Research Article

Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği

Number: 2026 November 17, 2026
EN TR

Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği

Abstract

Bu çalışma, icâre sukûk uygulamalarının klasik icâre teorisiyle ilişkisini incelemekte ve modern finansal işlemlerin İslâm hukuku bakımından değerlendirilmesinde ortaya çıkan metodolojik sorunları ele almaktadır. Araştırmanın temel amacı, güncel finansal işlemlerin klasik akitler üzerinden temellendirilmesi ve bu akitlere ilişkin hükümlerin doğrudan güncel işlemlere uygulanmasından kaynaklanan metodolojik sorunları, klasik icâre akdi ile güncel icâre sukûk uygulamaları özelinde ortaya koymak ve söz konusu sorunların aşılmasına yönelik alternatif bir değerlendirme yöntemi önermektir. Bu yönüyle çalışma, güncel finansal işlemlerin fıkhî analizinde klasik akitlerle kurulan ilişkinin sınırlarının ve niteliğinin belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır. Çalışma, ayn, menfaat ve hizmet mülkiyetine dayalı temel icâre sukûk türleriyle sınırlandırılmış; betimsel, analitik ve mukayeseli yöntemler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, güncel icâre sukûk uygulamalarında teslim, kabz ve mülkiyete bağlı risk paylaşımı gibi klasik icâre teorisinin temel esaslarından önemli ölçüde uzaklaşıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle icâre sukûk uygulamalarının tek bir isimli akitle açıklanması yerine, taraflar, işlem aşamaları ve bu aşamalarda kurulan hukukî ilişkilerin bütünü dikkate alınarak işlemin fıkhî mahiyetinin belirlenmesi ve akitler genel teorisi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde 2024 yılında tamamlanan “Finansal Amaçlı Uygulanan İcârenin Fıkhî Açıdan Değerlendirilmesi” başlıklı doktora tezinden üretilmiştir. Bu çalışmanın dil düzeltme sürecinde Google Gemini’den yararlanılmıştır.

References

  1. AAOIFI. “el-İcâra ve’l-icâratü’l-müntehiye bi’t-temlîk”. el-Me‘âyiru’ş-Şer‘iyye, 237-270.
  2. AAOIFI. “İcâratü’l-eşhâs”. el-Me‘âyiru’ş-Şer‘iyye, 847-873.
  3. AAOIFI. “Sukûku’l-istismâr”. el-Me‘âyiru’ş-Şer‘iyye, 463-491.
  4. Ali Haydar Efendi, Hocaeminefendizâde. Dürerü’l-hükkâm şerhu mecelleti’l-ahkâm. 4 Cilt. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2. Basım, 2017.
  5. Âmâl Abdülvehhâb Omarî. es-Sukûk: dirâse fıkhiyye mukârene. Tunus: Matbaatü Tunus Kartaca, 2017.
  6. Aynî, Ebû Muhammed Mahmûd b. Ahmed Bedruddîn. el-Binâye Şerhu’l-Hidâye. 13 Cilt. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000.
  7. Bahtiyar, Erhan. Altyapı Yatırımlarının Mevcut Finansman Modelleri İle Sukuk Finansman Modelinin Mukayeseli Analizi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
  8. Bardakoğlu, Ali. “İcâre”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 21/379-388. İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, 2000.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Islamic Law

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 17, 2026

Submission Date

August 11, 2026

Acceptance Date

October 12, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 2026

APA
Günay, G. (2026). Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 2026. https://doi.org/10.20486/imad.2016014
AMA
1.Günay G. Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026;(2026). doi:10.20486/imad.2016014
Chicago
Günay, Gökhan. 2026. “Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, nos. 2026. https://doi.org/10.20486/imad.2016014.
EndNote
Günay G (November 17, 2026) Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 2026
IEEE
[1]G. Günay, “Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği”, İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, no. 2026, Nov. 2026, doi: 10.20486/imad.2016014.
ISNAD
Günay, Gökhan. “Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026 (November 17, 2026). https://doi.org/10.20486/imad.2016014.
JAMA
1.Günay G. Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026. doi:10.20486/imad.2016014.
MLA
Günay, Gökhan. “Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, no. 2026, Nov. 2026, doi:10.20486/imad.2016014.
Vancouver
1.Gökhan Günay. Güncel Finansal İşlemlerin Fıkhî Temellendirilmesinde Yöntem Sorunu: İcâre Sukûk Örneği. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026 Nov. 17;(2026). doi:10.20486/imad.2016014