Research Article

Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi

Volume: 10 Number: 1 January 31, 2025
EN TR

Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi

Abstract

Kentsel ısı adası etkisi (KIA), kentsel alanlardaki sıcaklıkların kırsal çevrelere göre artışıyla karakterize edilen ve çevresel kalite, insan sağlığı ve kentsel sürdürülebilirlik üzerinde önemli etkileri olan bir olgudur. Bu sistematik literatür incelemesi, dünya genelindeki farklı şehirlerde kentsel ısı adası etkisinin mekânsal ve zamansal değişimleri üzerine yapılan çalışmaları incelemeyi amaçlamaktadır. 2024 yılı içerisinde konu ile ilgili güncel ve yüksek atıf almış çalışmaların yanı sıra Temmuz 2024'e kadar Science Direct, Taylor&Francis, MDPI ve SpringerLink gibi farklı veri tabanlarında arama yapılarak çalışmalar incelenmiştir. Araştırma veri tabanları üzerinden “KIA, kentsel ısı adası, yüzey kentsel ısı adası, YKIA” anahtar kelimeleri kullanılarak mekânsal ve zamansal değişimler üzerine yapılan çalışmalar taranmıştır. Tam metinler, atıflar ve özetler değerlendirme için kullanılmıştır. Çalışmada hakemli çalışmalar incelenerek, kentsel ısı adası yoğunluğunu etkileyen ana faktörler belirlenmiştir. Ayrıca, kentsel ısı adası araştırmalarında kullanılan yöntemler, uzaktan algılama tekniklerinden saha ölçümleri ve modelleme yaklaşımlarına kadar ele alınmıştır. Bulgular, kentsel ısı adası etkilerini azaltılmasında bütüncül kentsel planlama ve yeşil altyapı uygulamalarının önemini vurgulamaktadır. Hazırlanan tabloda kaynak/referans, amaç ve hedefler, metodoloji ve son olarak çalışmaların bulgularına yer verilmiştir. Bu kapsamlı kentsel ısı adası araştırma sentezi, sürdürülebilir ve dirençli kentsel çevreler geliştirmeyi hedefleyen şehir plancıları, politika yapıcılar ve araştırmacılar için değerli bilgiler sunmaktadır.

Keywords

Kentsel planlama ve tasarım, RS, Mekansal ve zamansal değişimler., KIA

References

  1. Badugu, A., Arunab, K.S., Mathew, A. & Sarwesh, P. (2023). Spatial and temporal analysis of urban heat island effect over Tiruchirappalli city using geospatial techniques. Geodesy and Geodynamics, 14(3). DOI: 10.1016/j.geog.2022.10.004
  2. Bansal, P. & Quan, S.J. (2024). Examining temporally varying nonlinear effects of urban form on urban heat island using explainable machine learning: A case of Seoul. Building and Environment, 247. DOI: 10.1016/j.buildenv.2023.110957
  3. Benaomar, K. & Outzourhit, A. (2024). Exploring the Complexities of Urban Forms and Urban Heat Islands: Insights from the Literature, Methodologies, and Current Status in Morocco. Atmosphere, 15(7), 822. DOI: 10.3390/atmos15070822
  4. Bowler, D.E., Buyung-Ali, L., Knight, T.M. & Pullin, A.S. (2010). Urban greening to cool towns and cities: A systematic review of the empirical evidence. Landscape and Urban Planning, 97(3). DOI: 10.1016/j.landurbplan.2010.05.006
  5. Cetin, M., Ozenen Kavlak, M., Senyel Kurkcuoglu, M. A., Bilge Ozturk, G., Cabuk, S.N. & Cabuk, A. (2024). Determination of land surface temperature and urban heat island effects with remote sensing capabilities: the case of Kayseri, Türkiye. Natural Hazards, 120, 5509-5536. DOI: 10.1007/s11069-024-06431-5
  6. Chen, Q., Ding, M., Yang, X., Hu, K. & Qi, J. (2018). Spatially explicit assessment of heat health risk by using multi-sensor remote sensing images and socioeconomic data in Yangtze River Delta, China. International Journal of Health Geographics, 17(1). DOI: 10.1186/s12942-018- 0135-y
  7. Cheng, H., Yang, B., Ke, T., Li, S., Yang, X., Aschner, M. & Chen, P. (2021). Mechanisms of metal- induced mitochondrial dysfunction in neurological disorders. Toxics, 9(6). DOI: 10.3390/toxics9060142
  8. de Souza Campos Correa, W., Rosales Aylas, G.Y., Magalhães Santiago, A., do Vale, C.C., Silva, M.E.S., da Silva, C.B., Nascentes Coelho, A., Lima Freire, A.H., Mataveli, G. & Martins Moreira, D. (2024). Temporal and Spatial Urban Heat Islands in a Coastal Brazilian Area of Tropical Climate. Papers in Applied Geography, 10(2). DOI: 10.1080/23754931.2024.2321561
  9. Debbage, N. & Shepherd, J.M. (2015). The urban heat island effect and city contiguity. Computers, Environment and Urban Systems, 54. DOI: 10.1016/j.compenvurbsys.2015.08.002
  10. Deng, X., Yu, W., Shi, J., Huang, Y., Li, D., He, X., Zhou, W. & Xie, Z. (2024). Characteristics of surface urban heat islands in global cities of different scales: Trends and drivers. Sustainable Cities and Society, 107, 105483. DOI: 10.1016/j.scs.2024.105483
APA
Duymuş, H., Seyhan, S., Özenen Kavlak, M., & Çabuk, A. (2025). Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 10(1), 1-14. https://doi.org/10.35229/jaes.1596060
AMA
1.Duymuş H, Seyhan S, Özenen Kavlak M, Çabuk A. Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi. JAES. 2025;10(1):1-14. doi:10.35229/jaes.1596060
Chicago
Duymuş, Halil, Seyhan Seyhan, Mehtap Özenen Kavlak, and Alper Çabuk. 2025. “Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal Ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 10 (1): 1-14. https://doi.org/10.35229/jaes.1596060.
EndNote
Duymuş H, Seyhan S, Özenen Kavlak M, Çabuk A (January 1, 2025) Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 10 1 1–14.
IEEE
[1]H. Duymuş, S. Seyhan, M. Özenen Kavlak, and A. Çabuk, “Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi”, JAES, vol. 10, no. 1, pp. 1–14, Jan. 2025, doi: 10.35229/jaes.1596060.
ISNAD
Duymuş, Halil - Seyhan, Seyhan - Özenen Kavlak, Mehtap - Çabuk, Alper. “Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal Ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 10/1 (January 1, 2025): 1-14. https://doi.org/10.35229/jaes.1596060.
JAMA
1.Duymuş H, Seyhan S, Özenen Kavlak M, Çabuk A. Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi. JAES. 2025;10:1–14.
MLA
Duymuş, Halil, et al. “Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal Ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, vol. 10, no. 1, Jan. 2025, pp. 1-14, doi:10.35229/jaes.1596060.
Vancouver
1.Halil Duymuş, Seyhan Seyhan, Mehtap Özenen Kavlak, Alper Çabuk. Kentsel Isı Adası Etkisinin Mekânsal ve Zamansal Değişimlerle İlişkisi: Sistematik Bir Literatür Analizi. JAES. 2025 Jan. 1;10(1):1-14. doi:10.35229/jaes.1596060