Kişilik ile Ayrışma Bireyleşme Arasında Akran İlişkilerinin Aracılığı

İlhan Çiçek; Ayşe Esra Aslan

doi:10.15869/itobiad.585755

EN TR

Kişilik ile Ayrışma Bireyleşme Arasında Akran İlişkilerinin Aracılığı

Öz

Bu çalışmanın amacı lise 11. ve 12. Sınıfa giden ergenlerin kişilik özellikleri ile ayrışma bireyleşme arasındaki ilişkide akran ilişkilerinin aracı etkisini belirlemektir. Çalışma grubunu Batman il merkezinde lise 11.ve 12 sınıfa giden 557 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri LİSREL ve SPSS 22 programlarıyla analiz edilmiştir. İlk olarak çalışmada kullanılan ölçeklerin doğrulayıcı faktör analizleri ve uyum iyiliği değerlerine bakıldı. Analiz sonucuna göre bütün ölçeklerin doğrulayıcı faktör değerlerinin (p<.01) düzeyinde anlamlı olduğu ortaya çıkmıştır. Ölçeklerin uyum iyiliği değerleri ise çalışma için yeterli uyum değerlerine sahip olduğu saptanmıştır. Analizler sonucunda lise öğrencilerinin kişilik özellikleri ile ayrışma bireyleşme arasındaki ilişkide akran ilişkilerinin negatif yönde aracılık ettiği ortaya çıkmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, lise öğrencilerinin ayrışma bireyleşme düzeyleri yükseldikçe, akran ilişkilerinin düşüş gösterdiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kişilik,Ayrışma,Bireyleşme,Akran İlişkileri,Lise Öğrencileri

References

American Psychological Association. (2018). Personality. Erişim tarihi 4 Mart 2018, http://www.apa.org/topics/personality/
Armsden, G. C., & Greenberg, M.T. (1987). The inventory of parent peer attachment: individual diffrences and their relationship to psychological well-being in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 16, 427-454.
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480.
Aslan, S. (2008). Bağlanma ve uyum arasındaki ilişkide ayrışma bireyleşmenin aracılığı. (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi, Ankara.
Atkinson, R.L., Atkinson, R.C., Smith, E.E., Bem, D. J., & Hoeksema, S. (1999). Psikolojiye giriş. (A. Yavuz, Çev.). İstanbul: Arkadaş Yayınları.
Aquilino, W. S. (1997). From adolescent to young adult: A prospective study of parent–child reletions during the transition to adulthood.Journal of Marriage and the Family, 59, 670-686.
Bayram, N. (2013). Yapısal eşitlik modellemesine giriş AMOS uygulamaları. İstanbul: Ezgi Kitabevi.
Benet-Martinez, V. B., & John, O. P. (1998). Los Cinco Grandes across cultures and ethnic groups: Multitrait multimethod analyses of the Big Five in Spanish and English. Journal of Personality and Social Psychology, 75(3), 729-750.
Blos, P. (1967). The second individuation process of adolescence. Psychoanalytic Study of Child, 22, 162-186.
Blos, P. (1979). The adolescent passage. New York: International Universities Press.

