AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

Ümmü Habibe Özen; Hüseyin Aslan

AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

Öz

belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023 2024 eğitim öğretim yılında Samsun ili Bafra ilçesinde görev yapan 27 okul öncesi, 31 ilkokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunun oluşturulmasında amaçlı örneklem ve maksimum çeşitlilik tekniği kullanılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenler akran zorbalığını genel olarak sözlü, duygusal ve fiziksel zarar verme çabası, tekrarlayan olumsuz etkilere maruz kalma şeklinde açıklamışlardır. Araştırmada katılımcı öğretmenler akran zorbalığının nedenlerini; ailedeki rol model davranışlar, çocuğun olumsuz psikolojik durumları, arkadaş grubu, teknolojik bağımlılık, zorbalığa maruz kalma ve başkalarına uygulama isteği, toplumsal baskı, öz güven eksikliği, ahlaki eğitim eksikliği, sosyo-ekonomik ve toplumsal yapı bozuklukları, üstünlük kurma isteği şeklinde belirtmişlerdir. Okullarda karşılaşılan akran zorbalığıyla nasıl baş edileceğine ilişkin sonuçlar şu şekildedir: Aile ve çocuk bilgilendirilmeli, farkındalık yaratılmalı, empati geliştirilmeli, rehberlik hizmetleri sunulmalı, olumlu bir okul iklimi sağlanmalı, aile-okul-öğrenci iş birliği artırılmalı, tutarlı davranışlar sergileme, yetişkin birine bilgi verme şeklindedir. Okul öncesi ve ilkokul öğretmenlerinin akran zorbalığının çözümüne yönelik önerileri genel olarak; çocukları sosyal aktivitelere yönlendirme, okul personeli tarafından sürekli gözlem-inceleme yapma ve toplumsal normların benimsenmesi, ortak çözümler üretmek ve mesleki bilgiyi artırıcı yayınları takip etmek şeklinde olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akay, Y. (2019). The effect of emotional awareness activities ımproved for primary school students on preventing peer bullying. Eğitim ve Bilim, 44(200), 205-227.
Akduman, G. G. (2012). Okul öncesi dönemde akran zorbalığının incelenmesi. Journal of Society&Social Work, 23(1), 107-120.
Akpınar, A., ve Akpınar, A. (2022). İlköğretim okullarında akran zorbalığına dair öğretmen görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(9), 215-231.
Akyol, N. A., Yıldız, C., ve Akman, B. (2018). Öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin görüşleri ve Zorbalıkla baş etme stratejileri (Teachers’ Views of Peer Bullying and Their Coping Strategies with Bullying). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(2), 439-459.
Alper, S. İ. (2008). İlköğretimde zorbalık [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi.
Arslanoğu, İ. (2016). Bilimsel yöntem ve araştırma teknikleri. Ankara: İlksan Matbaası
Bayar, A., ve Balcı, M. (2023). Okul rehber öğretmenlerinin bakış açısından akran zorbalığı ve çözüm yolları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 87-105.
Bayrakçı, M., ve Susam, B. (2021). Sınıf öğretmenlerinin özel öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencilerin özelliklerine ve eğitimlerine yönelik görüşleri. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2),45-56.

