KASTAMONULU ÖMER FUÂDÎ’NİN (Ö. 1046/1636) MUSLİHU’N-NEFS İSİMLİ ESERİ

Öz

Bu makale, Osmanlı mutasavvıflarından Kastamonulu Ömer Fuâdî’yi (v. 1046/1636) ve onun Muslihu’n-nefs isimli eserini konu edinmektedir. Bu çalışmanın konusu, XVII. y.y Osmanlı mutasavvıflarından Kastamonulu Ömer Fuâdi (v. 1046/1636) ve onun "Muslihu’n-Nefs" isimli eseridir. Fuâdî, nefsi ıslâh etmenin yollarını göstermek maksadıyla yazdığı bu eserde, nefsi, Nefs-i Emmâre, Nefs-i Levvâme, Nefs-i Mülheme, Nefs-i Mutmainne, Nefsi Râziye ve Nefs-i Marzıyye olmak üzere altı dereceye ayırır.  Ona göre her derecedeki nefsin yedi sıfatı vardır. Nefs-i Emmâre ve Nefs-i Levvâme’nin sıfatları, kınanmış sıfatlar, diğer nefslerin sıfatları ise, övülmüş sıfatlardır. Nefsini ıslâh etmeyi murâd eden kişi, bir mürşid-i kâmil gözetiminde, Nefs-i Emmâre ve Nefs-i Levvâme’nin sıfatlarından uzaklaşmalı; Nefs-i Mülheme, Nefs-i Mutmainne, Nefs-i Razıyye ve Nefs-i Marzıyye’nin iyi sıfatları ile vasıflanmalıdır. Aksi takdirde, nefsin ıslâh edilmesi imkânsızdır. Bu makale, tasavvufun temel öğretilerinden biri olan nefs ıslâhı konusunda, Ömer Fuâdî’nin bakış açısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. 

Anahtar Kelimeler

• Tasavvuf,Nefsin dereceleri,Sıfât-Zemîme,Sıfât-ı Hamîde,Ömer Fuâdî,Muslihu’n-Nefs,Mürşid,Mürîd

Kaynakça

1. Abdülkadiroğlu, Abdülkerim, Halvetîliğin Şâbâniyye Kolu, Şeyh Şâbân-ı Veli ve Külliyesi, Ankara: Kastamonu Şeyh Şa‘bân-ı Velî Der. Yay., 1991
2. Aclûnî, İsmâil b. Muhammed, Keşfü’l-hafâ’ ve müzîlü’l-ilbâs, Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 2001.
3. Beyhakî, Ebû Bekir, Kitâbü’z-zühd, (Kulluğu Unutmadan Yaşama Sanatı), Trc. Enbiya Yıldırım, İstanbul: Hacegan Yayınları, 2000.
4. Cübrân, Mes‘ûd, er-Râid, Beyrut: Dâru’l-İlmi’l-Melâyîn, 1967.
5. Cürcânî, Ali b. Muhammed, Kitâbü’t-ta’rîfât, Thk. Muhammed Abdurrahmân el-Mer‘aşlî, Beyrut: Dâru’n-Nefâis, 2003.
6. Çite, Nuriye, Ebû Muti‘ en-Nesefî’nin Kitâbu’r-Red Ale’l-Ehvâ ve’l-Bida‘ Adlı Eserinde Geçen Hadislerin Tahrîc ve Değerlendirilmesi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2007.
7. Er, Fatma, “Enîsü’l-Ârifin (Âriflerin Dostu) Yazma Tanıtımı”, Dem Dergi, 1 (2007), 48.
8. Fuâdî, Ömer, Muslihu’n-nefs, Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Ktp., Mustafa Con A, nr. 80.

