Research Article

PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi

Number: 1 July 13, 2026
TR EN

PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi

Abstract

BBu çalışmanın amacı fen okuryazarlığını ortaya çıkarmayı amaçlayan PISA sorularının sürdürülebilirlik bağlamında incelenerek, Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen 17 küresel hedef ve bu hedeflerin toplandığı 5 genel tema yönünden ne ölçüde ele verildiğini ortaya çıkarmaktır. Bu araştırma nitel araştırma yaklaşımı benimseyerek gerçekleştirilmiş, veri toplama yöntemi olarak ise doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmada OECD tarafından yayımlanan PISA fen okuryazarlığı alanındaki sorular; soruya ilişkin metin ve görseller açıklama, sorular ise a, b, gibi bölümlere ayrılarak incelenmiştir. Soruların analizi için, ilgili literatüre dayalı olarak geliştirilen kontrol listesi kullanılmıştır. Toplanan veriler yönlendirilmiş içerik analizi yöntemine göre 17 küresel hedef ve bu hedeflerle ilişkili 5 temaya göre çözümlenmiştir. Araştırmada 39 PISA fen okuryazarlığı sorusu 168 bölüme ayrılarak incelenmiştir. PISA sorularının 39’u açıklama, 129’u soru kökünü ifade etmektedir. Araştırmanın sonucunda 168 bölümden 49’unda sürdürülebilirlik bağlamı bulunmuştur. Sorulardaki 39 açıklamanın 20 tanesinde sürdürülebilirlik bağlamına yer verildiği tespit edilmiştir. Toplam 129 soru kökünden 29’unda sürdürülebilirlik bağlamı olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, soruların anlamlandırılması bakımından, sadece soruların açıklamalarının anlamlandırılmasının önemli olduğunu fakat soru kökü açısından aynı düzeyde önemli olmadığını gösterebilir. Sorularda sürdürülebilir kalkınmanın en fazla çevre, en az toplum boyutuna yer verildiği tespit edilmiştir.

Keywords

References

  1. Aköz, O., Deniş Çeliker, H., & Genç, H. (2022). PISA çerçevesinde seçmeli çevre eğitimi dersine ilişkin bağlam temelli değerlendirmeye yönelik soru örnekleri. Turkish Journal of Educational Studies, 9(3), 431-452. https://doi.org/10.33907/turkjes.1068730
  2. Anıl, D. (2009). Factors effecting science achievement of science students in programme for ınternational students’ achievement (PISA) in Turkey. Education and Science, 34(152), 87-100.
  3. Borg, F., & Gericke, N. (2021). Local and global aspects: Teaching social sustainability in Swedish preschools. Sustainability, 13(7), 3838. https://doi.org/10.3390/su13073838
  4. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
  5. Cebrián, G., Junyent, M., & Mulà, I. (2020). Competencies in education for sustainable development: Emerging teaching and research developments. Sustainability, 12(2), Article no. 579. https://doi.org/10.3390/su12020579
  6. Dikmen, M. ve Yıldırım, A. (2026). PISA ve TIMSS performansları bağlamında Türkiye ve Singapur’un Karşılaştırılması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 63(63), 296-318. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1674958
  7. Eames, C. W., Monroe, M. C., White, P. J., & Ardoin, N. M. (2024). Engaging environmental education through PISA: Leveraging curriculum as a political process. Australian Journal of Environmental Education, 40(3), 601–611. https://doi.org/10.1017/aee.2024.40
  8. Eker Çelebi, M., & Taşkın Ekici, F. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modelinde fen bilimleri öğretim programında sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri ile ilişkisi. Denizli İl Millî Eğitim Müdürlüğü Bilim ve Eğitim Dergisi, 1(1), 29-39.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Science Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 13, 2026

Submission Date

February 17, 2026

Acceptance Date

July 7, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 1

APA
Garip, O., & Yaman, S. (2026). PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi. Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1. https://izlik.org/JA43HD52TG
AMA
1.Garip O, Yaman S. PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi. GUEFD. 2026;(1). https://izlik.org/JA43HD52TG
Chicago
Garip, Onur, and Süleyman Yaman. 2026. “PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi”. Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 1. https://izlik.org/JA43HD52TG.
EndNote
Garip O, Yaman S (July 1, 2026) PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi. Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1
IEEE
[1]O. Garip and S. Yaman, “PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi”, GUEFD, no. 1, July 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA43HD52TG
ISNAD
Garip, Onur - Yaman, Süleyman. “PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi”. Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 1 (July 1, 2026). https://izlik.org/JA43HD52TG.
JAMA
1.Garip O, Yaman S. PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi. GUEFD. 2026. Available at https://izlik.org/JA43HD52TG.
MLA
Garip, Onur, and Süleyman Yaman. “PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi”. Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 1, July 2026, https://izlik.org/JA43HD52TG.
Vancouver
1.Onur Garip, Süleyman Yaman. PISA Fen Okuryazarlığı Alanındaki Soruların Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi. GUEFD [Internet]. 2026 Jul. 1;(1). Available from: https://izlik.org/JA43HD52TG

Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (Giresun University Journal of Faculty of Education) is licenced by Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY).


download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZG93bmxvYWQucG5nIiwicGF0aCI6IjY3OWYvMjliMy9mMzBkLzY5ZTBhNmI5NGU0YjI4LjU1MjAxMDU4LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NjMzNDAyNSwibm9uY2UiOiIwOTc3ZjY4MzczMWFhYzQzYjY1NjJmMDllYjI0YjM1MCJ9.vpnEw9E7jMhA_Jkuo2wBGGrv8KkC0D58j5fJn-KvUZY