Barik, E., ve Yurtal, F. (2023). Akran zorbalığı ile baş etmede sınıf öğretmenlerinin kullandıkları stratejiler ve karşılaştıkları güçlükler. Turkish Journal of Educational Studies, 10(2), 133-150.
Bentley, K. M. ve Li, A. K. (1996). Bully and victim problems in elementary schools and students’ beliefs about aggression. Canadian Journal of School Psychology, 11(2), 153-165.
Bulgurcu, S., (2011). İstanbul ilinde bir ilköğretim okulunda 6–8. sınıflarda akran zorbalığı sıklığının araştırılması[Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Ayrıntı Basım Yayın ve Matbaası
Cangemi, J. P., ve Khan, K. H. (2001). In appropriate classroom management.Education, 100(3), 235-236.
Çapar, M. C., ve Ceylan, M. (2022). Durum çalışması ve olgu bilim desenlerinin karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 295-312.
Çarkıt, E., ve Bacanlı, F. (2020). Okullarda akran zorbalığı: Öğretmen görüşlerine göre nitel bir çalışma. OPUS International Journal of Society Researches, 15(24), 2545-2583.
Charles, C. M.,Senter, G. W. (2005). Building classroom discipline (8 ed.). New York, NY: Allyn & Bacon.
Çınkır, Ş., ve Karaman-Kepenekçi, Y. (2003). Öğrenciler arası zorbalık. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 34, 236-253.
Çubukçu, Z. ve Dönmez, A. (2012). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin okuldaki şiddet üzerine görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(40), 89-108.
Danacı, M. Ö ve Çetin, Z. (2016). “Erken çocukluk döneminde görülen okul zorbalığı davranış eğilimlerinin çocukların kişisel/sosyal–dil–motor gelişimleri ile olan ilişkisi”. Hacettepe University Faculty Of Health Sciences Journal, 3(2).53-72.
Doğan, S., ve Keleş, O. (2023). Nedenleri sonuçları ve çözüm önerileri bağlamında akran zorbalığı: Bir olgu bilim çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 1-24.
Dölek, N. (2001). “İlk ve Ortaöğretim okullarındaki öğrenciler arasında zorbacı davranışların incelenmesi ve “Zorbalığı Önleme Tutumu Programı”nın etkisinin araştırılması”. Doktora Tezi, Marmara Universitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Feldman, R. S. (2019). Essentials of under standing psychology. Mc Graw Hill Education.
Genç, G., (2007). Genel liselerde akran zorbalığı ve yönetimi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İnönü Üniversitesi.
Gökler, R. (2009). Okullarda akran zorbalığı. Uluslararası İnsan Bilim Dergisi, 6(2), 511-537.
Göksoy, S. ve Argon,T. (2014). Okullarda öğretmenleri engelleyici ve destekleyici stres kaynakları. Journal of Teacher Education and Educators 3(2), 245-271.
Gürdoğan-Bayır, Ö. ve Gültekin, M. (2019). Çatışma Çözme Becerisi Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 214-239.
Hamurcu, H., (2020). İlkokul öğrencilerinde akran zorbalığı: Ankara Pursaklar örneği[Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
Hamurcu, S. (2020). İlkokul öğrencilerinde akran zorbalığı: Ankara Pursaklar örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 16(Eğitim ve Toplum Özel sayısı), 5540-5564.
Hoşgörür, V. ve Orhan, A. (2017). Okulda zorbalık ve şiddetin nedenleri ve önlenmesinin yönetimi (Muğla merkez ilçe örneği). Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(24), 859-880.https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/395467 adresinden edinilmiştir.
İnan, H. Z. (2005). Okullarda çocuklar arası zorbalık. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(22), 161-170.
Kalafat, M., (2018). Pansiyonlu ortaöğretim kurumlarında akran zorbalığı ve yönetici davranışları [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Düzce Üniversitesi.
Karabulut, R.,Kucur, A., Yıldızili, F., Çetin, G., ve Eroğlu, S. (2023). Akran zorbalığına maruz kalmış ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığı ile baş etme yöntemlerinin incelenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 33-50.
Karataştan, A., ve Akcan, E. (2023). Sınıf öğretmenlerinin perspektifinden akran zorbalığı ve göçmen/mülteci çocuklar. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(1), 1-15.
Kartal, H., ve Bilgin, A. (2008). Öğrenci, veli ve öğretmen gözüyle ilköğretim okullarında yaşanan zorbalık. İlköğretim online, 7(2), 485-495.
Koç, M. (2007). Şiddetin ortaya çıkardığı psikolojik travmayla baş etmede sporun işlevselliği. Ahmet Yesevi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 167- 179.https://dergipark.org.tr/en/download/article- file/843653 adresinden edinilmiştir.
Korkmaz, T., Erkin, M., ve Atbaşı, Z. (2021). Akran zorbalığı kavramının lisansüstü tezlerde incelenmesi. Turkish Special Education Journal: International, 3(1),1-19.
Kutlu, M. (2020). İlkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin akran zorbalığına ilişkin görüşlerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
Kutlu, M., ve Karaca, N. H. (2022). 3. ve 4. sınıf öğretmenlerinin akran zorbalığına yönelik görüşlerinin incelenmesi. e-Kafkas Journal of Educational Research, 9(2), 621-641. Küpeli, H. D. (2020). Öğretmen adaylarının akran zorbalığına ilişkin görüşlerinin hikâyeleştirilmiş durumlar ile incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi.
Levent, A. F., ve Aksoy, G. Okullarda yaşanan akran zorbalığının nedenlerine ve müdahale yöntemlerine ilişkin okul yöneticileri ve öğretmen görüşleri. ASOSYAYINEVİ, 62.
Nalbant, A.,Babaoğlan, E. ve Çelik, E. (2018). Akran zorbalığına uğrayan kurbana karşı empati ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2018; 14(2), 840-851.
Neuman, D. (2014). Qualitative research in educational communications and technology: A brief introduction to Principles and procedures. Journalof Computing in Higher Education, 26, 69-86.
Oktay, A. (2005). Yaşamın sihirli yılları: Okul öncesi dönem. İstanbul: Epsilon.
Olweus, D., ve Hart, C. H. (1993). Bullies on the playground: The role of victimization. Children on playgrounds: Research perspectives and applications,85-128.
Olweus, D. (1993). AcosoEscolar, “bullying”, en lasescuelas: hechos e intervenciones. Centro de investigación para la Promoción de la Salud, Universidad de Bergen, Noruega, 2.
Özer, D. Ö., ve Üstün, A. (2022). Okullarda karşılaşılan öğrenci disiplin problemleri ve bunların akademik başarıya etkilerine yönelik öğretmen görüşleri1. From The Editor/Editorden/ОтРедактора, 745.
Özgöker, S. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin akran zorbalığına ilişkin görüşlerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi, Eastern Mediterranean University (EMU)-Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ)).
Patton, M. Q. (2010). Developmental evaluation: Applying complexity concepts to enhance innovation and use. Guilford press.
Pişkin, M. (2002). Okul zorbalığı: Tanımı, türleri, ilişkili olduğu faktörler ve alınabilecek önlemler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 2(2), s. 531- 562.
Pişkin, M. (2010). Ankara’daki ilköğretim öğrencileri arasında akran zorbalığının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 35(156).http://213.14.10.181/index .php/EB/article/view/304/24 adresinden edinilmiştir.
Sadık, F ve Aslan, S. (2015). “İlkokul sınıf öğretmenlerinin disiplin problemleri ile ilgili görüşlerinin incelenmesi.” Electronic Turkish Studies, 10(3),115-138.
Sayan Korkutata, F. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin akran zorbalığı ve sınıf içi istenmeyen davranışlara yönelik tutumlarının değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü).
Semke, C. A., ve Sheridan, S. M. (2012). Family-school connections in rural educational settings: A systematic review of the empirical literature. School Community Journal, 22(1), 21-47. Serap, Ö. Z., ve Levent, A. F. (2022). Yükseköğretimde akran zorbalığına ilişkin öğretim elemanlarının görüşleri. Yükseköğretim Dergisi, 12(3), 474-485.
Sezen, M. F. (2018). Ergenlerde akran zorbalığı, internet bağımlılığı ve duygusal zeka düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(16), 160-182.
Sulak, S. E., ve Altuntaş, Z. (2022). İlkokullarda yaşanan akran zorbalığının sınıf öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 128-143.
Şahin, M. (2009). Anasınıfı öğretmenlerinin akran zorbalığı ile ilgili algıları. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (17), 1-16. https://dergipark.org.tr/en /download/article-file/115591 adresinden edinilmiştir.ü
Şahin, M., Demirağ, S. ve Aykaç, F. (2009). Anasınıfı öğretmenlerinin akran zorbalığı ile ilgili algıları. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (17), 1- 16.
Şahin, Z. G., ve Gürbüz, R. (2016). Kaynaştırma öğrencilerini eğiten ortaokul öğretmenlerinin yeterlikleri üzerine. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 6(1), 138-160.
Tepetaş, ŞG, Akgun, E, Akbaba ve Altun, S. (2010). “Identifying Preschool Teachers’ Opinion About Peer Bullying”. Procedia–Socialand Behavioral Sciences, 2(2), 1675-1679.
Topçu, A. E. Okullarda akran zorbalığının yaygınlığı ve doğası üzerine bir derleme. Kriz Dergisi, 26(2).
Yağar, F., ve Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: Araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9.
Yaman, E., Eroğlu, Y., Bayraktar, B., ve Çolak, T. S. (2010). Öğrencilerin güdülenme düzeyinde etkili bir faktör: Okul zorbalığı. Akademik Bakış Dergisi, 20, 1-17.
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 446.
Yıldırım, Ö. G. R. (2012). Akran zorbalığı. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 39- 51.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitimde Liderlik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ümmü Habibe Özen ^*
0009-0008-2669-7367
Türkiye

