Türkçe Öğretim Programındaki Konuşma Kazanımlarının Ortaokul Türkçe Ders Kitabı (5, 6, 7 Ve 8. Sınıf) Etkinliklerine Yansıması

Öz

Bu araştırmanın amacı, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’na göre hazırlanan 5, 6, 7 ve 8. sınıf ders kitaplarını konuşma kazanımlarına yer verme durumu açısından değerlendirmektir. Bu amaçla kitaplardaki etkinlikler taranmış, konuşma becerisine yönelik olan etkinlikler ise programdaki konuşma kazanımlarıyla ilişkilendirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesi yoluyla elde verilerin açıklanması ve yorumlanmasında betimsel analizden yararlanılmıştır. Araştırma neticesinde Türkçe ders kitabı etkinliklerinde en az yer verilen becerinin konuşma olduğu görülmüştür. Konuşma etkinlikleri sayısı 5, 6 ve 8. sınıf kitaplarında temalara dengeli bir dağılım gösterirken; 7. sınıf kitabında böyle bir denge söz konusu değildir. Ayrıca bazı kazanımlarda yığılma olurken bazı kazanımlar ise hiç ele alınmamıştır. Nitekim programda yer alan konuşma kazanımlarının tamamı 7. ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklere yansıtılmamıştır. Ders kitaplarındaki konuşma etkinlikleri her sınıf seviyesinde daha çok “Hazırlıklı konuşma yapar.” kazanımı etrafında şekillenmiştir. Konuşma stratejileri bakımından da etkinliklerin oldukça sığ kaldığı, bu açıdan en zengin kitabın ise 6. sınıf Türkçe ders kitabı olduğu belirlenmiştir. Bu belirlemeler ise konuşma kazanımlarının Türkçe ders kitaplarına bir plan ve sistem dâhilinde yansıtılmadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Konuşma becerisi
• Türkçe ders kitapları
• Türkçe öğretim programı
• etkinlik

Reflection of Speaking Achievements in Turkish Curriculum to Secondary School Turkish Textbook (5, 6, 7 and 8th Grade) Activities

Abstract

The purpose of this research is to evaluate the 5th, 6th, 7th and 8th grade textbooks prepared according to the 2019 Turkish Language Curriculum in terms of including speaking acquisitions. For this purpose, the activities in the books were scanned, and the activities related to speaking skills were associated with the speaking achievements in the program. The research was carried out with the scanning model, which is one of the qualitative research designs. Descriptive analysis was used to explain and interpret the data obtained through document review. As a result of the research, it was seen that speaking was the least used skill in Turkish textbook activities. While the number of speaking activities shows a balanced distribution to the themes in the 5th, 6th and 8th grade books; There is no such balance in the 7th grade book. In addition, while some gains accumulated, some gains were not addressed at all. As a matter of fact, not all of the speaking outcomes in the program were reflected in the activities in the 7th and 8th grade Turkish textbooks. The speaking activities in the textbooks are more “prepared speaking” at every grade level. shaped around gain. It was determined that the activities were quite shallow in terms of speaking strategies, and the richest book in this respect was the 6th grade Turkish textbook. These determinations reveal that speaking achievements are not reflected in Turkish textbooks within a plan and system.

Keywords

• Speaking skill
• Turkish language textbooks
• Turkish language teaching program
• activity

Kaynakça

1. Arslan, F. (2010). Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin konuşma eğitimi ve konuşma etkinlikleri hakkındaki görüşleri (Kırıkkale İli Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
2. Ayaz, H. ve Yenen Avcı, Y. (2017). Türkçe öğretmen kılavuz kitaplarında konuşma eğitimi. İnternational Journal Of Languages’ Education And Teaching, 5(1), 745-760. http://dx.doi.org/10.18298/ijlet.1687
3. Baltacı, A.(2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (AEÜSBED). 3(1), 1- 15.
4. Bayrak Cömert, Ö. (2017). 2017 Türkçe dersi öğretim programında yer alan ortaokul düzeyindeki (5, 6, 7 ve 8. sınıflar) konuşma becerisi kazanımlarına yönelik bir çalışma. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(3), 1331-1344. http://doi.org/10.14686/buefad.344547
5. Benzer, A. ve Ünsal, F. (2019). Konuşma öğretiminin program ve ders kitabı ekseninde uygulamaya yansıması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(3), 647-662. http://dx.doi.org/10.16916/aded.564213
6. Büyüköztürk, Ş. (2019). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
7. Çarkıt, C. (2019). 2018 Türkçe dersi öğretim programı bağlamında hazırlanan ortaokul Türkçe ders kitaplarına yönelik öğretmen görüşleri. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(17), 22-34. https://doi.org/10.33692/avrasyad.590555
8. Çetinkaya, V. (2020). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metin ve etkinliklerin tür ile kazanımlar açısından değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.

9. Demir, S. ve Gül Özdil, B. (2019). Öğretmen görüşlerine göre ortaokul öğrencilerinin konuşma becerileri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 865-881. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.49440-431301
10. Dumanlı Kadızade, E. ve Önder, B. (2016). İlköğretim Türkçe programı ile Türkçe çalışma kitaplarındaki kazanım ve etkinliklerin konuşma becerisi açısından değerlendirilmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(5), 1104-1124.
11. Erden, B. (2014). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programında konuşma eğitimine yönelik olarak önerilen yöntem/tekniklere ilişkin öğretmen görüşleri.Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
12. Gün, E. (2018). 8.Sınıf Türkçe dersi konuşma eğitiminin öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre belirlenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
13. Gündüz, O. ve Şimşek, T. (2014). Anlatma teknikleri 2 uygulamalı konuşma eğitimi. Ankara: Grafiker Yayınları.
14. Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi (34. Basım). Ankara: Nobel Yayıncılık.
15. Kuru, O. (2018). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin konuşma kaygılarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(4), 2193-2206. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.41844-428575
16. Kuru, O. ve Güneş, F. (2017). Akıcı konuşma problemi yaşayan ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin konuşma becerilerinin geliştirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 33-47. https://doi.org/10.17556/erziefd.290811
17. Kurudayıoğlu, M. (2003). Konuşma eğitimi ve konuşma becerisini geliştirmeye yönelik etkinlikler. Türklük Bilimi Araştırmaları-13, Türkçenin Öğretimi Özel Sayısı, Bahar, 287- 309.
18. Marangoz, M. M. (2014). İlköğretim Türkçe ders kitaplarında konuşma eğitimi uygulamaları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak.
19. MEB (2019). Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 1,2,3,4,5,6,7, ve 8. Sınıflar). Ankara
20. Oryaşın, U. (2020). Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin bütüncül bir anlayışla incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
21. Sarıkaya, B. (2019). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki (5, 6, 7 ve 8. sınıf) etkinliklerin değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 64, 563-580. https://doi.org/10.14222/Turkiyat4047
22. Sever, S., Kaya, Z. ve Aslan, C. (2006). Etkinliklerle Türkçe öğretimi. İstanbul: Morpa Yayınları.
23. Temizkan, M. (2014). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının Türkçe dersi öğretim programındaki temel beceriler açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(1), 49-72. https://doi.org/10.16916/aded.99872
24. Yaman, E. (2007). Konuşma sanatı. ( 4. Baskı). Ankara: Gazi Kitabevi.
25. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
26. Yıldırım, N. (2020). Öğretmen görüşlerine göre ortaokul öğrencilerinin konuşma kusurları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 597-610. https://doi.org/10.16916/aded.689520