Year 2020, Volume 8 , Issue 15, Pages 109 - 132 2020-03-17

Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri
Linguistic Acculturation Strategies of Uzbeks Emigrants

Sonel BOSNALI [1] , Yusuf TOPALOĞLU [2] , Ferda DIKMEN [3] , İrfan ATALAY [4]


Konusu, azınlık konumundaki göçmen toplulukların dil teması durumunda toplumdilsel davranış ve tutumlarının incelenmesi olan bu çalışmada, göçmen toplulukların uyum sürecinde ne tür toplumdilsel stratejiler benimsediklerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Berry’nin uyum stratejileri modelinden hareketle, “dil değiştirimi” sürecinin kaçınılmaz bir strateji olup olmadığı tartışılmaktır. Herhangi bir göçmen topluluğunun; bütünleşme (çok dilli sürdürüm), ayrışma (ana dili sürdürümü), benzeşme (dil yitimi) ve dışlanma (dilsel değişim) olmak üzere dört farklı strateji benimseyebileceği varsayımından hareketle, Özbek göçmenlerin seksenli yılların başında gelip yerleştikleri yaklaşık 7000 nüfuslu Hatay’ın Ovakent Mahallesi araştırma sahası olarak seçilmiştir. Dillerin aktarım, kullanım ve işlevine yönelik tutum ve davranışları belirlemek amacıyla, kota yöntemiyle oluşturulan 210 kişilik bir örneklemle gerçekleştirilen anket çalışması, Berry’nin uyum stratejileri modelinden hareketle yapılandırılan dilsel uyum stratejileri ölçeğiyle çözümlenmiştir. Bu üç düzleminde sergilenen davranış ve tutumlardan elde edilen bulgular, topluluğun bütünleşme çerçevesinde “çok dilli sürdürüm” yönünde bir dilsel uyum stratejisi benimsediğini göstermektedir.

In order to evaluate linguistic acculturation strategies of Uzbek migrants living in Ovakent, data obtained from the sociolinguistics surveys, were analysed with the linguistic acculturation strategies scale based on the Berry’s model. Findings on the transmission dimension show that the Uzbek community transfers Turkish (3,66) and continues also to transmit their mother tongue (3,63) at a high level. The practices and attitudes in the field of usage indicate that Uzbek migrants use Uzbek a little more frequent and widespread (3,55) than Turkish (3,23). Finally, the scale of 2,59 for Turkish and 2,20 for Uzbek demonstrate that the position of these languages is close to each other in terms of function. As a result, findings from these three linguistic practices and attitudes on the scale of 3,13 for Uzbek and 3,16 for Turkish, were evaluated as bilingual maintenance strategy.

