Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları ve Eyleme Geçme Eğilimleri

Hülya Aslan Efe; Rıfat Efe

doi:10.18009/jcer.1660654

EN TR

Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları ve Eyleme Geçme Eğilimleri

Abstract

Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri öğretmenlerinin küresel ısınmaya yönelik tutum düzeylerini ve eyleme geçme eğilimlerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 2022-2023 eğitim öğretim yılında, Türkiye’nin doğusunda yer alan bir ilde görev yapan 198 fen bilimleri öğretmeni katılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin bilim insanlarının küresel ısınma ile ilgili iddialarına yönelik tutumlarının yüksek olduğu bulunmuştur. Yine, öğretmenlerin küresel ısınmanın anlaşılmasında kullanılan bilimsel yöntemlere yönelik tutumlarının da yüksek olduğu tespit edilmiştir. Benzer olarak, öğretmenlerin küresel ısınmayı azaltacak önlemlere bağlılık durumu ortalamalarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin, bilim insanlarının küresel ısınma ile ilgili iddialarına ve küresel ısınmanın anlaşılabilmesine yönelik tutumlarının cinsiyet değişkenine göre farklılık göstermediği araştırmanın sonuçları arasındadır.

Keywords

Küresel ısınma, tutum, fen bilimleri öğretmenleri

Ethical Statement

Etik Kurul Belgesi Etik Kurul Komisyon Adı: Dicle Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu Etik Kurul Belge Tarihi ve Sayı No: 11.10.2023- 580627

References

AbuQamar, S., Alshannag, Q., Sartawi, A. & Iratni, R., (2015). Educational awareness of biotechnology issues among undergraduate students at the United Arab Emirates University. Biochem. Mol. Biol. Educ., 43(4), 283–293.
Akbulut, M. & Kaya, A.A. (2020). Bir afet olarak küresel iklim değişikliği ve ilkokul öğretmenlerinin iklim değişikliği farkındalığının incelenmesi: Gümüşhane ili örneği, Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 112 - 124.
Aksan, Z. & Çelikler, D. (2015). Küresel ısınma ile mücadele hakkında öğretmen adaylarının algı ve görüşleri. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 48, 207-222.
Al-Ghussain, L. (2019). Global warming: review on driving forces and mitigation. Environmental Progress & Sustainable Energy, 38(1), 13-21. https://doi.org/10.1002/ep.13041
Alkış-Küçükaydın, M. & Ayaz, E. (2022). Global warming science attitudes and actions survey: A study of validity and reliability, Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51(2), 1207-1232.
Ambusaidi, A., Boyes, E., Stainisstreet, M. & Taylor, N. (2012). Omani pre-service science teachers’ views about global warming: Beliefs about actions and willingness to act, International Journal of Environmental & Science Education, 7(2), 233-251
Ay, F. & Yalçın-Erik, N. (2020). Üniversite öğrencilerinin küresel ısınma ve iklim değişikliğine yönelik bilgi ve algı düzeyleri, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 1-18.
Ballew, M., Marlon, J., Leiserowitz, A. & Maibach, E. (2008). Gender differences in public understanding of climate change, https://climatecommunication.yale.edu/publications/gender-differences-in-public-understanding-of-climate-change/ sitesinden 25.07.2025 tarihinde erişilmiştir.
Berberoğlu, S., Çilek, A., Kirkby, M., Irvine, B. & Dönmez, C. (2020). Spatial and temporal evaluation of soil erosion in Turkey under climate change scenarios using the Pan-European Soil Erosion Risk Assessment (PESERA) model, Environ. Monit. Assess., 192: 491 https://doi.org/10.1007/s10661-020-08429-5
Boyes, E., Stanisstreet, M., Skamp, K., Rodriguez, M., Malandrakis, G., Fortner, R.W., …….. Yoon, H.G. (2014). An international study of the propensity of students to limit their use of private transport in light of their understanding of the causes of global warming, International Research in Geographical and Environmental Education, 23(2), 142-165, https://doi.org/10.1080/10382046.2014.891425

