, D. C., Wiebe, F. A., & Adams, J. S. (1988). Dimensionality of coping: Factor stability using the ways of coping questionnaire. Psychological Reports, 62(3), 763–770.
78. Schueler, B. E., Capotosto, L., Bahena, C., McIntyre, J., & Gehlbach, H. (2014). Measuring parent perceptions of school climate. Psychological Assessment, 26(3), 1218–1229.
79. Schreiber, J. B., Nora, A., Stage, F. K., Barlow, E. A., & King, J. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. Journal of Educational Research, 99(6), 323–338.
80. Şencan, H. (2005). Davranış bilimleri için geçerlik ve güvenirlik. Seçkin Yayıncılık.
81. Sebastian, J., Allensworth, E., & Huang, H. (2017). The role of teacher leadership in how principals influence classroom instruction and student learning. American Journal of Education, 123(1), 69–108.
82. Sheldon, S. B. (2003). Linking school–family–community partnerships in urban elementary schools to student achievement. The Elementary School Journal, 103(5), 401–422.
83. Sink, C. A., & Stroh, H. R. (2003). Raising achievement test scores of early elementary school students through comprehensive school counseling programs. Professional School Counseling, 6(5), 350–364.
84. Taşdan, M., & Yılmaz, K. (2008). Okul yöneticilerinin liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 14(1), 93–112.
85. Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd
86. Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
87. Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi (6. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
88. Turanlı, N., Türker, K. M., & Keçeli, V. (2008). Matematik alan derslerine yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 254–262.
89. Whiston, S. C., Tai, W. L., Rahardja, D., & Eder, K. (2011). School counseling outcome research. Journal of Counseling & Development, 89(1), 37–55.
90. Yıldırım, K. (2019). Velilerin öğretmenlere yönelik algıları. Milli Eğitim Dergisi, 48(223), 85–104.
91. Yurtbakan, E., & Akyıldız, S. (2020). Aile okul algısı ve katılımı ölçeği: Bir ulaşılabilirlik ve güvenirlik çalışması. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(30). https://doi.org/10.35675/befdergi.686853
92. Yüksel, M., & Kutlu, Ö. (2024). Okul başarısını algılama ölçeği: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 60, 975-994. https://doi.org/10.53444/deubefd.1370397
93. Weston, R., & Gore, P. A. (2006). A brief guide to structural equation modeling. The Counseling Psychologist, 34(5), 719–751. https://doi.org/10.1177/0011000006286345
94. Worthington, R., & Wittaker, T. A. (2006). Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806–838. https://doi.org/10.1177/0011000006288127 Zinbarg, R. E., Revelle, W., Yovel, I., & Li, W. (2005). Cronbach’s α, Revelle’s β, and McDonald’s ωH: Their relations with each other and two alternative conceptualizations of reliability. Psychometrika, 70(1), 123–133. https://doi.org/10.1007/s11336-003-0974-7