Samples of Children's Literature Works for Teaching Values in Social Studies 4th Grade Curriculum

Abstract

The aim of this study is to suggest children's literature works in accordance with the values of 7 learning areas in the 4th grade social studies curriculum. For this purpose, the children's literature works of Timaş, Genç Hayat, Taze Kitap, Cezve and Doğan Egmont publishing houses, which were determined by the opinions of 32 teachers, were examined within the scope of social studies, values, class and age criterias. The data of this study, which was carried out with the document analysis method, were analyzed with descriptive analysis. As a result of the research, it has been determined that there are books suitable for the value of each learning area. It has been determined that there are works of children's literature related to the value of sensitivity to cultural heritage the most, and the works of the value of giving importance to family unity and savings are the least. Based on this study, it can be suggested to examine the children's literature works of publishing houses in the context of the values that are aimed to be gained in the curriculum of different classes. It can also be suggested to use these works together with the value teaching approaches of the classroom teachers who take the social studies course.

Keywords

• Children
• Value education
• Social studies
• Document analysis

Sosyal Bilgiler 4. Sınıf Öğretim Programındaki Değerlerin Öğretimine Yönelik Örnek Çocuk Edebiyatı Eserleri

Abstract

Bu çalışmanın amacı, 4. sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan 7 öğrenme alanının değerlerine uygun örnek çocuk edebiyatı eserleri önermektir. Bu amaç doğrultusunda 32 öğretmenin görüşleri ile belirlenen Timaş, Genç Hayat, Taze Kitap, Cezve ve Doğan Egmont yayınevlerinin çocuk edebiyatı eserleri sosyal bilgiler, değerler, sınıf ve yaş ölçütü kapsamında incelenmiştir. Doküman analizi metoduyla gerçekleştirilen bu çalışmanın verileri, betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, her öğrenme alanının değerine uygun kitapların olduğu tespit edilmiştir. En fazla kültürel mirasa duyarlılık değeri ile ilgili çocuk edebiyatı eserlerinin olduğu, en az ise aile birliğine önem verme ve tasarruf değerine yönelik eserlerin olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmadan hareketle, yayınevlerinin çocuk edebiyatı eserlerinin farklı sınıfların öğretim programında kazandırılması amaçlanan değerler bağlamında incelenmesi önerilebilir. Bu eserleri sosyal bilgiler dersine giren sınıf öğretmenlerinin değer öğretim yaklaşımları ile birlikte kullanmaları da önerilebilir.

Keywords

• Çocuk edebiyatı
• Değer eğitimi
• Sosyal bilgiler
• Doküman analizi

References

1. Akay, İ. (2018). Ahmet Yılmaz Boyunağa’nın çocuk romanlarında yer alan kök değerler. Turkish Studies, 13(28), 1-30. Doi: 10.7827/TurkishStudies.14430
2. Aktan, O. & Kılıç, A. (2015). Sosyal bilgiler öğretim programındaki değerleri 100 temel eserde bulunan değerlerin destekleme durumu. Değerler Eğitimi Dergisi, 12(30), 7-68. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ded/issue/29166/312328 adresinden erişilmiştir.
3. Arısoy, E. (2014). Ayla Çınaroğlu’nun çocuk romanlarında dilin kullanımı ve evrensel değerler. (Yayımlanmamış yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
4. Bacanlı, H. (2006). Duyuşsal davranış eğitimi. Ankara: Nobel Yayın.
5. Bulut, K. (2021). Ayla Kutlu’nun ‘merhaba sevgi’ adlı çocuk romanının değerler eğitimi ve on kök değer açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 57, 248-272. Doi: 10.21764/maeuefd.771465
6. Bütün Kar, E. (2018). Sosyal bilgiler öğretiminde kanıt ve edebi eserlerin kullanımı.
7. Çalışkan, H. & Kılcan, B. (Ed.), Sosyal bilgiler öğretimi (284-310) içinde. İstanbul: Lisans Yayıncılık.
8. Calp, Ş. & Calp, M. (2019). Küçük kara balık ve küçük prens kitaplarının Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’ndaki temel beceriler, değerler ve 4. sınıf kazanımları açısından incelenmesi. SETSCI Proceedings, 4(4), 61-69. http://www.set-science.com/manage/uploads/ISAS2019 EDS_0041/SETSCI_ISAS2019-EDS_0041_006.pdf adresinden erişilmiştir.

