TÜRKÇE’NİN YABANCI DİL OLARAK ÖĞRETİMİNDE DEYİMLER: İKİ FARKLI ÖĞRETİM TEKNİĞİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

Öz

Deyimler, genellikle gerçek anlamlarından farklı anlamlar yüklenen ifadeler olup, kalıplaşmış sözcüklerden oluşan sözdizimleridir. Deyimlerin öğretiminde, erek dilin kültürel boyutu göz önüne alınmadığında ulusların kültürel özelliklerinden kaynaklanan iletişim sorunlarının yaşanabileceği olağandır. Deyimler, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere olumsuz iletişim sorunlarından kaçınmak için anlamları betimlediği durumlara uygun olarak öğretilmelidir. Bu çalışma, deyimlerin öğretiminde iletişim boyutunun yanı sıra kültürel ögeler de dikkate alınarak yapılmıştır. Öğretim, hedef deyimleri işitsel ve görsel materyallerin kullanılarak yapıldığı bir grup ile aynı deyimlerin metin içerisinde verilerek yapıldığı ikinci bir grup oluşturularak yürütülmüştür. Çalışmada, bu iki farklı teknik yani işitsel-görsel araçlarla yapılan öğretim ile bağlamlama yöntemi ile yapılan öğretim karşılaştırılarak öğrenmeye olan etkileri saptanmaya çalışılmıştır. Öğretime kaynak oluşturan deyimlerin belirlenmesi için Türkçe’nin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan dört farklı kitabın B1-B2 düzeyleri esas alınmıştır. Araştırmada kullanılan deyimler bu kaynaklardan derlenmiştir. Öğrenenlere, araştırmaya konu olan deyimleri kapsayan bir ön test uygulanarak hazırbulunuşlukları belirlenmiştir. Ön test verileri dikkate alınarak öğretim programının içeriği ve süresi planlanmıştır. Planlanan öğretim süresi sonunda, önceden uygulanan ön test verileri ile öğretim sonundaki son test verileri istatistiksel yöntemler kullanılarak betimlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi
• deyimler
• işitsel-görsel materyal kullanımı
• bağlamlama

IDIOMS IN TEACHING TURKISH AS A SECOND LANGUAGE: COMPARISON OF TWO DIFFERENT TECHNIQUES

Abstract

Text idioms are set phrases that are made of words that usually have different meanings from what they usually have and they are syntax forms that are made up by stereotyped words. While teaching idioms, there may occur some communicational problems resulting from nations’ cultural characteristics unless the cultural dimensions of the target language are considered. Idioms should be taught to the learners of Turkish as a foreign language in conformity with the situations that they represent in order to avoid negative communicational issues. This study is made considering not only communicational aspects but also cultural factors of language teaching. The teaching process is carried out via two groups of learners. In one group, the idioms are taught through audio-visual materials, in the other one the same idioms are taught through written texts. In this study, the two different techniques are compared and their affects to the learning are stated. In order to specify the target idioms, the B1-B2 levels of three different course books that are used for teaching Turkish as a foreign language are studied. The idioms used in this study are gathered from those sources. The readiness of learners is detected by giving a pre-test that consists of the target idioms. While determining the content and the period of the teaching process, the data gained through this pre-test is also considered. At the end of planned teaching period, pre-test and post-test results are interpreted using statistical techniques.

Keywords

• Teaching Turkish as a foreign language
• idioms
• use of audio-visual materials
• contextualization

Kaynakça

1. Crystal, D. (1995). Die Cambridge Enzyklopädie der Sprache,Campus Verlag
2. Demir, K. (2016 ).Die Emotionale Einstellung der DaF-Lerner zum Deutschen: Eine Fallstudie, Doktora Tezi Çukurova Üniversitesi
3. Demir, T. & Melanlıoğlu, D. (2011). Türkçe öğretiminde deyimlerin çağrışımla kazandırılması, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 31, sayı:3 s. 631-649
4. Gömleksiz, M.N. (2013). Öğretmen Adaylarının Yabancı Dil Kavramına İlişkin Metaforik Algıları, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/8 Summer 2013, p. 649-664, Ankara
5. Gönen, S. (2008 ). Deyimlere şekil açısından bir yaklaşım, Selçuk Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi, Sayı: 20, s. 207-217 Kovecses, Z. & Szabc, P. (1996). Idioms: A View from Cognitive Semantics, Applied Linguistics, Vol 17, No 3 ©Oxford University Press
6. Lakoff, G. & Johnson, M. (1998 ). Leben in Metaphern,1.Auflage, Carl-Auer- Systeme
7. Özdemir, A. (2013). Deyimlerin yabancılara öğretiminde mnemonik teknikler ile öğretim etkinliği önerisi, 6. Uluslararası Türkçenin Eğitimi-Öğretimi Kurultayı, 4-6 Temmuz 2013, Niğde.