Review

Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu

Number: 17 December 28, 2025
EN TR

Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu

Abstract

Çevresel adalet mücadeleleri yerel, ulusal ve uluslararası ölçeklerde hem içeriden aşağıdan hem de dışarıdan ve yukarıdan toplumsal ikna ve baskı ile yürütülür. Bu hareketler, yerel direnişlerini ulusaşırı dayanışma, çok aktörlü ve çok ölçekli baskı mekanizmalarıyla güçlendirerek devlet ve şirketleri riskli projelerden vazgeçirmeyi hedefler. Bu çalışma, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği örneğinde, Türkiye’de çevresel adalet mücadelesi yürüten yerel çevreci STK’ların diğer aktivistler ve ulusal STK’larla birlikte ulusötesi savunuculuk ağlarıyla kurduğu ilişkileri ve bu çabaların devlet, madencilik sektörü ve şirketler tarafından nasıl karşılandığını incelemektedir. Ulusötesi STK’lar, sahip oldukları kaynaklarla yerel aktörlerin güç dengelerini değiştirebilir; bu da daha önce etkisiz kalan toplumsal grupların daha güçlü rakiplere karşı mücadele etmesine olanak tanır. Çalışma piyasa, devlet, ulusal ve ulusötesi sivil toplum aktörleri koalisyonları arasındaki çevresel ihtilafların çok aktörlü ve çok ölçekli yapısını ve ulusaşırı destek mekanizmalarının işleyişini açıklamaya çalışmaktadır. Çok uluslu bir şirkete karşı Kazdağları protestoları hem yerel STK’ların dış destek arayışlarını hem de hükümet ve şirketlerin bu dış destek kanallarını sınırlama ve bertaraf etme girişimlerini örneklemektedir. Bulgular, Türkiye’de özellikle madencilik karşıtı mücadelelerde bumerang etkisi stratejisinin bir tehdit olarak algılandığını ve çevreci STK’ların sıklıkla “milli menfaatler aleyhine faaliyetler” söylemleriyle hedef alındığını göstermektedir.

Keywords

Project Number

Yok

References

  1. Adaman, F., Arsel, M. (2005). Environmentalism in Turkey: Between democracy and development, Aldershot: Ashgate.
  2. Akdemir, Ö. (2011). Kuyudaki taş: Alman vakıfları ve Bergama gerçeği, İstanbul: Evrensel Basım ve Yayım.
  3. Akdemir, Ö. (2016). Hablemitoğlu ve Bergama köylü direnişi. https://www.izgazete.net/hablemitoglu-ve-bergama-koylu-direnisi (Erişim: 20.08.2025).
  4. Aksu, C., Korkut, R. (2017). Ekoloji Almanağı 2005-2016, İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
  5. Alamos Gold. (2021, Temmuz 2). Alamos Gold announces US$1 billion investment treaty claim against the Republic of Turkey. Alamos Gold. https://www.alamosgold.com/news-and-events/news/news-details/2021/Alamos-Gold-Announces-US1-Billion-Investment-Treaty-Claim-Against-the-Republic-of-Turkey/default.aspx (Erişim: 20.08.2025).
  6. Alemdar, Z. (2011). Sarmal model yarı sarmak: Türkiye’de insan hakları kurumları-devlet-AB ilişkisi, Uluslararası İlişkiler, 7(28), 111-128.
  7. Alger, J., Dauvergne, P. (2020). The translocal politics of environmental norm diffusion, Environmental Communication, 14(2), 155-167. Doi: https://doi.org/10.1080/17524032.2019.1665567
  8. Altiparmak, C. (Hazırlayan). (2010). Çevreci sivil toplum kuruluşları için savunuculuk el kitabı, İzmir: Ege Derneği.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Ecology, Environmental Sociology, Social Movement, Politics in International Relations

Journal Section

Review

Publication Date

December 28, 2025

Submission Date

August 21, 2025

Acceptance Date

October 22, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 17

APA
Özberk, N. (2025). Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İmgelem, 17, 209-248. https://doi.org/10.53791/imgelem.1769398
AMA
1.Özberk N. Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İMGELEM. 2025;(17):209-248. doi:10.53791/imgelem.1769398
Chicago
Özberk, Nejdet. 2025. “Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel Ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu”. İmgelem, nos. 17: 209-48. https://doi.org/10.53791/imgelem.1769398.
EndNote
Özberk N (December 1, 2025) Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İmgelem 17 209–248.
IEEE
[1]N. Özberk, “Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu”, İMGELEM, no. 17, pp. 209–248, Dec. 2025, doi: 10.53791/imgelem.1769398.
ISNAD
Özberk, Nejdet. “Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel Ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu”. İmgelem. 17 (December 1, 2025): 209-248. https://doi.org/10.53791/imgelem.1769398.
JAMA
1.Özberk N. Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İMGELEM. 2025;:209–248.
MLA
Özberk, Nejdet. “Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel Ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu”. İmgelem, no. 17, Dec. 2025, pp. 209-48, doi:10.53791/imgelem.1769398.
Vancouver
1.Nejdet Özberk. Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İMGELEM. 2025 Dec. 1;(17):209-48. doi:10.53791/imgelem.1769398