Research Article

Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi

Volume: 10 Number: 2 August 27, 2026
EN TR

Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi

Abstract

Bu çalışmada Türkiye’de vergi yükünün marjinal tüketim eğilimi (MPC) üzerindeki etkisi, 1992–2024 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak ARDL tabanlı hata düzeltme modeli (ECM) çerçevesinde analiz edilmiştir. Öncelikle MPC, hanehalkı nihai tüketim harcamaları ile GSYH arasındaki yıllık değişimler üzerinden hesaplanmış; yardımcı regresyon bulguları MPC’nin örneklem ortalaması için yaklaşık 0,64 düzeyinde olduğunu göstermiştir. Ardından MPC’nin, vergi yükü ile vergi kompozisyonu (dolaylı ve dolaysız vergi gelirleri) ve politika faiz oranına verdiği kısa ve uzun dönem tepkileri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, uzun dönemde vergi yükü ile dolaylı ve dolaysız vergilerin MPC üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığını; buna karşılık politika faiz oranının uzun dönemde pozitif ve anlamlı bir etki sergilediğini göstermektedir. Kısa dönemde ise özellikle dolaysız vergilerin MPC üzerinde güçlü ve kalıcı biçimde negatif etkiler ürettiği, vergi yükü artışlarının ise gecikmeli olarak tüketim eğilimini baskıladığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, vergi politikalarının tüketim davranışları üzerindeki etkilerinin zaman ufkuna göre farklılaştığını ve politika tasarımında gecikmeli dinamiklerin dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.

Keywords

References

  1. Akaike, H. (1974). A new look at the statistical model identification. IEEE Transactions on Automatic Control, 19(6), 716–723. https://doi.org/10.1109/TAC.1974.1100705
  2. Akkoç, U., Gemicioğlu, S., & Kızılırmak, B. (2023). Türkiye’de dolaylı vergi yükü ve dolaylı vergilerin artan oranlılığı. Sosyoekonomi, 31(55), 321–346. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2023.01.17
  3. Arı, A., & Özcan, B. (2015). Tüketim-gelir oranının durağanlığı: Türkiye örneği. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33(3), 23–46. https://doi.org/10.17065/huniibf.103772
  4. Arslan, A. (2011). Vergi ödeme gücünün açıklanması ve vergi ödeme gücü göstergeleri: Türkiye örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi.
  5. Arslan, A., & Kılıç, B. (2025). Vergileme politikaları ve toplumsal etkileri. In M. Akdoğan (Ed.), Mali sosyoloji (1. baskı). Eğitim Yayınevi.
  6. Arslan, A., Gökçe, E. C., & Ateş, M. S. (2020). Türkiye’de iktisadi krizlerin toplam vergi gelirleri üzerindeki etkisi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 332–349. https://doi.org/10.21547/jss.654439
  7. Atkinson, A. B., & Stiglitz, J. E. (1980). Lectures on public economics. McGraw-Hill.
  8. Baum, C. F. (2006). An introduction to modern econometrics using Stata. Stata Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Theory of Economy

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 27, 2026

Submission Date

December 30, 2025

Acceptance Date

July 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 2

APA
Cevizli, İ., & Arslan, A. (2026). Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi. Fiscaoeconomia, 10(2), 1-20. https://doi.org/10.25295/fsecon.1852263
AMA
1.Cevizli İ, Arslan A. Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi. FSECON. 2026;10(2):1-20. doi:10.25295/fsecon.1852263
Chicago
Cevizli, İbrahim, and Ahmet Arslan. 2026. “Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi”. Fiscaoeconomia 10 (2): 1-20. https://doi.org/10.25295/fsecon.1852263.
EndNote
Cevizli İ, Arslan A (August 1, 2026) Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi. Fiscaoeconomia 10 2 1–20.
IEEE
[1]İ. Cevizli and A. Arslan, “Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi”, FSECON, vol. 10, no. 2, pp. 1–20, Aug. 2026, doi: 10.25295/fsecon.1852263.
ISNAD
Cevizli, İbrahim - Arslan, Ahmet. “Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi”. Fiscaoeconomia 10/2 (August 1, 2026): 1-20. https://doi.org/10.25295/fsecon.1852263.
JAMA
1.Cevizli İ, Arslan A. Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi. FSECON. 2026;10:1–20.
MLA
Cevizli, İbrahim, and Ahmet Arslan. “Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi”. Fiscaoeconomia, vol. 10, no. 2, Aug. 2026, pp. 1-20, doi:10.25295/fsecon.1852263.
Vancouver
1.İbrahim Cevizli, Ahmet Arslan. Türkiye’de Vergi Yükünün Marjinal Tüketim Eğilimi Üzerindeki Etkisi. FSECON. 2026 Aug. 1;10(2):1-20. doi:10.25295/fsecon.1852263
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).