KASTAMONULU ÖMER FUÂDÎ’NİN (Ö. 1046/1636) MUSLİHU’N-NEFS İSİMLİ ESERİ

Year 2018, Volume: 6 Issue: 2, 113 - 142, 30.12.2018

Mevlüt Özçelik

Abstract

Bu
makale, Osmanlı mutasavvıflarından Kastamonulu Ömer Fuâdî’yi (v. 1046/1636) ve
onun Muslihu’n-nefs isimli eserini konu edinmektedir. Bu çalışmanın konusu,
XVII. y.y Osmanlı mutasavvıflarından Kastamonulu Ömer Fuâdi (v. 1046/1636) ve
onun "Muslihu’n-Nefs" isimli eseridir. Fuâdî, nefsi ıslâh
etmenin yollarını göstermek maksadıyla yazdığı bu eserde, nefsi, Nefs-i Emmâre,
Nefs-i Levvâme, Nefs-i Mülheme, Nefs-i Mutmainne, Nefsi Râziye ve Nefs-i
Marzıyye olmak üzere altı dereceye ayırır. 
Ona göre her derecedeki nefsin yedi sıfatı vardır. Nefs-i Emmâre ve
Nefs-i Levvâme’nin sıfatları, kınanmış sıfatlar, diğer nefslerin sıfatları ise,
övülmüş sıfatlardır. Nefsini
ıslâh etmeyi murâd eden kişi, bir mürşid-i kâmil gözetiminde, Nefs-i Emmâre ve
Nefs-i Levvâme’nin sıfatlarından uzaklaşmalı; Nefs-i Mülheme, Nefs-i Mutmainne,
Nefs-i Razıyye ve Nefs-i Marzıyye’nin iyi sıfatları ile vasıflanmalıdır. Aksi
takdirde, nefsin ıslâh edilmesi imkânsızdır. Bu makale, tasavvufun temel
öğretilerinden biri olan nefs
ıslâhı konusunda,
Ömer Fuâdî’nin bakış açısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. 

Keywords

Tasavvuf , Nefsin dereceleri , Sıfât-Zemîme , Sıfât-ı Hamîde , Ömer Fuâdî , Muslihu’n-Nefs , Mürşid , Mürîd

