Türkiye’de Feminizmin Gelişmesinde Çevirinin Rolü: Betimsel Bir Alan Analizi
Abstract
Türkiye’de feminizmin gelişimi, tarihsel, toplumsal ve kültürel dinamiklerin kesişiminde şekillenen çok yönlü bir süreçtir. Bu süreçte çeviri, yalnızca yabancı feminist metinlerin Türkçeye kazandırılmasıyla sınırlı kalmayıp feminist söylemlerin yerelleştirilmesi, dönüştürülmesi ve yeniden üretilmesi açısından da belirleyici bir rol oynamıştır. Bu çalışma ile, Pierre Bourdieu’nün Alan Kuramı çerçevesinde Türkiye’deki feminist çeviri pratikleri ele alınarak, Türkiye’de feminizmin kuramsal temellerinin atılmasında ve feminist düşüncenin yerleşmesinde çevirinin oynadığı rolün betimsel bir yaklaşımla incelemesi hedeflenmektedir. Bu amaçla, toplumsal cinsiyetle ilgili program bulunan 28 üniversite ve Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı’nın kütüphane katalogları “feminizm”, “feminist” ve “toplumsal cinsiyet” kelimeleriyle taranarak bir derlem oluşturulmuştur. Buna göre, 889 telif eser ve 590 çeviri eser tespit edilmiştir. Sonuç olarak, benzer aktörlerin hem telif eser hem çeviri üretiminde rol aldığı, belirli yayınevlerinin öne çıktığı ve telif eserlerin üretiminin 2000’li yıllardan itibaren baskın bir şekilde artış gösterdiği görülmüş, bu da çevirinin başlangıçta tetikleyici bir unsur olarak tartışılması mümkün kılmıştır.
Keywords
Feminist çeviri, Bourdieu alan kuramı, feminist yayıncılık, toplumsal cinsiyet ve çeviri
References
- Abdal, G. (2022). Türkiye'de feminist terminolojinin çeviri yoluyla inşası [Doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çeviribilim Anabilim Dalı.
- Agorni, M. (2005). A marginal(ized) perspective on translation history: Women and translation in the eighteenth century. Meta 50(3), 817-830. https://doi.org/10.7202/011598ar
- Arrojo, R. (1995). Feminist, ‘orgasmic’ theories of translation and their contradictions. TradTerm, 2, 67–75. Bassnett, S. ve Lefevere, A. (1990). Translation, history & culture. Printer.
- Blank, H. (2008). Bekâretin el değmemiş tarihi (E. Ergün, Çev.). İletişim Yayınları.
- Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste (R. Nice, Çev.). Routledge.
- Bourdie, P. (1991). Language and symbolic power (G. Raymond & M. Adamson, Çev.). Harvard University Press.
- Bourdieu, P. (1993). The field of cultural production: Essays on art and literature (Randal Johnson, Ed.). Polity Press.
- Bozkurt, S. (2020). Translational replacement of feminist theory through translations in Turkey: An activist translation perspective. J. Santaemilia Ruiz (Yay. haz.), Feminismo(s) y/en traducción Feminism(s) and/in Translation içinde (ss 137-148). Editorial Comares.
- Castro, O. (2009). (Re-)examining horizons in feminist translation studies: Towards a third wave? MonTI: Monografías de Traducción e Interpretación, 1, 59-86. https://doi.org/10.6035/MonTI.2009.1.8
- Castro, O. ve Ergun, E. (2018). Translation and feminism. J. Evans ve F. Fernandez (Yay. haz.), The Routledge handbook of translation and politics içinde (ss. 125-143). Routledge.