Research Article

Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü

Volume: 11 Number: 3 October 27, 2025
TR EN

Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü

Abstract

Öznel iyi oluş, kişinin kendi değerlendirmesine göre iyi olma halini bütüncül biçimde açıklamaya çalışan kavramlardan birisidir. Bu kavram, bireylerin akut duygu durumlarını yansıtan mutluluk ile bireyin geçmiş yaşantısından hayata dair geleceğe yönelik beklentilerine kadar uzayan yaşam memnuniyetinin bir birleşiminden oluşmaktadır. Böylece öznel iyi oluş, bireyleri hem bilişsel hem de duygusal perspektiften bütüncül bir şekilde açıklar. Buna bağlı olarak bireylerin öznel iyi oluşlarına doğrudan ve dolaylı olarak birçok faktör etki etmektedir. Bu bağlamda çalışma, bireylerin algıladıkları gelir ve eğitim düzeyleri ile öznel iyi oluşları arasındaki ilişkide yaşam kalitesinin aracılık, medeni durumun ise düzenleyici bir rolünün olup olmadığını analiz etmektedir. Çalışmada TÜİK 2022 Yaşam Memnuniyeti Araştırması mikro veri seti kullanılmış ve veriler GSEM (Generalized Structural Equation Model) yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, bekarlarda, eşi ölmüş veya eşinden boşanmış bireylerde eğitim düzeyi ve öznel iyi oluş arasında yaşam kalitesinin tam aracılık, evlilerde ise kısmi aracılık etkisinin olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın bulguları özellikle eşi ölmüş veya eşinden boşanmış bireylerde eğitim seviyesi yükseldikçe öznel iyi oluş seviyesinin düştüğünü, buna karşın yine aynı grupta eğitim arttıkça yaşam kalitesinin arttığını ve artan yaşam kalitesi ile öznel iyi oluşun yükseldiğini göstermektedir. Çalışmanın sonuçları, gelir memnuniyetinin tüm gruplarda hem doğrudan hem de yaşam kalitesi aracılığı ile dolaylı olarak öznel iyi oluşu anlamlı biçimde etkilediğini ortaya koymaktadır.

Keywords

Ethical Statement

There is no need for an ethics committee report

References

  1. Ahuvia, A. C. ve Friedman, D. C. (1998). Income, consumption, and subjective well-being: Toward a composite macromarketing model. Journal of Macromarketing, 18(2), 153-168. Doi: https://doi.org/10.1177/027614679801800207
  2. Boelhouwer, J. ve Noll, H. H. (2024). Objective quality of life. In Encyclopedia of quality of life and well-being research (pp. 4783-4785). Cham: Springer International Publishing.
  3. Brown, J. L., MacDonald, R.. ve Mitchell, R. (2015). Are people who participate in cultural activities more satisfied with life?. Social Indicators Research, 122, 135-146. Doi: https://doi.org/10.1007/s11205-014-0678-7
  4. Casale, D. (2015). How does the study of subjective well-being became significant in the economic research and why is it relevant for the policy studies?. The Journal of Young Economists.
  5. Clark, A. E., Frijters, P. ve Shields, M. A. (2008). Relative income, happiness, and utility: An explanation for the Easterlin paradox. Journal of Economic Literature, 46(1), 95–144. Doi: https://doi.org/10.1257/jel.46.1.95
  6. D'Ambrosio, C. ve Frick, J. R. (2004). Subjective well-being and relative deprivation: An empirical link (No. 449). DIW Discussion Papers.
  7. Destriande, I. M., Faridah, I., Oktania, K. ve Rahman, S. (2021). Faktor yang mempengaruhi kualitas hidup pada lanjut usia. Jurnal Psikologi Wijaya Putra (Psikowipa), 2(1), 1-9. Doi: https://doi.org/10.38156/psikowipa.v2i1.41
  8. Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist, 55(1), 34. Doi: https://doi.org/10.1037//0003-066x.55.1.34

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometric and Statistical Methods, Applied Microeconometrics, Welfare Economics

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 27, 2025

Publication Date

October 27, 2025

Submission Date

September 2, 2025

Acceptance Date

September 16, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 11 Number: 3

APA
Çakmak, İ. (2025). Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. Gazi İktisat Ve İşletme Dergisi, 11(3), 347-362. https://doi.org/10.30855/gjeb.2025.11.3.010
AMA
1.Çakmak İ. Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi. 2025;11(3):347-362. doi:10.30855/gjeb.2025.11.3.010
Chicago
Çakmak, İsmail. 2025. “Türkiye’de Algılanan Gelir Ve Eğitim Düzeyinin öznel Iyi Oluş üzerindeki Etkisi: Yaşam Kalitesi Ve Medeni Durumun Rolü”. Gazi İktisat Ve İşletme Dergisi 11 (3): 347-62. https://doi.org/10.30855/gjeb.2025.11.3.010.
EndNote
Çakmak İ (October 1, 2025) Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi 11 3 347–362.
IEEE
[1]İ. Çakmak, “Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü”, Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, vol. 11, no. 3, pp. 347–362, Oct. 2025, doi: 10.30855/gjeb.2025.11.3.010.
ISNAD
Çakmak, İsmail. “Türkiye’de Algılanan Gelir Ve Eğitim Düzeyinin öznel Iyi Oluş üzerindeki Etkisi: Yaşam Kalitesi Ve Medeni Durumun Rolü”. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi 11/3 (October 1, 2025): 347-362. https://doi.org/10.30855/gjeb.2025.11.3.010.
JAMA
1.Çakmak İ. Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi. 2025;11:347–362.
MLA
Çakmak, İsmail. “Türkiye’de Algılanan Gelir Ve Eğitim Düzeyinin öznel Iyi Oluş üzerindeki Etkisi: Yaşam Kalitesi Ve Medeni Durumun Rolü”. Gazi İktisat Ve İşletme Dergisi, vol. 11, no. 3, Oct. 2025, pp. 347-62, doi:10.30855/gjeb.2025.11.3.010.
Vancouver
1.İsmail Çakmak. Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi. 2025 Oct. 1;11(3):347-62. doi:10.30855/gjeb.2025.11.3.010