References

• Abdülkadiroğlu, Abdülkerim, Halvetîliğin Şâbâniyye Kolu, Şeyh Şâbân-ı Veli ve Külliyesi, Ankara: Kastamonu Şeyh Şa‘bân-ı Velî Der. Yay., 1991
• Aclûnî, İsmâil b. Muhammed, Keşfü’l-hafâ’ ve müzîlü’l-ilbâs, Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 2001.
• Beyhakî, Ebû Bekir, Kitâbü’z-zühd, (Kulluğu Unutmadan Yaşama Sanatı), Trc. Enbiya Yıldırım, İstanbul: Hacegan Yayınları, 2000.
• Cübrân, Mes‘ûd, er-Râid, Beyrut: Dâru’l-İlmi’l-Melâyîn, 1967.
• Cürcânî, Ali b. Muhammed, Kitâbü’t-ta’rîfât, Thk. Muhammed Abdurrahmân el-Mer‘aşlî, Beyrut: Dâru’n-Nefâis, 2003.
• Çite, Nuriye, Ebû Muti‘ en-Nesefî’nin Kitâbu’r-Red Ale’l-Ehvâ ve’l-Bida‘ Adlı Eserinde Geçen Hadislerin Tahrîc ve Değerlendirilmesi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2007.
• Er, Fatma, “Enîsü’l-Ârifin (Âriflerin Dostu) Yazma Tanıtımı”, Dem Dergi, 1 (2007), 48.
• Fuâdî, Ömer, Muslihu’n-nefs, Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Ktp., Mustafa Con A, nr. 80.
• Gazâlî, Ebû Hâmid Muhammed, el-Mürşidü’l-emîn, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1996.
• Geylânî, el-Gunye li-tâlibî tarîkı’l-hakk, Tah. Isâm Fâris el-Haristânî, Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1999.
• Göktaş, Vahit, Hicri IV. Asır Buhârâ’da Tasavvuf, Kelâbâzî Örneği, İstanbul: Meydan Yayınları, 2008.
• Hatiboğlu, İbrahim, “Meşâriku’l-Envâri’n-Nebeviyye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, 2004.
• Heyet, Kur’an-ı Kerim ve Açıklamalı Meâli, Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 2008.
• Hucvîrî, Ali b. Osman el-Cüllâb, Keşfü’l-mahcûb (Hakîkat Bilgisi), trc.: Süleyman Uludağ, İstanbul: Dergah Yayınları, 1996.
• İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddin Muhammed el-Ensârî, Lisânü’l-Arabi’l-muhît, haz. Yusuf Hayyat-Nedim Mer’aşlî, Beyrut: Dâru Lisâni’l-Arab, ts.
• Isfahânî, Râğıb, Müfredât-ü elfâzi’l-Kur'ân, Thk. Safvân Adnân Dâvûdî, ts.
• Kâşânî, Abdurrezzak, Letâifu’l-a’lam fi işârâti ehli’l-ilhâm (Tasavvuf Sözlüğü), çev.: Ekrem Demirli, İstanbul: İz Yayıncılık, 2004.
• Kuşeyrî, Abdülkerîm, er-Risâletü’l-Kuşeyriyye, tah.: Hânî el-Hâc, Kâhire: el-Mektebet’t-Tevfîkıyye, ts.
• Mekkî, Ebû Tâlib Muhammed b. Ali, Kûtü’l-kulûb fî mu‘âmeleti’l-mahbûb, Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
• Mervezî, Abdullah b. Mübârek, ez-Zühd ve’r-rekâik, thk.: Ahmed Ferîd, Riyad: Dâru’l-Mi‘râcü’d-Devliyye Li’n-Neşr, 1995.
• Muhâsibî, Hâris b. Esed, er-Riâye li-hukûkillâh, thk.: Abdülkâdir Ahmed Atâ, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘Ilmiyye, ts.
• Muhâsibî, Hâris b. Esed, er-Riâye li-hukûkillah, (Nefis Muhâsebesinin Temelleri), çev.: Filiz Şahin-Hülya Küçük, İstanbul: İnsan Yayınları, 1998.
• Mutçalı, Serdar, Arapça-Türkçe Sözlük, İstanbul: Dağarcık Yay., 1995.
• Heyet, el-Müncidü’l-ebcedî, Beyrut: Dâru’l-Maşrık, 1986.
• Oğuz, Muhammed İhsan, Şa’bân-ı Velî ve Mustafa Çerkeşî, İstanbul: Oğuz Yayınları, 1993.
• Parlatır, İsmail, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Ankara: Yargı Yay., 2006.
• Râzî, Muhammed b. Ebû Bekir b. Abdülkadir, Muhtâru’s-sıhâh, Beyrut: el-Mektebetü’l-Asrıyye, 1997.
• Sarı, Mevlüt, el-Mevârid, Arapça-Türkçe Sözlük, İstanbul: Bahar Yayınları, 1982.
• Suyûtî, Abdurrahmân b. Ebî Bekir, el-Fethu’l-kebîr, Thk.: Yûsuf en-Nebhânî, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 2003.
• Sühreverdî, Şihâbüddîn Ebû Hafs Ömer, Âvârifü’l-me‘ârif, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘Ilmiyye, 1999.
• Şerkâvî, Hasan, Mu’cemü elfâzi’s-sûfiyye, Kahire: Muhtar, 1987.
• Taberânî, Süleyman b. Ahmed, el-Mu’cemü’l-evsat, Thk. Abdülmuhsin b. İbrahim el-Huseynî-Tarık b. Avzullah, Kâhire: Daru’l-Haremeyn, 1415.
• Tûnisî, Zeynelâbidîn, el-Mu‘cemü’l-müderrisî, Dımaşk: el-Matbaatü’l-Hâşimiyye, 1948.
• Türer, Osman, Ana Hatlarıyla Tasavvuf Tarihi, İstanbul: Seha Neşriyat, 1998.
• Uludağ, Süleyman, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2005.
• Ünal, Asuman, Ömer Fuâdî (v. 1560/1636)’nin Risâle-i Virdiyye Adlı Eserindeki Tasavvufî Görüşleri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2008.
• Üzüm, İlyas, “Nesefî, Mekhûl b. Fazl”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, 2006.
• Yazar, İlyas, “Ömer Fuâdî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, 2007.
• Yılmaz, Hasan Kâmil, Anahatlarıyla Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2007.