Çeviri kültürler arasındaki iletişimin
sürdürülmesinde, diyaloğun arttırılmasında ve farklılıkların tanınmasında başat
bir rol üstlenir. Metinlerin ayrılmaz parçaları olan kültürel unsurların
çevirisi de benzer şekilde farklı kültür dünyalarının birbirlerine açılarak
etkileşimde bulunmasına aracılık eder. Bu çalışmanın amacı Leon Sciaky’nin Farewell to Salonica adlı romanı ile
erek metnini kültürel unsurların çevirisi için önerilen yöntemler aracılığıyla karşılaştırmalı
olarak inceleyerek çeviri stratejilerine yönelik tespitlerde bulunmaktır.
Çalışmaya bütünce olarak seçilen roman, çevirmenler Ünsal Eriş ve Osman Çetin
Deniztekin tarafından Türkçeye Elveda
Selanik adıyla çevrilmiştir. Elveda
Selanik çeşitli kültürlerin iç içe geçtiği zengin bir dünyayı okura sunar
ve kültürel unsurlarla bezelidir. Hem bir öz yaşam öyküsünü hem de göçe mecbur
kalmanın sıkıntılarını anlatırken tarihe de tanıklık eder. Çalışmanın kuramsal
çerçevesinde çeviribilimci Newmark’ın kültürel unsurlar sınıflandırması ile
çeviribilim araştırmacısı Venuti’nin “yerlileştirme” (“domestication”) ve
“yabancılaştırma” (“foreignization”) çeviri stratejilerinden yararlanılacaktır.
Yerlileştirme stratejisi kültürler arasındaki farkı gözetmemeye, erek kültürde
okunabilirliğe ve kabul görmeye yönelik bir stratejidir. Bu strateji çeviri
sürecinde kültürel unsurların çıkarılması, değiştirilmesi, eklenmesi ve
uyarlanması gibi çeviri uygulamalarını kapsayabilir. Öte yandan yabancılaştırma
stratejisi çeviride bir anlamda yabancı unsurların korunduğu, kültürel mesafe
ve farklılığın erek kültüre taşındığı ve erek okura hissettirildiği bir çeviri
stratejisi olup sözcüğü sözcüğüne çeviri, dipnot kullanarak ve açıklama
ekleyerek çevirme gibi çeşitli uygulamalar aracılığıyla gerçekleşebilir. Bu
çalışmada kültürel unsurların çevirisinde bu iki çeviri stratejisinden
hangisinin daha çok tercih edildiği örnekler aracılığıyla irdelenerek çeviride
bu stratejilerin önemi tartışmaya açılacaktır.
Journal Section | Tüm Sayı |
---|---|
Authors | |
Publication Date | December 20, 2017 |
Published in Issue | Year 2017 Volume: 5 Issue: 10 |