Derleme

Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu

Sayı: 17 28 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu

Öz

Çevresel adalet mücadeleleri yerel, ulusal ve uluslararası ölçeklerde hem içeriden aşağıdan hem de dışarıdan ve yukarıdan toplumsal ikna ve baskı ile yürütülür. Bu hareketler, yerel direnişlerini ulusaşırı dayanışma, çok aktörlü ve çok ölçekli baskı mekanizmalarıyla güçlendirerek devlet ve şirketleri riskli projelerden vazgeçirmeyi hedefler. Bu çalışma, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği örneğinde, Türkiye’de çevresel adalet mücadelesi yürüten yerel çevreci STK’ların diğer aktivistler ve ulusal STK’larla birlikte ulusötesi savunuculuk ağlarıyla kurduğu ilişkileri ve bu çabaların devlet, madencilik sektörü ve şirketler tarafından nasıl karşılandığını incelemektedir. Ulusötesi STK’lar, sahip oldukları kaynaklarla yerel aktörlerin güç dengelerini değiştirebilir; bu da daha önce etkisiz kalan toplumsal grupların daha güçlü rakiplere karşı mücadele etmesine olanak tanır. Çalışma piyasa, devlet, ulusal ve ulusötesi sivil toplum aktörleri koalisyonları arasındaki çevresel ihtilafların çok aktörlü ve çok ölçekli yapısını ve ulusaşırı destek mekanizmalarının işleyişini açıklamaya çalışmaktadır. Çok uluslu bir şirkete karşı Kazdağları protestoları hem yerel STK’ların dış destek arayışlarını hem de hükümet ve şirketlerin bu dış destek kanallarını sınırlama ve bertaraf etme girişimlerini örneklemektedir. Bulgular, Türkiye’de özellikle madencilik karşıtı mücadelelerde bumerang etkisi stratejisinin bir tehdit olarak algılandığını ve çevreci STK’ların sıklıkla “milli menfaatler aleyhine faaliyetler” söylemleriyle hedef alındığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

Yok

Kaynakça

  1. Adaman, F., Arsel, M. (2005). Environmentalism in Turkey: Between democracy and development, Aldershot: Ashgate.
  2. Akdemir, Ö. (2011). Kuyudaki taş: Alman vakıfları ve Bergama gerçeği, İstanbul: Evrensel Basım ve Yayım.
  3. Akdemir, Ö. (2016). Hablemitoğlu ve Bergama köylü direnişi. https://www.izgazete.net/hablemitoglu-ve-bergama-koylu-direnisi (Erişim: 20.08.2025).
  4. Aksu, C., Korkut, R. (2017). Ekoloji Almanağı 2005-2016, İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
  5. Alamos Gold. (2021, Temmuz 2). Alamos Gold announces US$1 billion investment treaty claim against the Republic of Turkey. Alamos Gold. https://www.alamosgold.com/news-and-events/news/news-details/2021/Alamos-Gold-Announces-US1-Billion-Investment-Treaty-Claim-Against-the-Republic-of-Turkey/default.aspx (Erişim: 20.08.2025).
  6. Alemdar, Z. (2011). Sarmal model yarı sarmak: Türkiye’de insan hakları kurumları-devlet-AB ilişkisi, Uluslararası İlişkiler, 7(28), 111-128.
  7. Alger, J., Dauvergne, P. (2020). The translocal politics of environmental norm diffusion, Environmental Communication, 14(2), 155-167. Doi: https://doi.org/10.1080/17524032.2019.1665567
  8. Altiparmak, C. (Hazırlayan). (2010). Çevreci sivil toplum kuruluşları için savunuculuk el kitabı, İzmir: Ege Derneği.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politik Ekoloji, Çevre Sosyolojisi, Sosyal Hareketler, Uluslararası İlişkilerde Siyaset

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

21 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

22 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 17

Kaynak Göster

APA
Özberk, N. (2025). Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İmgelem, 17, 209-248. https://doi.org/10.53791/imgelem.1769398
AMA
1.Özberk N. Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İMGELEM. 2025;(17):209-248. doi:10.53791/imgelem.1769398
Chicago
Özberk, Nejdet. 2025. “Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu”. İmgelem, sy 17: 209-48. https://doi.org/10.53791/imgelem.1769398.
EndNote
Özberk N (01 Aralık 2025) Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İmgelem 17 209–248.
IEEE
[1]N. Özberk, “Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu”, İMGELEM, sy 17, ss. 209–248, Ara. 2025, doi: 10.53791/imgelem.1769398.
ISNAD
Özberk, Nejdet. “Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu”. İmgelem. 17 (01 Aralık 2025): 209-248. https://doi.org/10.53791/imgelem.1769398.
JAMA
1.Özberk N. Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İMGELEM. 2025;:209–248.
MLA
Özberk, Nejdet. “Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu”. İmgelem, sy 17, Aralık 2025, ss. 209-48, doi:10.53791/imgelem.1769398.
Vancouver
1.Nejdet Özberk. Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu. İMGELEM. 01 Aralık 2025;(17):209-48. doi:10.53791/imgelem.1769398

This work licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Please click here to contact the publisher.