9. Çalışkan, A. (2016). İlköğretim 100 temel eser içerisinde yer alan dünya edebiyatına ait eserlerin değerler eğitimi açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
10. Dilidüzgün, S. (2018). Çağdaş çocuk yazını: Yazın Eğitimine Atılan İlk Adım (3. Baskı) Ankara: Tudem Yayınları.
11. Edgington, W. D. (2002) To promote character education, use literature for children and adolescents. The Social Studies, 93(3), 113-116, Doi:10.1080/00377990209599893
12. Eryeşil, O. (2015). Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın çocuk şiirlerinde evrensel değerler. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Üniversitesi, Ankara.
13. Genç, H. N. (2019). Çocuk yazını ürünü “mor dinazor kıvılcım” serisinde değerler eğitimi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 7(1), 25-36. Doi: 10.35233/oyea.450332
14. Güran Yiğitbaşı, K. (2018). Çocuk yayınları ve dışa açılım. Ankara: Çizgi Kitabevi.
15. Gürsoy Tavuş, Z. (2015). Gülten Dayıoğlu’nun hikâyelerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
16. Halstead, J. M. (2005). Values and values education in schools. In J. M. Halstead & M.
17. J. Taylor (Eds.), Values in education and education in values (pp.1-13). London: The Falmer Press.
18. İpek, D. (2017). Çok satılan yazınsal çocuk kitaplarında evrensel değerler üzerine bir inceleme. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
19. İpşiroğlu, Z. (2007). Çocuk yazını eleştirisi. S. Sever (Yay.Haz.), Ankara Üniversitesi Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Uygulama ve Araştırma Merkezi (COGEM) 2. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu (s. 173-176) içinde. Ankara: Ankara Üniversitesi.
20. Kantar, Ş. (2014). İlköğretim 4. ve 5. sınıf sosyal bilgiler dersinde 100 temel eser yoluyla değerler eğitimi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
21. Karagöz, B. (2017). Emin Özdemir’in çocuk kitaplarına değerler eğitimi bağlamında bir bakış: bir çözümleme çalışması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31, 63-85. Doi: 10.30794/pausbed.414620
22. Karatay, H. (2011). Karakter eğitiminde edebi eserlerin kullanımı. Turkish Studies, 6(1), 1439-1454. https://turkishstudies.net/turkishstudies mod=makale_tr_ozet&makale_id=149 49 adresinden erişilmiştir.
23. Kavaklı, T. (2019). Mavisel Yener’in masal kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.
24. Kavcar, C. (1982). Edebiyat ve eğitim. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
25. Kuru, H. (2018). Hamdullah Köseoğlu’nun “küçük balık” adlı çocuk kitabında değerler ve dil zenginliği. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(13), 211-221. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gusbd/issue/36957/373843 adresinden erişilmiştir.
26. Kuru, H. & Keklik, S. (2016). Ayşe Yamaç’ın çocuk romanlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 217-237. http://sosbilder.igdir.edu.tr/Makaleler/758666199_12_Kuru_(217-237).pdf adresinden erişilmiştir.
27. Leming, J. S. (1997). Whither goes character education? Objectives, pedagogy, and research in education programs. Journal of Education, 179(2), 11-34. https://doi.org/10.1177/002205749717900203
28. Leming, J. S. (2000). Tell me a story: An evaluation of a literature-based character education programme, Journal of Moral Education, 29(4), 413-427, Doi:.1080/71367938810
29. Leming, J. S. (1981). Curricular effectiveness in moral/values education: A review of research. Journal of Moral Education, 10(3), 147-164, Doi:10.1080/0305724810100301
