Doğayla Sözleşme: Eko-merkezci Siyasetin İmkânı
Abstract
Doğayla sözleşme kavramı etrafındaki tartışmanın odak noktası şudur: Hukukun yegâne öznesi insan mıdır, yoksa biyosfer/ekosfer de hukukun kapsamına dâhil edilmeli midir? Eğer insan dışındaki dünya da hukuksal bir özne olarak kabûl edilecekse, insan, ontolojik ve ahlâkî bakımdan başkaları arasında bir öğeden ibaret hâle gelecektir. Derin ekoloji ve doğayla sözleşme fikri, ekolojik sorunun çözümünü, insan dışındaki dünyanın benlik sahibi, dolayısıyla hukuk öznesi kılınmasında görmektedir. Bu bakış, hümanist bir hukuk görüşünden kozmik bir hukuk görüşüne geçişi çağırmakta, daha ötesi zorlamaktadır. Esasen doğayla sözleşme nosyonunun bizi götüreceği nihai nokta, bütün biçimleriyle hümanizmin tasfiyesidir. Doğayla sözleşme çağrısı, bir anlamda, insanlık tarihinin bir aşaması olarak hümanizmanın paranteze alınması talebidir. Serres, doğayla sözleşmeyi bir zorunluluk olarak görmektedir. Zorunluluğu, doğa ve insan arasında süregiden ‘savaş’la temellendirmektedir. Nasıl ki toplum sözleşmesi insanlar arasındaki savaştan barışa geçişin yolunu göstermektedir, doğayla sözleşme de insanla doğa arasındaki savaşı nihayete erdirecek, barışı sağlayacaktır. Toplum sözleşmesinin siyaset ya da barbarlık biçiminde kurduğu denklem, bugün doğayla sözleşme cephesinden ekoloji ya da barbarlık biçiminde kurulmaktadır. Serres, tarihin bugünkü çatallanışını ‘ölüm ya da ortak yaşam’ ikiliği üzerinden formüle etmektedir. Bu makale, doğa ile sözleşme kavramını ve bu bağlamda 1980’lerden beri doğanın özneleştirilmesi konusunda tutarlı bir görüş oluşturma çabası içindeki derin ekoloji akımını birarada ele almaktadır.
Keywords
References
- Ağaoğulları, M. A. (Ed.) (2011). Socrates’ten Jakobenlere Batı’da siyasal düşünceler. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Barry, J. (1994). The Limits of the shallow and the deep: Green politics, philosophy and praxis. Environmental Politics, 3, 369-394.
- Bookchin, M. (1996). Toplumsal ekolojinin felsefesi. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
- Bramwell, A. (1989). Ecology in the 20th century: A history. New Haven, London: Yale University Press.
- Bramwell, A. (1994). The fading of the greens: The decline of environmental politics in the West. New Haven: Yale University Press.
- Capra, F. (1995). Deep ecology: A new paradigm. Deep ecology for the twenty-first century. G. Sessions (Ed.). Boston: Shambhala Publications, Inc.
- Çiğdem, A. (1997). Toplum, doğa ve eko-politik hareketler. Birikim, 98, 31-38.
- Dobson, A. (2000). Green political thought. London: Routledge.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Tuncay Önder
*
0000-0003-1266-8756
Türkiye
Publication Date
December 31, 2019
Submission Date
November 30, 2019
Acceptance Date
December 25, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 10 Number: 28
Cited By
Çevre Etiği ve Medyanın Hayvan Haklarına Yönelik Sorumluluğu: Türkiye Gazeteleri Örneği
The Journal of International Civilization Studies
https://doi.org/10.58648/inciss.1383310Yeşil Hareket ve İrlanda Yeşiller Partisi
Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.31592/aeusbed.1513081