Burke, M., S.M. Hsiang & E. Miguel, 2015: Climate and conflict. Annu. Rev. Econ., 7(1), 577–617, https://doi.org/10.1146/annurev-economics-080614-115430.
Chokriensukchai, K. & Tamang, R. (2010) Thai youths and global warming: media ınformation, awareness, and lifestyle activities, Applied Environmental Education and Communication, 9(3), 198-208, https://doi.org/10.1080/1533015X.2010.510028
Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge
Deniz, M., İnel, Y. & Sezer, A. (2021). Awareness scale of university students about global climate change. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 43, 252-264.
Divarcı, Ö.F. & Kaya, H. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin küresel ısınma konusundaki görüşleri, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 31-44.
Durkaya, B., & Durkaya, A. (2018). Küresel ısınma farkındalığı “Bartın üniversitesi öğrencileri örneği”. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 20(1), 128-144.
Ergin, A., Akbay, B., Özdemir, C. & Uzun, S.U. (2017). Tıp fakültesi öğrencilerinin küresel ısınma ve sağlığa etkileri ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları. Pamukkale Tıp Dergisi, 10(2), 172-180.
Eroğlu, B. & Aydoğdu, M. (2016). Fen bilgisi öğretmen adaylarının küresel ısınma hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(2), 345-374.
Fletcher, C., Ripple, W.J., Newsome, T., Barnard, P., Beamerf, K., Behla, A., …….. Wilsonv, M. (2024). Earth at risk: An urgent call to end the age of destruction and forge a just and sustainable future. PNAS Nexus, 3, 1–20
Gülsoy, E., & Korkmaz, M. (2020). Üniversite öğrencilerinin sosyo-ekonomik özelliklerinin küresel ısınma ve iklim değişikliği algıları üzerine etkileri. Türkiye Ormancılık Dergisi, 21(4), 428-437. https://doi.org/10.18182/tjf.798032
Herman, B. C. (2014). The influence of global warming science views and sociocultural factors on willingness to mitigate global warming. Science Education, 99(1), 1-38. https://doi.org/10.1002/sce.21136
IPCC (2021): Climate Change 2021: The physical science basis. contribution of working group ı to the sixth assessment report of the ıntergovernmental panel on climate change [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. ………. Zhou, B. (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, 2391 pp. https://doi.org/10.1017/9781009157896.
IPCC (2022): Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Pörtner, H.O., Roberts, D.C., Tignor, M., Poloczanska, E.S., Mintenbeck, K., Alegría, A., ………….. Rama, B. (eds.)]. Cambridge University Press. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, USA, 3056 https://doi.org/doi:10.1017/9781009325844.
İklim Değerlendirilmesi Raporu (2024). İklim değerlendirilmesi raporu, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, İklim ve Zirai Meteoroloji Dairesi Başkanlığı, 13.03.2024 tarihinde https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/sicaklik-analizi.aspx sitesinde erişilmiştir.
Karabulut, N. (2023). Öğretmenlerin küresel iklim değişikliğine yönelik farkındalıklarının değerlendirilmesi, Ulusal Eğitim Dergisi, 3(2), 265-294.
Mermer, G., Akbaş, M. & Uysal, E. (2023). Okul müdürlerinin küresel iklim değişikliği farkındalıklarının araştırılması, International Academic Social Resources Journal, 8(45), 2073-2083. http://doi.org/10.29228/ASRJOURNAL.67760
Kırdı, İ., Kırdı, Y., Sever, F. ve Sever, M. (2023). İklim değişikliği ve konya ilindeki fen bilimleri öğretmenlerinin iklim değişikliği ve farkındalığı hakkındaki görüşleri, Uluslararası Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma Dergisi, 10(92), 404-417.
Paice, E., Heard, S. & Moss, F. (2002). How important are role models in making good doctors? British Medical Journal, 325, 707-710.
Reimann, L., Vafeidis, A.T., Brown, S., Hinkel, J. & Tol, R.S.J. (2018). Mediterranean UNESCO World Heritage at risk from coastal flooding and erosion due to sea-level rise, Naturecommnications, https://doi.org/10.1038/s41467-018-06645-9
Sadler, T. D., Chambers, F. W. & Zeidler, D. L. (2004). Student conceptualizations of the nature of science in response to a socio-scientific issue. International Journal of Science Education, 26 (4), 387-409.
Temelli, A., Kurt, M. & Keçeci Kurt, S. (2011). İlköğretim öğretmenlerinin küresel ısınmaya ilişkin görüşleri. Kuramsal Eğitimbilim, 4(2), 208-220.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Biology Education

Journal Section

Research Article

Authors

Hülya Aslan Efe ^*
0000-0002-0042-4546
Türkiye

Rıfat Efe
0000-0002-8196-309X
Türkiye

Early Pub Date

September 11, 2025

Publication Date

October 21, 2025

Submission Date

March 18, 2025

Acceptance Date

September 3, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 13 Number: 26

DOI

https://doi.org/10.18009/jcer.1660654

IZ

https://izlik.org/JA29XK25XY

APA

Aslan Efe, H., & Efe, R. (2025). Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları ve Eyleme Geçme Eğilimleri. Journal of Computer and Education Research, 13(26), 956-979. https://doi.org/10.18009/jcer.1660654

AMA

1.Aslan Efe H, Efe R. Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları ve Eyleme Geçme Eğilimleri. JCER. 2025;13(26):956-979. doi:10.18009/jcer.1660654

Chicago

Aslan Efe, Hülya, and Rıfat Efe. 2025. “Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları Ve Eyleme Geçme Eğilimleri”. Journal of Computer and Education Research 13 (26): 956-79. https://doi.org/10.18009/jcer.1660654.

EndNote

Aslan Efe H, Efe R (October 1, 2025) Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları ve Eyleme Geçme Eğilimleri. Journal of Computer and Education Research 13 26 956–979.

IEEE

[1]H. Aslan Efe and R. Efe, “Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları ve Eyleme Geçme Eğilimleri”, JCER, vol. 13, no. 26, pp. 956–979, Oct. 2025, doi: 10.18009/jcer.1660654.

ISNAD

Aslan Efe, Hülya - Efe, Rıfat. “Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları Ve Eyleme Geçme Eğilimleri”. Journal of Computer and Education Research 13/26 (October 1, 2025): 956-979. https://doi.org/10.18009/jcer.1660654.

JAMA

1.Aslan Efe H, Efe R. Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları ve Eyleme Geçme Eğilimleri. JCER. 2025;13:956–979.

MLA

Aslan Efe, Hülya, and Rıfat Efe. “Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları Ve Eyleme Geçme Eğilimleri”. Journal of Computer and Education Research, vol. 13, no. 26, Oct. 2025, pp. 956-79, doi:10.18009/jcer.1660654.

Vancouver

1.Hülya Aslan Efe, Rıfat Efe. Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Küresel Isınmaya Yönelik Bilimsel Görüşlere Yönelik Tutumları ve Eyleme Geçme Eğilimleri. JCER. 2025 Oct. 1;13(26):956-79. doi:10.18009/jcer.1660654