Research Article

Hazır Gıda Tüketimi ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık mı Sorumluluk mu?

Volume: 10 Number: 2 October 1, 2026
EN TR

Hazır Gıda Tüketimi ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık mı Sorumluluk mu?

Abstract

Bu çalışma, hazır gıda tüketimi ile sürdürülebilirlik arasındaki ilişkiyi tüketici davranışları bağlamında incelemekte ve bu ilişkiyi “sürdürülebilirlik paradoksu” çerçevesinde ele almaktadır. Küresel ölçekte artan gıda üretimine rağmen, gıda israfı, kaynakların verimsiz kullanımı ve çevresel etkiler sürdürülebilirlik açısından önemli sorunlar oluşturmaktadır. Modern yaşamın getirdiği zaman kısıtı ve kentleşme gibi faktörler, bireyleri pratik ve hızlı çözümler sunan hazır gıdalara yöneltirken, bu durum sürdürülebilir tüketim hedefleriyle çelişmektedir. Araştırmanın temel amacı, tüketicileri hazır gıda tüketim sıklığı, sürdürülebilirlik farkındalığı ve gıda atığı davranışlarına göre sınıflandırarak farklı tüketici profilleri ortaya koymaktır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen analizler sonucunda tüketicilerin davranışlarının çok boyutlu olduğu belirlenmiş ve beş temel faktör (sürdürülebilir tüketim, fiyat odaklılık, kalite algısı, sağlık odaklılık ve düşük bilinç) ortaya çıkarılmıştır. Bulgular, tüketicilerin sürdürülebilirlik konusunda belirli bir farkındalığa sahip olduklarını, ancak günlük tüketim davranışlarında çoğunlukla kolaylık, zaman tasarrufu ve alışkanlıkları önceliklendirdiklerini göstermektedir. Ayrıca plansız alışveriş ve yetersiz gıda yönetimi davranışlarının gıda israfını artırdığı tespit edilmiştir. Kümeleme analizi sonucunda ise; düşük farkındalıklı tüketiciler, faydacı hazır gıda tüketicileri ve sürdürülebilirlik odaklı tüketiciler olmak üzere üç tüketici grubu belirlenmiştir. Çalışma bulguları, tüketicilerin sürdürülebilirlik bilincine sahip olmalarına rağmen bu bilinci davranışlarına tam olarak yansıtamadıklarını ortaya koymaktadır. Bu durum, tutum–davranış boşluğu olarak tanımlanan sürdürülebilirlik paradoksunu doğrulamaktadır. Çalışma sürdürülebilir tüketimi teşvik etmek için yalnızca farkındalık artırmanın yeterli olmadığını, aynı zamanda tüketicilerin günlük alışkanlıklarını değiştirmeye yönelik politikaların geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Keywords

References

  1. Aksoy, M. & Şallı, G. (2023). Yükseköğretim öğrencilerinin gıda israfı konusundaki bilgi, görüş ve davranışları. Anadolu Strateji Dergisi, 5(2), 11-32. https://izlik.org/JA22UW67DW
  2. Aschemann-Witzel, J., Giménez, A., & Ares, G. (2018). Convenience or price orientation? Consumer characteristics influencing food waste behaviour in the context of an emerging country and the impact on future sustainability of the global food sector. Global Environmental Change, 49, 85-94. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2018.02.002
  3. Atanda, S. A., Pessu, P. O., Agoda, S., Isong, I. U., & Ikotun, I. (2011). The concepts and problems of post–harvest food losses in perishable crops. African Journal of Food Science, 5(11), 603-613.
  4. Ayilara, M. S., Olanrewaju, O. S., Babalola, O. O., & Odeyemi, O. (2020). Waste management through composting: Challenges and potentials. Sustainability, 12(11), 4456. https://doi.org/10.3390/su12114456
  5. Bergquist, M., Thiel, M., Goldberg, M. H., & Van Der Linden, S. (2023). Field interventions for climate change mitigation behaviors: A second-order meta-analysis. Proceedings of the National Academy of Sciences, 120(13). https://doi.org/10.1073/pnas.2214851120
  6. Bilska, B., Tomaszewska, M., Kołożyn-Krajewska, D., & Piecek, M. (2020). Segmentation of Polish households taking into account food waste. Foods, 9(4), 379. https://doi.org/10.3390/foods9040379
  7. Brundtland, G.H. (1987). Our common future. Report of the World Commission on Environment and Development. Oxford University Press, Oxford.
  8. Bulut, Z. A., Özkaya, F. T., Karabulut, A. N., & Atağan, G. (2019). Gıda ürünlerinin sürdürülebilir tüketimi bağlamında tüketici tipolojisi geliştirme çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(3), 73-90. https://doi.org/10.35379/cusosbil.645035

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Business Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 1, 2026

Submission Date

April 2, 2026

Acceptance Date

July 17, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 2

APA
Aliçavuşoğlu, Ç. (2026). Hazır Gıda Tüketimi ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık mı Sorumluluk mu? Fiscaoeconomia, 10(2), 1-24. https://doi.org/10.25295/fsecon.1921668
AMA
1.Aliçavuşoğlu Ç. Hazır Gıda Tüketimi ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık mı Sorumluluk mu? FSECON. 2026;10(2):1-24. doi:10.25295/fsecon.1921668
Chicago
Aliçavuşoğlu, Çiğdem. 2026. “Hazır Gıda Tüketimi Ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık Mı Sorumluluk Mu?”. Fiscaoeconomia 10 (2): 1-24. https://doi.org/10.25295/fsecon.1921668.
EndNote
Aliçavuşoğlu Ç (October 1, 2026) Hazır Gıda Tüketimi ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık mı Sorumluluk mu? Fiscaoeconomia 10 2 1–24.
IEEE
[1]Ç. Aliçavuşoğlu, “Hazır Gıda Tüketimi ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık mı Sorumluluk mu?”, FSECON, vol. 10, no. 2, pp. 1–24, Oct. 2026, doi: 10.25295/fsecon.1921668.
ISNAD
Aliçavuşoğlu, Çiğdem. “Hazır Gıda Tüketimi Ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık Mı Sorumluluk Mu?”. Fiscaoeconomia 10/2 (October 1, 2026): 1-24. https://doi.org/10.25295/fsecon.1921668.
JAMA
1.Aliçavuşoğlu Ç. Hazır Gıda Tüketimi ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık mı Sorumluluk mu? FSECON. 2026;10:1–24.
MLA
Aliçavuşoğlu, Çiğdem. “Hazır Gıda Tüketimi Ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık Mı Sorumluluk Mu?”. Fiscaoeconomia, vol. 10, no. 2, Oct. 2026, pp. 1-24, doi:10.25295/fsecon.1921668.
Vancouver
1.Çiğdem Aliçavuşoğlu. Hazır Gıda Tüketimi ve Sürdürülebilirlik Paradoksu: Kolaylık mı Sorumluluk mu? FSECON. 2026 Oct. 1;10(2):1-24. doi:10.25295/fsecon.1921668
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).