Disiplinlerarası ve Medyalararası bir Yeniden Yazma Eylemi Olarak Metin ve Performans: Hamlet Makinesi (1977) & “Ophelia’ya Ölüm Yakışır” (2005)
Abstract
Alman
tiyatro yazarı Heiner Müller, post-dramatik eserler ortaya koymuş, pastiş,
yeniden-yazım ve yabancılaştırma tekniklerini kullanmış, tarihi, mitleri ve
eski metinleri post-dramatik tiyatro bağlamında tekrar ele almıştır. Yazarın,
bu bahsedilen karakteristik özellikleri taşıyan en önemli metinlerinden biri de
Shakespeare’in Hamlet’ini çok farklı bir şekilde yeniden yazdığı, disiplinlerarası ve medyalararası özellikler taşıyan Hamlet
Makinesi’dir (Die Hamletmaschine, 1977). Bir yeniden yazım olan Hamlet
Makinesi, Müller’in 1970’lerdeki yazım şekli ile 20. yüzyılın sadece
metinsel olarak değil performans anlamında da değişen yüzünü ve önem verdiği
teknikleri ortaya koyar. Ozan Gözel ve Tuluğ Ülgen tarafından yönetilen
“Ophelia’ya Ölüm Yakışır” sekansı ise Müller’in yorumlarına odak alarak yeni
bir metin ve farklı bir sahneleme ile yeni yorumlara olanak tanır. Bu makalenin
amacı tiyatronun doğası gereği disiplinlerarası ve medyalararası bir yapıya
sahip olduğunu, metnin performansa dönüşümünün hem disiplinlerarası bir geçiş hem
de bir yeniden yazım olarak ele alınabileceğini tartışmaktır. Bu amaçla
Müller’in Hamlet Makinesi’ne odaklanıp metnin öncülü ile ilişkisi,
kullandığı teknik ve yorum çeşitliliğini irdeleyecek olan bu makale, aynı
metinden yola çıkan, ama performans aracılığıyla farklı bir yorum getiren
“Ophelia’ya Ölüm Yakışır” sekansı üzerinden bu yeniden yazımların
disiplinlerarası ve medyalararası özelliklerini irdeleyecektir.
Keywords
References
- Barthes, Roland (1977): “The Death of the Author”, Image, Music, Text, çev.: Stephen Heath, Fontana Press, London, S: 142-8. Bate, Jonathan / Dora Thornton (2012): Shakespeare: Staging the World, The British Museum Press, London. Bilge, F. Zeynep (2008): An Alternative Mode of Communication: Songs and Singing in Shakespeare’s Tragedies, İstanbul Üniversitesi, İstanbul. (Basılmamış Doktora Tezi) de Andrade, Pedro (2014): “Postcolonial Co-Ordinary Literature and the Web 2.0/3.0: “Thinking Back” within Transmediatic Knowledge”, New Literary Hybrids in the Age of Multimedia Expression Crossing Borders, Crossing Genres, Ed. Marcel Cornis-Pope, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam, S: 123-144. Calandra, Denis (1983): New German Dramatists: A Study of Peter Handke, Franz Xaver Kroetz, Rainer Werner Fassbinder, Heiner Müller, Thomas Brasch, Thomas Bernhard and Botho Strauss, The Macmillan Press Ltd., London. Eliot, T. S. (2004): “Journey of the Magi”, The Complete Poems & Plays, Faber and Faber Limited, London. S: 103-4. Griffin, Matthew (2001): “Image and Ideology in the Work of Heiner Müller”, Monatshefte, University of Wisconsin Press, Vol. 93, No. 4 (Winter, 2001), S: 426-450. (Online http://www.jstor.org/stable/30161918, 11.04.17). Jenkins, Harold (2003): “Introduction”, Hamlet, Thomson, London, S: 1-159. Jirgens, Karl (2014): “Beckett and Beyond: Ergodic Texts, the Neo-Baroque, and Intermedia Performance as Social Sculpture”, New Literary Hybrids in the Age of Multimedia Expression Crossing Borders, Crossing Genres, Ed. Marcel Cornis-Pope, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam, S: 63-78. Kalb, Jonathan (1998): “On Hamletmachine: Müller and the Shadow of Artaud”, New German Critique, No. 73, Special Issue on Heiner Müller (Winter, 1998), S:47-66. (Online http://www.jstor.org/stable/488648, 11-04-2017). Kayaoğlu, Ersel (2009): Medyalararasılık: Edebiyat Biliminde Yeni Bir Yaklaşım, Selenge Yayınları, İstanbul. Lehmann, Hans-Thies (2006): Postdramatic Theatre, (İngilizce’ye) çev.: Karen Jürs-Munby, Routledge, Oxford. Lyotard, Jean-Francois (1984): The Postmodern Condition: A Report on Knowledge, (İngilizce’ye) çev.: Geoff Bennington and Brian Massumi, Manchester University Press, Manchester. Müller, Heiner (2008): “Hamlet Makinesi”, Hamlet Makinesi, çev: Zehra Aksu Yılmazer, De Ki Basım Yayım Ltd. Şti., Ankara, S: 159-167. Shakespeare, William (1998): Hamlet, çev.: Sabahattin Eyüboğlu, Remzi Kitabevi, İstanbul. Shakespeare, William (2003): Hamlet, Thomson, London. Weber, Carl (1980): “Heiner Müller: The Despair and the Hope”, Performing Arts Journal, Vol. 4, No. 3, S: 135-140. (Online: http://www.jstor.org/stable/3245067, 11.04.2017).
Details
Primary Language
English
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Özlem Karadağ
Türkiye
Publication Date
December 28, 2017
Submission Date
November 5, 2017
Acceptance Date
December 11, 2017
Published in Issue
Year 2017 Volume: 2 Number: 38