Buhrmester, D. (1990). Intimacy of friendship, interpersonal competence, and adjustment during preadolescence and adolescence. Childe Development, 61, 1101-1111.
Büyüköztürk, Ş., Demirel, F., Erkan-Çakmak, Ö., Kılıç-Çakmak, E., & Karadeniz, Ş. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Büyüköztürk, Ş., Çokluk-Bökeoğlu, Ö., & Şekercioğlu, G. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları. (2. Baskı). Ankara: Pegem Yayınları.
Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. New York: Routledge.
Christenson, R. M., & Wilson, W. P. (1985). Assessing pathology in the separation-ındividuation process by an ınventory. a preliminary report. The Journal of Nervous and Mental Disease.173 (9), 561-572.
Crespi, T.D.,& Sabatelli, R.M. (1993). Adolescent runaways and family strife: A conflict-induced differentiation framework. Adolescence, 28, 867-878.
Çelik, H. E., & Yılmaz, V. (2016). Yapısal eşitlik modellemesi temel-kavramlar-programlama. (3. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
Downing, H. M., & Nauta, M. M. (2010). Separation-individuation, exploration, and identity diffusion as mediators of the relationship between attachment and career indecision. Journal of Development, 36(3), 207-227.
Erikson, E. (1960). Youth and the life cycle. Child, 7, 43-49.
Floyd, F. J., & Widaman, K. F. (1995). Factoranalysis in the development and refinement of clinical assesment ınstruments. Psychological Assessment,7 (3), 286-299.
Gallordo, L. O., Barrasa, A., & Guevara-Viejo, F. (2016). Positive peer relationships and academic achievement acroos early and mid-adolescence. Social Behavior and Personality, 44(10), 1637-1648.
George, D., & Mallery, P. (2003). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference. 11.0. Boston: Allyn & Bacon.
Goldberg, L. R. (1993). The Structure of Phenotypic Personality Traists. American Psychologist, 48(1), 26-34.
Göral, F. S. (2002). The second separation-individuation process of the turkish young adults: The relationships between the perceived maternal parenting attitudes, second separation ındividuation, expanding self and experiences in the romantic relationships. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul.
Göral-Alkan, F. S. (2010). Couplinthrough projective ıdentification: bridging role of projective ıdentivication in the associations among early pranting exprerience, personality construct and couple relationship. (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
Grotevant, H. D., & Cooper, C. R. (1985). Patterns of interaction in family relationships and the development of ıdentity exploration in adolescence. Child Develepment, 56(2), 415.
Josselson, R. (1980). Ego development in adolescence. In J. Adelson (Ed.), handbook of adolescent psychology(pp. 188-210). New York: Wiley.
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in coraiance structure analysis: Conventionel criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-15.
Kocayörük, E. (2010). A Turkish adaptation of the ınventory of parent and peer attachment: the reliability and validity study. Eğitim Araştırmaları-Eurasian Journal of Educational Research, 40, 133-151.
Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling: New York: Guilford Publications.
Lapsley, D. K., & Stey, P. (2010). Separation-individuation. In I. Weiner & E. Craighead (Eds.), Corsini’s Encyclopedia of Psychology. New York: Wiley.
Lapsley, D.K., & Edgerton, J. (2002). Separation-individuation, adult attachment style, and college adjustment. Journal of Counseling and Development, 80, 484-492.
Larsen, R. J., Buss, D. M., Wismeijer, A., Song, J., & van den Berg, S. M. (2017). Personality Psychology: Domains of Knowledge About Human Natura. Boston: McCraw Hill Education.
Mahler, M. S. (1968). Onhuman symbiosis and the vicissitudes of individuation. New York: International Universities Press.
Mahler, M. S., Pine, F.,& Bergman, A. (1975). The psychological birth of the infant. New York: Basic Books.
Mahler, M. S., Pine, F.,& Bergman, A. (2015). İnsanyavrusunun psikolojik doğumu.(A. N. Babaoğlu, Çev). İstanbul: Metis Yayınları.
Matannah, J. F., & Hancock, G. R. (2004). Parental attachment, separation-individuation, and college student adjustment: a structural equation analysis of mediational effects.Journal of Counseling Psychology, 51(2), 213-225.
McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1997). Personality trait structure as a human universal. American Psychologist, 52(5), 509-516.