  • Akıncı, M. A. (2003). Une situation de contact de langues: le cas turc-français des immigrés turcs en France. J. Billiez (Ed.), Contacts de langues: modèles, typologies, interventions içinde (s.127-144). Paris: L’Harmattan.
  • Alessio, M., Baude O. ve Sibille, J. (2010). Modèles d’intégration et pratiques langagières. Hommes & migrations, 1288, 70-73.
  • Asselah-Rahal, S. (2004). Plurilinguisme et migration, Paris: L’Harmattan.
  • Bosnalı, S. (2004). İran´da diller ilişkisi, diller çatışması: Azeri Türkçesinin konumu ve işlevine toplumdilbilimsel bir bakış. Dilbilim Araştırmaları, 111-122.
  • Bosnalı, S. (2007). İran Azerbaycan Türkçesi: toplumdilbilimsel bir inceleme. İstanbul: Kebikeç Yayınları.
  • Bosnalı, S. (2010). Halaççanın yitim ve değişim sürecine tasarlama kipleri açısından bir bakış. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 53, 67-86.
  • Bosnalı, S. (2012). Dil edimi açısından Halaççanın konumu. Karadeniz Araştırmaları Dergisi, 32, 45-67.
  • Bosnalı, S. (2016). Değinim durumundaki azınlık dillerinin sürdürümü. Border Crossing, 6(2), 292-304.
  • Bosnalı, S. ve Şafak Z. (2016). Bulgaristan Türk Göçmenlerinde dil değinimi. A. Tilbe ve S. Bosnalı (Ed.), Göç üzerine yazın ve kültür incelemeleri içinde (s.141-149), Londra: Transnational Press.
  • Bentzin, A. (2010). Türk, Türkistan ve Özbek kimlikleri arasında: İstanbul’daki Özbek Göçmenler. B. Push ve T. Wilkoszewski (Ed.) Türkiye’ye uluslararası göç içinde (s. 281-296) (M. Çomak-Özbatır, Çev.), İstanbul: Kitap Yayınevi. (Orijinal çalışma basım tarihi 2007).
  • Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation and adaptation. Applied Psychology: An International Review, 46(1), 5-68.
  • Berry, J. W., Kim, U., Power, S., Young, M. ve Bujaki, M. (1989). Acculturation attitudes in plural societies. Applied Psychology: In International Review, 38(2), 185-206.
  • Brenzinger, M. (1992). Language death: factual and theoretical explorations with special reference to East Africa. Journal of Linguistics, 31(2), 469-482.
  • Britain D. ve Trudgill, P. (2000). Migration, dialect contact, new dialect formation and reallocation. K. Mattheier (Ed.), Dialect and migration in a changing Europe içinde (s.73-78), Frankfurt am Main: Peter Lang.
  • Coşkun, E. (2011). Türk ve Göçmen öğrencilerin yazılı anlatımlarında metin bağdaşıklığı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, Educational Sciences: Theory & Practice, (11)2, 892-899.
  • Çakırer Özservet, Y. (2013). İstanbul Zeytinburnu İlçesi’nde Afgan Türklerinin ulusötesi kentleşme ağlarının analizi. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2, 163-181.
  • Çakırer Özservet, Y. (2014). Zeytinburnu kentsel mekânında soydaş diyasporasının örgütlenmesi. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3, 231-243.
  • Çetin, B. ve Gün, İ. (2015). “Türkiye'ye göçen Özbeklerde iktisadi kültür ve adaptasyon süreci Ovakent örneği (Hatay). S. Zaman ve O. Coşkun (Ed.), Coğrafya’ya adanmış bir ömür Prof. Dr. Hayati Doğanay içinde (s.535-570), Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
  • Deprez, C. (2005). Langues et migrations: dynamiques en cours. La linguistique, 41(2), 9-22.
  • Dorian, N. C. (1973). Grammatical change in a dying dialect. Language, 49(2), 413-438.
  • Dorian, N. C. (1982). Language death. The life cycle of a Scottish Gaelic dialect. Studies in Second Language Acquisition, 4(2), 227-230.
  • Dorian, N. C. (Ed.) (1989). Investigating obsolescence. Studies in language contraction and death. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Eraslan, A. (2015a). Antakya’da yaşayan Özbeklerde Nevruz Bayramı ve Nevruz Tatlısı: Sümelek. Folklor/Edebiyat, 21(84), 109-129.
  • Eraslan, A. (2015b). Antakya’da Yaşayan Özbeklerde Kimlik ve Aidiyet. (Yayınlanmamış Doktora Tezi) Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
  • Eraslan, A. (2016). Antakya’da yaşayan Özbeklerde “Tüvekli Beşik” geleneği. Çukurova Araştırmaları Dergisi, 2(1), 39-51.
  • Fishman, J. A. (1966). Language maintenance and language shift as a field of inquiry”. J.A. Fishman, V.C Nahirny, J.E. Hofman ve R.G. Hayden (Ed.), Language Loyalty in the United States, içinde (s.424–458), Mouton: The Hague.
  • Fishman, J.A. (1971). The sociology of language: An interdisciplinary social science approach to language in society. J.A. Fishman (Ed.), Advances in the sociology of language içinde (s.217–304), Mouton: The Hague.
  • Gal, S. (1997). Language change and sex roles in a bilingual community. N, Coupland ve A. Jaworski (Ed.), Sociolinguistics (Modern Linguistics Series) içinde (s. 376-390), London: Palgrave.
  • Grimshaw, A. D. (1974). Textbooks - Joshua A. Fishman, The sociology of language: an interdisciplinary social science approach to language in society. Language in Society, 3(2), 312-320.
  • Gömmez, E. (2008). Afganistan’dan gelen Göçmen Özbeklerin sosyo-kültürel ve dini hayatları üzerine sosyolojik bir araştırma. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi, Konya.
  • Karabulut, F. (2005). Dil ölümü bağlamında Kayseri'de yaşayan Uygur Türk toplumu. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 35, 17-47.
  • Melliani, F. (1999). Le métissage langagier comme lieu d’affirmation identitaire. Le cas de jeunes issus de l’immigration maghrébine en banlieue rouennaise. Lidil, les parlers urbains, 19, 59-78.
  • Yağmur, K. (2004). Language maintenance patterns of Turkish immigrant communities in Australia and Western Europe: the impact of majority attitudes on ethnolinguistic vitality perceptions. International Journal of the Sociology of Language (IJSL), 165, 121-142.
Primary Language tr
Subjects Social
Published Date Bahar
Journal Section Tüm Sayı
Authors