30. McGowan T. & Guzzetti, B. (1991). Promoting social studies understanding through literaturebased instruction, The Social Studies, 82(1), 16-21, Doi:10.1080/00377996.1991.9958300
31. Memişoğlu, S. (2019). Türkçe öğretiminde değerler eğitimi bağlamında Refik Halid Karay’ın hikâyelerinin analizi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
32. Otmar, Ö. (2017). Yalvaç Ural’ın çocuk yapıtlarının evrensel değerler açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
33. Öztürk, H. (2013). İlköğretim 100 temel eserdeki manzum metinlerde değerler. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
34. Öztürk, C. & Otluoğlu, R. (2002). Sosyal bilgiler öğretiminde edebi ürünler ve yazılı materyaller. Ankara: Pegem.
35. Pilav, S. & Orhan, M. (2020). 6 – 12 Yaş Grubu TÜBİTAK çocuk kitaplarının değerler eğitimi yönünden incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 434-453. Doi: 10.18026/cbayarsos.759891.
36. Savage, M. K. & Savage, T. V. (1993) Children's literature in middle school social studies, The Social Studies, 84(1), 32-36. Doi: 10.1080/00377996.1993.9956244
37. Sever, S. (2019). Çocuk ve Edebiyat (10. Baskı). Ankara: Tudem Yayınları.
38. Superka, D. P., Ahrens, C., Hedstrom, J. E., Ford, L. J. & Johnson, P. L. (1976). Values education sourcebook: Conceptual approaches, material analyses and an annotated bibliography. Colorado: Social Science Education Consortium, ERIC Clearinghouse for Social Studies/Social Science Education.
39. Şahin, T. G. & Bayrak, Ö. (2020). Birsen ekim özen’in çelebi zinciri adlı eserinin değerler eğitimi ve türkçe ders kitaplarında yer alan temalara uygunluk açısından incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 775-798. Doi: 10.33437/ksusbd.755557
40. Şimşek, Ş. (2015). Kemalettin Tuğcu’nun romanlarında değerler eğitimi. International Journal of Humanities and Education, 1(1), 79-104. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/357542 adresinden erişilmiştir.
41. Şirin, M. R. (2019). Çocuk edebiyatına eleştirel bir bakış –Çocuk edebiyatı nedir ne değildir?- (2. Baskı). İstanbul: Uçan At Yayınları.
42. Şirin, M. R. (2000). 99 soruda çocuk edebiyatı. (3. Baskı). İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.
43. Tahirova, K. (2019). Abdulla Şaik'in eserlerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
44. Tillman, D. (2014). 8-14 yaş grubu öğrencileri için yaşayan değerler eğitimi etkinlikleri. (Çev. Aktepe, V.). Konya Eğitim Yayınevi.
45. Üstündağ, A. (2017). 8-10 yaş çocuklarına yönelik çocuk kitaplarının değerler açısından incelenmesi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 62, 1-10. https://asosindex.com.tr/index.jsp?modul=journalvolumeissue& volume=-&issue=62&year=2017&journal-id=410 adresinden erişilmiştir.
46. Veugelers, W. (2000). Different ways of teaching values, Educational Review, 52(1), 37-46. Doi: 10.1080/00131910097397
47. Yalçın, A. & Aytaş, G. (2014). Çocuk edebiyatı. (7. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
48. Yel, S. & Aladağ, S. (2015). Sosyal bilgilerde değerlerin öğretimi. Safran, M. (Ed.), Sosyal bilgiler öğretimi. (s. 120-150) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
49. Yeniay, S. (2019). Behiç Ak’ın hikâyelerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
50. Yılmaz, A. (2018). Değerler eğitimi bağlamında Aytül Akal’ın çocuk romanları. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü