ÜSTBİLİŞ VE DİNLEME EĞİTİMİ

Öz

Gelişen dünyada birey, sadece bilgiyi almayı değil aynı zamanda bunu gereken yerde gerektiği şekilde kullanmayı da bilmelidir. Bunun gerçekleşebilmesi için eğitim sistemimizde son yıllarda öğrenci merkezli bir yaklaşım benimsenmektedir. Öğrenci merkezli yaklaşımla daha da önemli hâle gelen etkinlikler aracılığı ile gerçekleştirilen öğretimde öğrencinin bizzat sınıf ortamında ve dışında etkin hâle getirilmesi istenmektedir. Böylece hedeflenen, öğrenciye bilgiyi sunmanın ötesinde bilgiye kendisinin ulaşması ve onu beyninde yapılandırmasıdır. Bireyin bilgilerini yapılandırması, anlamlandırması ve bunları kullanması üstbiliş kavramı ile doğrudan ilişkilidir. Bireyin bilgiyi üstbiliş becerilerine yönelik olarak kullanabilmesi için etkinlikler önemli bir araçtır. Eğitimde benimsenen bu yaklaşım gereğince “etkinlikler aracılığı ile öğretim” ön plana çıkmaktadır. Bu amaçla düzenlenen etkinlikler, öğrencilerin üstbilişsel becerilerini geliştirmeye yönelik olmalıdır. Türkçe eğitiminde nihaî hedef öğrencinin dört temel dil becerisinin geliştirilmesidir. Bu becerilerden biri olan dinleme, öğrencinin bilgi edinme yollarından biridir. Üstbilişsel becerilerin yapılandırılmasında ve anlamlandırılmasında dinleme etkinlikleri önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, üstbilişsel beceriler çerçevesinde gerçekleştirilen öğretimde öğrencilerin dinlediğini anlama becerisini geliştirmede kullanılmak üzere bir etkinlik örneği hazırlamaktır. Çalışmada etkinlik oluşturulma aşamasında nitel modelin genel tarama deseni kullanılmıştır. İlk aşamada, alanyazın taranarak üstbiliş ve dinleme becerisi ile ilgili kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Bu doğrultuda sunulan etkinlik örneği üstbilişsel beceriler çerçevesinde yorumlanmış; bu becerilerin geliştirilmesine yönelik olarak dinlediğini anlama üzerine bir etkinlik örneği sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Üstbiliş
• Dinleme
• Dinlediğini Anlama
• Türkçe Eğitimi

Metacognition and Education of Listening

Abstract

In the developing world, an individual should know not only how to acquire information but also how to use the information as necessary in the right place. In our education system, a student-centred approach has been adopted recently. It has been planned to activate the students inside and outside of class in teaching which has been conducted through the activities that have become more important with the student-centred approach. Thus, it was intended that, beyond providing them with the information, students would be able to reach the information by themselves, and build up the information in their mind. That an individual is able to build up, explain, and utilize the information is directly associated with the concept of metacognition. Activities are important instruments for an individual to use the information for metacognitive skills. In accordance with this approach adopted in education, ‘teaching through activities’ has come into prominence. The activities arranged with this purpose should be devoted to improving the metacognitive skills of students. The ultimate goal in Turkish language teaching is to improve four basic language skills of students. Listening, one of those skill types, is one of the ways for students to acquire information. Listening activities are gaining importance in building up and explaining the metacognitive skills. The purpose of this study is to prepare an activity sample to be utilized in order to improve the listening comprehension skills of students in teaching conducted within the scope of metacognitive skills. In the study, the pattern of general screening of the qualitative model was used in the stage of activity construction. In the first stage, the conceptual framework was constructed regarding metacognition and listening skill by screening the literature. Accordingly, the activity sample presented was interpreted within the frame of metacognitive skills, and an activity sample concerning listening comprehension with the goal of improving those skills was presented

Keywords

• Metacognition
• Listening
• Listening Comprehension
• Turkish Language Teaching

Kaynakça

1. Abdelhafez, A. (2006). The Effect a Suggested Training Program in Some Metacognitive Language Learning Strategies On Developing and Reading Comprehension of University EFL Students. An Assistant Lecturer At The Dept. Of Curricula And English Teaching Methods, Faculty Of Education Minia University. Egypt. A Phd Candidate At The School Of Education University Of Exeter. UK.
2. Açıkgöz, K.Ü. (2000). Etkili Öğrenme ve Öğretme. Kanyılmaz Matbaası: İzmir.
3. Akdur, T. E. (1996). Effect of Collaborative Computer Based Concept Mapping on Students Physics Achievement, Attitude toward Physics, Attitude Toward Concept Mapping and Metagognitive Skills at High School Level. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
4. Aral, A. O.(1999). Guessing and Metagognitive Knowlege. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Blatner, A. (27.12.2010). The Developmental Nature of Consciouness Transformation.10.10.2014,