Research Article

Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi

Volume: 7 Number: 1 July 3, 2026
TR EN

Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi

Abstract

Tarihî tekstil eserler, selüloz ve protein temelli liflerden oluşan organik yapıları nedeniyle kültür varlıkları arasında çevresel koşullara en duyarlı malzeme gruplarından birini oluşturur ve malzeme bilimi yaklaşımıyla çok katmanlı polimer sistemler olarak ele alınır; bu organik yapı zaman içinde fiziksel, kimyasal ve biyolojik bozunma süreçlerinin etkisi altında kalırken ışık, sıcaklık, bağıl nem ile atmosferik kirleticiler tekstil liflerinin yapısal stabilitesini doğrudan etkileyen başlıca çevresel faktörler arasında yer alır. Tekstil eserlerin korunması günümüzde restorasyon müdahalelerinin ötesine geçen bir yaklaşımla ele alınmakta; bozunma süreçlerinin ortaya çıkmasını önlemeye yönelik önleyici koruma uygulamaları konservasyon çalışmalarının temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Arkeometrik analiz yöntemleri tekstil malzemelerinin lif yapısını, boya bileşimini ve bozunma mekanizmalarını ortaya koyarak konservasyon süreçlerinde kullanılabilecek bilimsel verilerin elde edilmesini mümkün kılar. Bu çalışmada, tekstil eserlerin korunmasında kullanılan arkeometrik analiz yöntemleri sistematik ve analitik bir yaklaşımla ele alınmış, bu yöntemlerden elde edilen verilerin önleyici koruma stratejilerinin belirlenmesindeki işlevi değerlendirilmiştir. Lif türünün, boya bileşiminin ve bozunma mekanizmalarının analitik yöntemlerle tanımlanması çevresel koşulların belirlenmesine yönelik bilimsel bir temel oluştururken aynı veriler risk faktörlerinin değerlendirilmesine ve konservasyon kararlarının nesnel verilere dayandırılmasına imkân tanımaktadır. Bu sayede arkeometrik analizlerden elde edilen bulgular tekstil eserlerin korunmasına yönelik veri temelli yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlamakta ve kültürel mirasın uzun dönemli sürdürülebilir korunmasına yönelik bilimsel bir bağlam sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Abidin, A. F. (2025). Kocaeli Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’ndeki keseler üzerinden tekstil eserlerin korumaya yönelik belgelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
  2. Adriaens, A. (2005). Non-destructive analysis and testing of museum objects: An overview of 5 years of research. Spectrochimica Acta Part B, 60(10–11), 1503–1516.
  3. Appelbaum, B. (2007). Conservation Treatment Methodology. Butterworth-Heinemann.
  4. Artioli, G. (2010). Scientific methods and cultural heritage: An introduction to the application of materials science to archaeometry and conservation science. Oxford University Press.
  5. Ashley-Smith, J. (2011). Risk Assessment for Object Conservation. Butterworth-Heinemann.
  6. Bitossi, G., Giorgi, R., Mauro, M., Salvadori, B., & Dei, L. (2005). Spectroscopic techniques in cultural heritage conservation: A survey. Applied Spectroscopy Reviews, 40(3), 187–228.
  7. Bresee, R. R. (1986). General effects of ageing on textiles. Journal of the American Institute for Conservation, 25(1), 39–48.
  8. Caple, C. & Williams, E. (2023). Conservation Skills for the 21st Century. Routledge.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Archaeology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 3, 2026

Submission Date

April 16, 2026

Acceptance Date

June 18, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 7 Number: 1

APA
Abidin, A. F., & Tozun, H. (2026). Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi. Ege Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 71-91. https://doi.org/10.70029/esbd.1931868
AMA
1.Abidin AF, Tozun H. Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi. Journal of Ege University Social Sciences Institute. 2026;7(1):71-91. doi:10.70029/esbd.1931868
Chicago
Abidin, Alper Fatih, and Hatice Tozun. 2026. “Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi”. Ege Sosyal Bilimler Dergisi 7 (1): 71-91. https://doi.org/10.70029/esbd.1931868.
EndNote
Abidin AF, Tozun H (July 1, 2026) Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi. Ege Sosyal Bilimler Dergisi 7 1 71–91.
IEEE
[1]A. F. Abidin and H. Tozun, “Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi”, Journal of Ege University Social Sciences Institute, vol. 7, no. 1, pp. 71–91, July 2026, doi: 10.70029/esbd.1931868.
ISNAD
Abidin, Alper Fatih - Tozun, Hatice. “Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi”. Ege Sosyal Bilimler Dergisi 7/1 (July 1, 2026): 71-91. https://doi.org/10.70029/esbd.1931868.
JAMA
1.Abidin AF, Tozun H. Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi. Journal of Ege University Social Sciences Institute. 2026;7:71–91.
MLA
Abidin, Alper Fatih, and Hatice Tozun. “Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi”. Ege Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 7, no. 1, July 2026, pp. 71-91, doi:10.70029/esbd.1931868.
Vancouver
1.Alper Fatih Abidin, Hatice Tozun. Tekstil Eserlerin Konservasyonunda Arkeometrik Verilerin Önleyici Koruma Açısından Önemi. Journal of Ege University Social Sciences Institute. 2026 Jul. 1;7(1):71-9. doi:10.70029/esbd.1931868