Arktik Okyanusu’nda Yeni Soğuk Savaş: Rusya, ABD ve Çin’in Stratejik Hamleleri
Öz
Bu makale, iklim değişikliğinin etkisiyle buzulların eridiği Arktik Okyanusu’nun 21. yüzyıldaki artan jeopolitik önemini, bir “Yeni Soğuk Savaş” metaforu üzerinden incelemektedir. Bir zamanlar donmuş bir coğrafya olan Arktik, zengin doğal kaynaklara, stratejik deniz yollarına ve yeni askeri sahalara erişim sunarak küresel güç rekabetinin merkezine oturmuştur. Çalışma, bu rekabetin üç ana aktörü olan Rusya, ABD ve Çin’in stratejilerini analiz etmektedir. Rusya, askeri varlığını ve Kuzey Deniz Yolu üzerindeki kontrolünü artırarak bir “Arktik Kalesi” inşa etmeye çalışmaktadır. ABD, NATO merkezli bir caydırıcılık politikası izlese de “buzkıran açığı” gibi yetenek eksiklikleriyle yüzleşmektedir. Bölge dışı bir aktör olan Çin ise “Kutup İpek Yolu” girişimi, ekonomik yatırımlar ve bilimsel araştırmalarla uzun vadeli bir nüfuz alanı yaratmayı hedeflemektedir. Bu rekabet; denizaltı altyapısı gibi hibrit savaş alanlarına yayılmakta, uluslararası hukuku zorlamakta ve Ukrayna Savaşı sonrası Arktik Konseyi gibi iş birliği mekanizmalarını zayıflatmaktadır. Makale, bu karmaşık dinamikleri analiz ederek gerilimi azaltma ve bölgesel yönetişimi yeniden düşünme üzerine politika önerileriyle son bulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
References
- Alabaş, S. (2025) Arktik İpek Yolu Projesi. TÜBİTAK Kutup Ansiklopedisi. TÜBİTAK Bilim ve Toplum Başkanlığı Popüler Bilim Yayınları. https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/kutup/ansiklopedi/arktik-ipek-yolu-projesi.
- Allers, R., Rácz, A., & Sæther, T. (2021, Ekim). Dealing with Russia in the Arctic: Between exceptionalism and militarization. DGAP Analysis No. 4. https://dgap.org/en/research/publications/dealing-with-russia-in-the-arctic
- Anadolu Ajansı. (2017, 17 Ocak). ABD askerleri Norveç’te. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-askerleri-norvecte/729021
- Arbeloa, I. U. (2024, 27 Haziran). Western sanctions on icebreakers stall Russia’s Arctic LNG expansion. Real Instituto Elcano. https://www.realinstitutoelcano.org/en/analyses/western-sanctions-on-icebreakers-stall-russias-arctic-lng-expansion/.
- Arctic Council. (2009). Arctic marine shipping assessment 2009 report. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Map_of_the_Arctic_region_showing_the_Northeast_Passage,_the_Northern_Sea_Route_and_Northwest_Passage,_and_bathymetry.png.
- Arctic Council. (2025). Inuit Circumpolar Council (ICC). Arctic Council. https://arctic-council.org/about/permanent-participants/icc/
- Arslan, Z. F. (2023, Ağustos). Arktik bölgesinde Çin’in yükselen rolü: Enerji kaynakları, jeopolitik çıkarlar ve çevresel etkiler. Tesam. https://tesam.org.tr/wp-content/uploads/2023/09/Zafer-Furkan-Arslan-.pdf.
- Babahanoğlu, V. (2024). Soğuk suların yükselen jeopolitiği: Rusya’nın Arktik politikası. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 13(Özel Sayı), 11–27.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
International Politics
Journal Section
Research Article
Authors
Ali Kiriktaş
*
0000-0003-4209-0094
Türkiye
Publication Date
March 11, 2026
Submission Date
August 26, 2025
Acceptance Date
October 21, 2025
Published in Issue
Year 2026 Volume: 10 Number: 1