Araştırma Makalesi

Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü

Cilt: 11 Sayı: 3 27 Ekim 2025
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü

Öz

Öznel iyi oluş, kişinin kendi değerlendirmesine göre iyi olma halini bütüncül biçimde açıklamaya çalışan kavramlardan birisidir. Bu kavram, bireylerin akut duygu durumlarını yansıtan mutluluk ile bireyin geçmiş yaşantısından hayata dair geleceğe yönelik beklentilerine kadar uzayan yaşam memnuniyetinin bir birleşiminden oluşmaktadır. Böylece öznel iyi oluş, bireyleri hem bilişsel hem de duygusal perspektiften bütüncül bir şekilde açıklar. Buna bağlı olarak bireylerin öznel iyi oluşlarına doğrudan ve dolaylı olarak birçok faktör etki etmektedir. Bu bağlamda çalışma, bireylerin algıladıkları gelir ve eğitim düzeyleri ile öznel iyi oluşları arasındaki ilişkide yaşam kalitesinin aracılık, medeni durumun ise düzenleyici bir rolünün olup olmadığını analiz etmektedir. Çalışmada TÜİK 2022 Yaşam Memnuniyeti Araştırması mikro veri seti kullanılmış ve veriler GSEM (Generalized Structural Equation Model) yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, bekarlarda, eşi ölmüş veya eşinden boşanmış bireylerde eğitim düzeyi ve öznel iyi oluş arasında yaşam kalitesinin tam aracılık, evlilerde ise kısmi aracılık etkisinin olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın bulguları özellikle eşi ölmüş veya eşinden boşanmış bireylerde eğitim seviyesi yükseldikçe öznel iyi oluş seviyesinin düştüğünü, buna karşın yine aynı grupta eğitim arttıkça yaşam kalitesinin arttığını ve artan yaşam kalitesi ile öznel iyi oluşun yükseldiğini göstermektedir. Çalışmanın sonuçları, gelir memnuniyetinin tüm gruplarda hem doğrudan hem de yaşam kalitesi aracılığı ile dolaylı olarak öznel iyi oluşu anlamlı biçimde etkilediğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Etik kurul raporuna gerek yoktur

Kaynakça

  1. Ahuvia, A. C. ve Friedman, D. C. (1998). Income, consumption, and subjective well-being: Toward a composite macromarketing model. Journal of Macromarketing, 18(2), 153-168. Doi: https://doi.org/10.1177/027614679801800207
  2. Boelhouwer, J. ve Noll, H. H. (2024). Objective quality of life. In Encyclopedia of quality of life and well-being research (pp. 4783-4785). Cham: Springer International Publishing.
  3. Brown, J. L., MacDonald, R.. ve Mitchell, R. (2015). Are people who participate in cultural activities more satisfied with life?. Social Indicators Research, 122, 135-146. Doi: https://doi.org/10.1007/s11205-014-0678-7
  4. Casale, D. (2015). How does the study of subjective well-being became significant in the economic research and why is it relevant for the policy studies?. The Journal of Young Economists.
  5. Clark, A. E., Frijters, P. ve Shields, M. A. (2008). Relative income, happiness, and utility: An explanation for the Easterlin paradox. Journal of Economic Literature, 46(1), 95–144. Doi: https://doi.org/10.1257/jel.46.1.95
  6. D'Ambrosio, C. ve Frick, J. R. (2004). Subjective well-being and relative deprivation: An empirical link (No. 449). DIW Discussion Papers.
  7. Destriande, I. M., Faridah, I., Oktania, K. ve Rahman, S. (2021). Faktor yang mempengaruhi kualitas hidup pada lanjut usia. Jurnal Psikologi Wijaya Putra (Psikowipa), 2(1), 1-9. Doi: https://doi.org/10.38156/psikowipa.v2i1.41
  8. Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist, 55(1), 34. Doi: https://doi.org/10.1037//0003-066x.55.1.34

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler, Uygulamalı Mikro Ekonometri, Refah Ekonomisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

27 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

2 Eylül 2025

Kabul Tarihi

16 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Çakmak, İ. (2025). Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 11(3), 347-362. https://doi.org/10.30855/gjeb.2025.11.3.010
AMA
1.Çakmak İ. Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. GJEB. 2025;11(3):347-362. doi:10.30855/gjeb.2025.11.3.010
Chicago
Çakmak, İsmail. 2025. “Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü”. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi 11 (3): 347-62. https://doi.org/10.30855/gjeb.2025.11.3.010.
EndNote
Çakmak İ (01 Ekim 2025) Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi 11 3 347–362.
IEEE
[1]İ. Çakmak, “Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü”, GJEB, c. 11, sy 3, ss. 347–362, Eki. 2025, doi: 10.30855/gjeb.2025.11.3.010.
ISNAD
Çakmak, İsmail. “Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü”. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi 11/3 (01 Ekim 2025): 347-362. https://doi.org/10.30855/gjeb.2025.11.3.010.
JAMA
1.Çakmak İ. Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. GJEB. 2025;11:347–362.
MLA
Çakmak, İsmail. “Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü”. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, c. 11, sy 3, Ekim 2025, ss. 347-62, doi:10.30855/gjeb.2025.11.3.010.
Vancouver
1.İsmail Çakmak. Türkiye’de algılanan gelir ve eğitim düzeyinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi: Yaşam kalitesi ve medeni durumun rolü. GJEB. 01 Ekim 2025;11(3):347-62. doi:10.30855/gjeb.2025.11.3.010
22273
Gazi İktisat ve İşletme Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.