Research Article

Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi

Volume: 13 Number: 1 July 11, 2026
TR EN

Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi

Abstract

Bu çalışmada amaç, Güzel Sanatlar Fakültesi ve Resim-İş Öğretmenliği Anabilim Dalı yetenek sınavlarında canlı modelden desen çalışmalarının ölçme ve değerlendirmesine yönelik bir yapay zekâ modeli geliştirmektir. Araştırmada durum çalışması yöntemi benimsenmiş, veri toplama aracı olarak çizgi, biçim, oran-orantı, ışık-gölge ve kompozisyon ölçütlerinden oluşan beş ölçütlü bir dereceli puanlama anahtarı geliştirilmiştir. Büyük ölçekli görsel-dil verileriyle önceden eğitilmiş SigLIP görsel omurgası, sanatsal ölçütlere karşılık gelen puanları tahmin edecek biçimde uyarlanmıştır. 608 desen çalışmasından oluşan ve üç alan uzmanı tarafından puanlanarak elde edilen veri seti üzerinde, uzman puanlarının ortalamalarını her ölçüt için tahmin edebilecek şekilde eğitilen model, beş katlı çapraz doğrulamayla değerlendirilmiştir. Bulgular, tüm ölçütlerde 10 puanın altında ortalama mutlak hata ve 0.76–0.82 aralığında Spearman korelasyonu değerleriyle, modelin uzman değerlendirmelerine yakın ve tutarlı tahminler üretebildiğini ortaya koymuştur. Sonuçlar, yapay zekâ modelinin sanat eğitiminde ölçme ve değerlendirme süreçlerine destekleyici, nesnel ve ölçeklenebilir karar destek sistemlerinin geliştirilmesine katkı sunabilecek önemli bir potansiyel taşıdığını göstermektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma Gazi Üniversitesi Etik Kurulu’nun  09.10.2025 tarih ve E.1352802 sayılı onayı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

Thanks

Bu çalışmanın yapay zekâ modeli geliştirme süreci Alperen ÇAKIN tarafından yürütülmüştür. Deneysel çalışmalarda kullanılan hesaplama kaynakları, Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü EDA (Electronic Design Automation) ekibi tarafından sağlanmıştır. Kendilerine sunmuş oldukları altyapı desteği için teşekkür ederiz.

References

  1. Artut, K. (2001). Sanat eğitimi kuramları ve yöntemleri (1st edn). Ankara: Anı Yayıncılık.
  2. Ayaydın, A. (2004). İlköğretim görsel sanatlar (resim-iş) eğitiminde değerlendirme sorunu. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(7), 27–39.
  3. Ayaydın, A. (2010). Desen eğitiminde ölçme ve değerlendirme üzerine bir araştırma. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 11.
  4. Berk, N. (1968). Resim bilgisi (2nd edn). İstanbul: Varlık Yayınları.
  5. Boydaş, N., & Balcı, Y. B. (1997). Eğitimbilime giriş. Ankara: Gazi Kitabevi.
  6. Buyurgan, S., & Buyurgan, U. (2012). Sanat eğitimi ve öğretimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
  7. Chmiliar, L. (2010). Multiple-case designs. In A. J. Mills, G. Durepos, & E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia of Case Study Research (pp. 582–583). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
  8. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (2nd edn). Thousand Oaks, CA: Sage.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Other Fields of Education (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 11, 2026

Submission Date

April 6, 2026

Acceptance Date

May 15, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 13 Number: 1

APA
Çakın, B., & Yılmaz, M. (2026). Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi. Eğitim Ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(1), 205-221. https://doi.org/10.51725/etad.1924633
AMA
1.Çakın B, Yılmaz M. Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi. JRES. 2026;13(1):205-221. doi:10.51725/etad.1924633
Chicago
Çakın, Bahadır, and Meliha Yılmaz. 2026. “Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi”. Eğitim Ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13 (1): 205-21. https://doi.org/10.51725/etad.1924633.
EndNote
Çakın B, Yılmaz M (July 1, 2026) Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13 1 205–221.
IEEE
[1]B. Çakın and M. Yılmaz, “Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi”, JRES, vol. 13, no. 1, pp. 205–221, July 2026, doi: 10.51725/etad.1924633.
ISNAD
Çakın, Bahadır - Yılmaz, Meliha. “Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi”. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13/1 (July 1, 2026): 205-221. https://doi.org/10.51725/etad.1924633.
JAMA
1.Çakın B, Yılmaz M. Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi. JRES. 2026;13:205–221.
MLA
Çakın, Bahadır, and Meliha Yılmaz. “Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi”. Eğitim Ve Toplum Araştırmaları Dergisi, vol. 13, no. 1, July 2026, pp. 205-21, doi:10.51725/etad.1924633.
Vancouver
1.Bahadır Çakın, Meliha Yılmaz. Canlı Modelden Desen Değerlendirmede Bir Yapay Zeka Sistemi Önerisi. JRES. 2026 Jul. 1;13(1):205-21. doi:10.51725/etad.1924633