Research Article

Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz

Volume: 35 Number: 3 September 23, 2025
TR EN

Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz

Abstract

Bu çalışmada, atık bertaraf süreçlerinde sıfır atık hedefi doğrultusunda en etkili kriterin belirlenmesi amacıyla, Analitik Ağ Süreci (ANP) yöntemi, hayali veriler kullanılarak uygulandı. Uygulamada TÜİK 2022 atık istatistikleri verileri dikkate alınarak kriterler atık türü, tesis sayısı, tesis kapasitesi ve toplam atık miktarı olarak belirlendi. Bu kriterler arasındaki karşılıklı etkileşimler analiz edildi. Elde edilen sonuçlar, atık bertaraf süreçlerinde en belirleyici kriterin tesis kapasitesi olduğunu ortaya koydu. Tesis kapasitesi kriterini sırasıyla toplam atık miktarı, atık türü ve tesis sayısı izlemektedir. Ayrıca, kriterler arasındaki karşılıklı bağımlılıkların kriter ağırlıkları üzerinde herhangi bir değişikliğe neden olmadığı gözlemlendi. Dolayısıyla, kriterlerin birbirine bağımlılığı, karar verme sürecinde genel sıralama üzerinde belirgin bir etki oluşturmadığı sonucuna ulaşıldı. Türkiye'nin Sıfır Atık Projesi gibi ulusal stratejiler doğrultusunda, atık bertaraf yöntemlerinin iyileştirilmesi ve geri dönüşüm oranlarının artırılması, doğal kaynakların korunmasına ve çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacaktır. Bu bağlamda, atık bertaraf süreçlerinin etkin bir şekilde yönetilmesi, hem ekonomik hem de ekolojik açıdan kritik bir öneme sahiptir. Dolayısıyla atık yönetimi stratejilerinin belirlenmesinde gerçek veriler kullanılarak atık bertarafında en etkili kriter belirlenebilir. Ayrıca bu kriter üzerinde iyileştirme çalışmaları gerçekleştirilebilir ve bu sayede döngüsel ekonomiye katkı sağlanabilir.

Keywords

Ethical Statement

Dr. Nuh Okumuş, bu çalışmayı yürütürken herhangi bir kurum, kuruluş veya kişi ile çıkar çatışması içinde olmadığını beyan eder.

References

  1. Arıkan, E., Şimşit-Kalender, Z. T. and Vayvay, Ö. (2017). Solid waste disposal methodology selection using multi-criteria decision-making methods and an application in Turkey. Journal of Cleaner Production, 142, 403-412.
  2. Ay, H. M. ve Söylemez, A. (2023). Belediye Hizmetleri İçinde Katı Atık Yönetiminin Önemi ve Konya Büyükşehir Belediyesi Örneği. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 4(Özel), 273-292.
  3. Ayçin, E. and Kayapinar Kaya, S. (2021). Towards the circular economy: Analysis of barriers to implementation of Turkey’s zero waste management using the fuzzy DEMATEL method. Waste Management & Research, 39(8), 1078-1089.
  4. Chenavaz, R. Y. and Dimitrov, S. (2024). From waste to wealth: Policies to promote the circular economy. Journal of Cleaner Production, 443, 141086-141097.
  5. Corvellec, H., Stowell, A. F. & Johansson, N. (2022). Critiques of the circular economy. Journal of industrial ecology, 26(2), 421-432.
  6. Coskun, S. (2022). Zero waste management behavior: Conceptualization, scale development and validation—A case study in Turkey. Sustainability, 14(19), 12654-12665.
  7. David, L. O., Aigbavboa, C., Adepoju, O. and Nnamdi, N. (2025). Applying circular economy strategies in mitigating the perfect storm: the built environment context. Sustainable Futures,9(2025),100444-100459.
  8. Gül, M. ve Yaman, K. (2021). Türkiye’de atık yönetimi ve sıfır atık projesinin değerlendirilmesi: Ankara örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(4), 1267-1296.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Circular Economy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 12, 2025

Publication Date

September 23, 2025

Submission Date

April 29, 2025

Acceptance Date

September 9, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 35 Number: 3

APA
Okumuş, N. (2025). Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz. Firat University Journal of Social Sciences, 35(3), 1405-1414. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1687124
AMA
1.Okumuş N. Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz. Firat University Journal of Social Sciences. 2025;35(3):1405-1414. doi:10.18069/firatsbed.1687124
Chicago
Okumuş, Nuh. 2025. “Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz”. Firat University Journal of Social Sciences 35 (3): 1405-14. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1687124.
EndNote
Okumuş N (September 1, 2025) Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz. Firat University Journal of Social Sciences 35 3 1405–1414.
IEEE
[1]N. Okumuş, “Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz”, Firat University Journal of Social Sciences, vol. 35, no. 3, pp. 1405–1414, Sept. 2025, doi: 10.18069/firatsbed.1687124.
ISNAD
Okumuş, Nuh. “Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz”. Firat University Journal of Social Sciences 35/3 (September 1, 2025): 1405-1414. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1687124.
JAMA
1.Okumuş N. Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz. Firat University Journal of Social Sciences. 2025;35:1405–1414.
MLA
Okumuş, Nuh. “Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz”. Firat University Journal of Social Sciences, vol. 35, no. 3, Sept. 2025, pp. 1405-14, doi:10.18069/firatsbed.1687124.
Vancouver
1.Nuh Okumuş. Döngüsel Ekonomi Kapsamında Tesis Kapasitesinin Atık Bertaraf Süreçlerindeki Belirleyici Rolü: ANP Temelli Bir Analiz. Firat University Journal of Social Sciences. 2025 Sep. 1;35(3):1405-14. doi:10.18069/firatsbed.1687124