Doğayla Sözleşme: Eko-merkezci Siyasetin İmkânı
Öz
Doğayla sözleşme kavramı etrafındaki tartışmanın odak noktası şudur: Hukukun yegâne öznesi insan mıdır, yoksa biyosfer/ekosfer de hukukun kapsamına dâhil edilmeli midir? Eğer insan dışındaki dünya da hukuksal bir özne olarak kabûl edilecekse, insan, ontolojik ve ahlâkî bakımdan başkaları arasında bir öğeden ibaret hâle gelecektir. Derin ekoloji ve doğayla sözleşme fikri, ekolojik sorunun çözümünü, insan dışındaki dünyanın benlik sahibi, dolayısıyla hukuk öznesi kılınmasında görmektedir. Bu bakış, hümanist bir hukuk görüşünden kozmik bir hukuk görüşüne geçişi çağırmakta, daha ötesi zorlamaktadır. Esasen doğayla sözleşme nosyonunun bizi götüreceği nihai nokta, bütün biçimleriyle hümanizmin tasfiyesidir. Doğayla sözleşme çağrısı, bir anlamda, insanlık tarihinin bir aşaması olarak hümanizmanın paranteze alınması talebidir. Serres, doğayla sözleşmeyi bir zorunluluk olarak görmektedir. Zorunluluğu, doğa ve insan arasında süregiden ‘savaş’la temellendirmektedir. Nasıl ki toplum sözleşmesi insanlar arasındaki savaştan barışa geçişin yolunu göstermektedir, doğayla sözleşme de insanla doğa arasındaki savaşı nihayete erdirecek, barışı sağlayacaktır. Toplum sözleşmesinin siyaset ya da barbarlık biçiminde kurduğu denklem, bugün doğayla sözleşme cephesinden ekoloji ya da barbarlık biçiminde kurulmaktadır. Serres, tarihin bugünkü çatallanışını ‘ölüm ya da ortak yaşam’ ikiliği üzerinden formüle etmektedir. Bu makale, doğa ile sözleşme kavramını ve bu bağlamda 1980’lerden beri doğanın özneleştirilmesi konusunda tutarlı bir görüş oluşturma çabası içindeki derin ekoloji akımını birarada ele almaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ağaoğulları, M. A. (Ed.) (2011). Socrates’ten Jakobenlere Batı’da siyasal düşünceler. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Barry, J. (1994). The Limits of the shallow and the deep: Green politics, philosophy and praxis. Environmental Politics, 3, 369-394.
- Bookchin, M. (1996). Toplumsal ekolojinin felsefesi. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
- Bramwell, A. (1989). Ecology in the 20th century: A history. New Haven, London: Yale University Press.
- Bramwell, A. (1994). The fading of the greens: The decline of environmental politics in the West. New Haven: Yale University Press.
- Capra, F. (1995). Deep ecology: A new paradigm. Deep ecology for the twenty-first century. G. Sessions (Ed.). Boston: Shambhala Publications, Inc.
- Çiğdem, A. (1997). Toplum, doğa ve eko-politik hareketler. Birikim, 98, 31-38.
- Dobson, A. (2000). Green political thought. London: Routledge.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Tuncay Önder
*
0000-0003-1266-8756
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
30 Kasım 2019
Kabul Tarihi
25 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 10 Sayı: 28
Cited By
Çevre Etiği ve Medyanın Hayvan Haklarına Yönelik Sorumluluğu: Türkiye Gazeteleri Örneği
The Journal of International Civilization Studies
https://doi.org/10.58648/inciss.1383310Yeşil Hareket ve İrlanda Yeşiller Partisi
Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.31592/aeusbed.1513081