9. Gazâlî, Ebû Hâmid Muhammed, el-Mürşidü’l-emîn, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1996.
10. Geylânî, el-Gunye li-tâlibî tarîkı’l-hakk, Tah. Isâm Fâris el-Haristânî, Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1999.
11. Göktaş, Vahit, Hicri IV. Asır Buhârâ’da Tasavvuf, Kelâbâzî Örneği, İstanbul: Meydan Yayınları, 2008.
12. Hatiboğlu, İbrahim, “Meşâriku’l-Envâri’n-Nebeviyye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, 2004.
13. Heyet, Kur’an-ı Kerim ve Açıklamalı Meâli, Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 2008.
14. Hucvîrî, Ali b. Osman el-Cüllâb, Keşfü’l-mahcûb (Hakîkat Bilgisi), trc.: Süleyman Uludağ, İstanbul: Dergah Yayınları, 1996.
15. İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddin Muhammed el-Ensârî, Lisânü’l-Arabi’l-muhît, haz. Yusuf Hayyat-Nedim Mer’aşlî, Beyrut: Dâru Lisâni’l-Arab, ts.
16. Isfahânî, Râğıb, Müfredât-ü elfâzi’l-Kur'ân, Thk. Safvân Adnân Dâvûdî, ts.
17. Kâşânî, Abdurrezzak, Letâifu’l-a’lam fi işârâti ehli’l-ilhâm (Tasavvuf Sözlüğü), çev.: Ekrem Demirli, İstanbul: İz Yayıncılık, 2004.
18. Kuşeyrî, Abdülkerîm, er-Risâletü’l-Kuşeyriyye, tah.: Hânî el-Hâc, Kâhire: el-Mektebet’t-Tevfîkıyye, ts.
19. Mekkî, Ebû Tâlib Muhammed b. Ali, Kûtü’l-kulûb fî mu‘âmeleti’l-mahbûb, Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
20. Mervezî, Abdullah b. Mübârek, ez-Zühd ve’r-rekâik, thk.: Ahmed Ferîd, Riyad: Dâru’l-Mi‘râcü’d-Devliyye Li’n-Neşr, 1995.
21. Muhâsibî, Hâris b. Esed, er-Riâye li-hukûkillâh, thk.: Abdülkâdir Ahmed Atâ, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘Ilmiyye, ts.
22. Muhâsibî, Hâris b. Esed, er-Riâye li-hukûkillah, (Nefis Muhâsebesinin Temelleri), çev.: Filiz Şahin-Hülya Küçük, İstanbul: İnsan Yayınları, 1998.
23. Mutçalı, Serdar, Arapça-Türkçe Sözlük, İstanbul: Dağarcık Yay., 1995.
24. Heyet, el-Müncidü’l-ebcedî, Beyrut: Dâru’l-Maşrık, 1986.
25. Oğuz, Muhammed İhsan, Şa’bân-ı Velî ve Mustafa Çerkeşî, İstanbul: Oğuz Yayınları, 1993.
26. Parlatır, İsmail, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Ankara: Yargı Yay., 2006.
27. Râzî, Muhammed b. Ebû Bekir b. Abdülkadir, Muhtâru’s-sıhâh, Beyrut: el-Mektebetü’l-Asrıyye, 1997.
28. Sarı, Mevlüt, el-Mevârid, Arapça-Türkçe Sözlük, İstanbul: Bahar Yayınları, 1982.
29. Suyûtî, Abdurrahmân b. Ebî Bekir, el-Fethu’l-kebîr, Thk.: Yûsuf en-Nebhânî, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 2003.
30. Sühreverdî, Şihâbüddîn Ebû Hafs Ömer, Âvârifü’l-me‘ârif, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘Ilmiyye, 1999.
31. Şerkâvî, Hasan, Mu’cemü elfâzi’s-sûfiyye, Kahire: Muhtar, 1987.
32. Taberânî, Süleyman b. Ahmed, el-Mu’cemü’l-evsat, Thk. Abdülmuhsin b. İbrahim el-Huseynî-Tarık b. Avzullah, Kâhire: Daru’l-Haremeyn, 1415.
33. Tûnisî, Zeynelâbidîn, el-Mu‘cemü’l-müderrisî, Dımaşk: el-Matbaatü’l-Hâşimiyye, 1948.
34. Türer, Osman, Ana Hatlarıyla Tasavvuf Tarihi, İstanbul: Seha Neşriyat, 1998.
35. Uludağ, Süleyman, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2005.
36. Ünal, Asuman, Ömer Fuâdî (v. 1560/1636)’nin Risâle-i Virdiyye Adlı Eserindeki Tasavvufî Görüşleri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2008.
37. Üzüm, İlyas, “Nesefî, Mekhûl b. Fazl”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, 2006.
38. Yazar, İlyas, “Ömer Fuâdî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, 2007.
39. Yılmaz, Hasan Kâmil, Anahatlarıyla Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2007.