Orcid: 0000-0002-3425-4397
Author: Sonel BOSNALI (Primary Author)
Institution: TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Orcid: 0000-0003-2832-6902
Author: Yusuf TOPALOĞLU
Institution: TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-1064-5190
Author: Ferda DIKMEN
Institution: TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-4437-5539
Author: İrfan ATALAY
Institution: TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Supporting Institution Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi BAP
Project Number NKUBAP.01.GA.17.122
Dates

Publication Date : March 17, 2020

Bibtex @research article { humanitas684196, journal = {HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {2147-088X}, eissn = {2645-8837}, address = {}, publisher = {Namik Kemal University}, year = {2020}, volume = {8}, pages = {109 - 132}, doi = {10.20304/humanitas.684196}, title = {Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri}, key = {cite}, author = {BOSNALI, Sonel and TOPALOĞLU, Yusuf and DIKMEN, Ferda and ATALAY, İrfan} }
APA BOSNALI, S , TOPALOĞLU, Y , DIKMEN, F , ATALAY, İ . (2020). Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi , 8 (15) , 109-132 . DOI: 10.20304/humanitas.684196
MLA BOSNALI, S , TOPALOĞLU, Y , DIKMEN, F , ATALAY, İ . "Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri". HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 8 (2020 ): 109-132 <https://dergipark.org.tr/en/pub/humanitas/issue/53156/684196>
Chicago BOSNALI, S , TOPALOĞLU, Y , DIKMEN, F , ATALAY, İ . "Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri". HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 8 (2020 ): 109-132
RIS TY - JOUR T1 - Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri AU - Sonel BOSNALI , Yusuf TOPALOĞLU , Ferda DIKMEN , İrfan ATALAY Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.20304/humanitas.684196 DO - 10.20304/humanitas.684196 T2 - HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 109 EP - 132 VL - 8 IS - 15 SN - 2147-088X-2645-8837 M3 - doi: 10.20304/humanitas.684196 UR - https://doi.org/10.20304/humanitas.684196 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri %A Sonel BOSNALI , Yusuf TOPALOĞLU , Ferda DIKMEN , İrfan ATALAY %T Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri %D 2020 %J HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi %P 2147-088X-2645-8837 %V 8 %N 15 %R doi: 10.20304/humanitas.684196 %U 10.20304/humanitas.684196
ISNAD BOSNALI, Sonel , TOPALOĞLU, Yusuf , DIKMEN, Ferda , ATALAY, İrfan . "Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri". HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 8 / 15 (March 2020): 109-132 . https://doi.org/10.20304/humanitas.684196
AMA BOSNALI S , TOPALOĞLU Y , DIKMEN F , ATALAY İ . Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri. Humanitas. 2020; 8(15): 109-132.
Vancouver BOSNALI S , TOPALOĞLU Y , DIKMEN F , ATALAY İ . Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 2020; 8(15): 132-109.