Orbach, I. (2007). From abandonment to symbiosis: A developmental reversal in suicidal adolescents. Psychoanalytic Psychology, 24(1), 150–166.
Ortaçsu, N. (2003). İnsan ilişkileri. Ankara: İmge Kitabevi.
Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatiksel veri analizi. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
Quintana, S. M., & Kerr, J. (1993). Relational needs in late adolescent separation-individuation. Journal of Counseling & Development, 71, 349-354.
Parker, J. G., &Asher, S. R. (1987). “Peer relations and later” personal adjustment: are low-accepted children at risk?. Psychological Bulletin, 102, 357-389.
Pine, F. (1992). Some refinements of the separation individuation concept in light of research on infants.Psychonalytic Study of the Child. 45, 179-194.
Pine, F. (1979). On the pathology of the separation–individuation process as manifested in later clinical work: An attempt at delineation. Journal of the American Psycho analytical Association, 21, 633–645.
Rakipi, S. (2015). Parenting styles: Their ımpact on adolescent separation and college adjustment. (Unpublished Doctoral Thesis),Capella University, Minneapolis.
Rogers, D. L., & Ross, D. D. (1986). Encouragingpositive social interaction among young children. Young Children, 41(3), 12-17.
Rubin, K.. H., Bukowski, W., Parker, J., ve Bowker, J.C. (2008). Peer interactions, relationships, and groups. In Damon, W. & Lerner, R. (Eds), Developmental psychology: An advanced course. New York: Wiley.
Sabaka, S. M. (2009). Psychometric integrity of a measure of dysfunctional separation-individuatin in young adolescents. (Unpublished Doctoral Thesis), Ball State University, Muncie.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluatin the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodnees- of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8 (2), 23-74.
Sümer, N., Lajunen, T. ve Özkan, T. (2005). Big Five Personality Traits as the distal predictors of road accident involvement. G. Underwood, (Ed.), Traffi c and transport psychology: Theory and application içinde (215-227). Ellsevier.
Stanton-Salazar, R. D., & Spina, S. U. (2005). Adolescentpeer networks as a context for social and emotional support. Youth & Society, 36(4), 379-417.
Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri: Temel kavramlar ve örnek uygulamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 3(6), 49-74.
Şahin, B., & Taşkaya, S.,(2010) Sağlık çalışanlarının örgütsel adalet algılarını etkileyen faktörlerin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi.Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 13(2), 86-109.
Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ankara: Ekinoks Yayınları.
Tofani, L. R. (2007). Complex separation, individuation processes, and anxiety disorders in young adulthood. In F. Shapiro, F. W. Kaslow & L. Maxfiled (Eds.), Handbook of EMDR and family therapy processes (pp. 265-283). New Jersey: John Wiley and Sons.
Tokar, D. M., Withrow, J. R., Hall, R. J., & Moradi, B. (2003). Psychological separation, attachment security, vocational self-concept crystallization, and cereer indecision: A structural equation analysis. Journal of Counseling Psychology, 50(1), 3-19.
Ullman, J. B. (2001). Structural equation modeling . In Tabachinck, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using mulgivariate statistics (653-771). Boston: Allyn and Bacon.
Vitaro, F., Boivin, M., & Bukowski, W. M. (2009). The role of friendship in child and adolescent psychosocial development. In K. H. Rubin, W. M. Bukowski, & B. Laursen (Eds.), Social, Emotional, and personality development in context. Handbook of peer interactionsi relationships, and groups (pp. 568-585). New York: Guildford Press.
Weinber, L. (1991). Infant development and the sense of self: Stern vs. Mahler. Clinical-Social- Work Journal,19(1), 9-22.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Other Fields of Education

Journal Section

Research Article

Authors

İlhan Çiçek ^*
0000-0003-0266-8656
Türkiye

Ayşe Esra Aslan
0000-0002-0113-1745
Türkiye

Publication Date

December 31, 2019

Submission Date

July 2, 2019

Acceptance Date

November 10, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 8 Number: 4

DOI

https://doi.org/10.15869/itobiad.585755

IZ

https://izlik.org/JA47EM34KX

APA

Çiçek, İ., & Aslan, A. E. (2019). Kişilik ile Ayrışma Bireyleşme Arasında Akran İlişkilerinin Aracılığı. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(4), 2642-2671. https://doi.org/10.15869/itobiad.585755