Hüseyin Aslan
0000-0003-2724-0445
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

25 Kasım 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

28 Ekim 2024

Kabul Tarihi

20 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA95MN37FL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özen, Ü. H., & Aslan, H. (2024). AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 8(2), 39-57. https://izlik.org/JA95MN37FL

AMA

1.Özen ÜH, Aslan H. AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. ULED (IJOLT). 2024;8(2):39-57. https://izlik.org/JA95MN37FL

Chicago

Özen, Ümmü Habibe, ve Hüseyin Aslan. 2024. “AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ”. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi 8 (2): 39-57. https://izlik.org/JA95MN37FL.

EndNote

Özen ÜH, Aslan H (01 Aralık 2024) AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi 8 2 39–57.

IEEE

[1]Ü. H. Özen ve H. Aslan, “AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ”, ULED (IJOLT), c. 8, sy 2, ss. 39–57, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95MN37FL

ISNAD

Özen, Ümmü Habibe - Aslan, Hüseyin. “AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ”. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi 8/2 (01 Aralık 2024): 39-57. https://izlik.org/JA95MN37FL.

JAMA

1.Özen ÜH, Aslan H. AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. ULED (IJOLT). 2024;8:39–57.

MLA

Özen, Ümmü Habibe, ve Hüseyin Aslan. “AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ”. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, c. 8, sy 2, Aralık 2024, ss. 39-57, https://izlik.org/JA95MN37FL.

Vancouver

1.Ümmü Habibe Özen, Hüseyin Aslan. AKRAN ZORBALIĞININ NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE İLİŞKİN OKUL ÖNCESİ VE İLKOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. ULED (IJOLT) [Internet]. 01 Aralık 2024;8(2):39-57. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95MN37FL