COVID-19 salgınında tüketicilerin gıda satın alma, gıda hijyeni ve beslenme davranışları

Öz

COVID-19 salgını sürecinde bireylerin gıda satın alma, gıda hijyeni ve beslenme davranışlarını belirlemek amacıyla 24 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Gönüllülük esasına dayalı olarak çevrimiçi gerçekleştirilen anket çalışmasına toplam 658 kişi katılmış olup, %67’si kadın, %33’ü erkek, %60’ı 18-24 ve %25’i 25-31 yaş aralığındadır. Anket sorularına verilen cevaplara göre salgın döneminde gıda temini için en fazla market alışverişi (%73.9) tercih edilmiş olup, en fazla bakliyat (%59.1) stoklanmıştır. Satın alma sırasında ürünlerin besin değerine salgın öncesine göre daha fazla dikkat edilmiş ve öncelikli olarak ambalajlı gıdalar tercih edilmiştir (%79.3). Taze meyve ve sebzelerin temizlenmesinde en fazla tercih edilen yöntemler akan su altında yıkama (%59.7) ve sirkeli suda bekletmedir (%43.2). Genellikle bireylerin salgın döneminde daha sağlıklı beslenme eğiliminde oldukları, ancak öğün sayısında bir miktar artış olduğu görülmüştür. Bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi amacıyla başta C vitamini (%73) ve D vitamini (%40.5) olmak üzere besin takviyesi kullanıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca sosyal medya (%31.9) ve televizyon programları (%20.3) bireylerin beslenme davranışlarına yön vermede doktor tavsiyesinden (%32) sonra en fazla etkili olan kaynaklıdır.

Anahtar Kelimeler

• COVID-19
• Salgın
• Satın alma
• Gıda hijyeni
• Beslenme

Food purchasing, food hygiene, and nutritional behaviors of consumers during the COVID-19 pandemic

Abstract

An online questionnaire, consisting of 24 questions was applied to determine individuals' food purchasing, food hygiene, and nutritional behaviors during the COVID-19 pandemic. Of 658 respondents, 67% were female, 33% were male, 60% were 18-24 years old, and 25% were 25-31 years old. Supermarket shopping (73.9%) was the most preferred way to supply food, while the primary stocked up food was dried legumes (59.1%). The nutritional values and contents of foods were more paid attention to than before the COVID-19 pandemic, and the packaged foods (79.3%) were primarily preferred. The most preferred methods for cleaning fresh fruits and vegetables were washing under running water (59.7%) and soaking in water with vinegar (43.2%). The participants intended to eat healthy foods during the COVID-19 pandemic. However, the daily meal counts increased slightly. Food supplements, mainly vitamin C (73%) and vitamin D (40.5%) were consumed to strengthen the immune system. Additionally, social media (31.9%) and TV programs (20.3%) were very effective after medical doctor recommendations (32%) for orienting the nutritional behaviors of participants.

Keywords

• COVID-19
• Pandemic
• Food purchasing
• Food hygiene
• Nutrition

References

1. Aday, S., Aday, M.S. (2020). Impact of COVID-19 on the food supply chain. Food Quality and Safety, 4(4), 167-180. https://doi.org/10.1093/fqsafe/fyaa024
2. Alıç, B., Olcay, N., Demir, M.K. (2021). Kara Mürverin (Sambucus nigra L.) Besinsel İçeriği ve Fonksiyonel Özellikleri. Journal of the Institute of Science and Technology, 11(2), 1140-1153. https://doi.org/10.21597/jist.765296
3. Altun, Y. (2020). Covid-19 pandemisinde kaygı durumu ve hijyen davranışları. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 29(5), 312-317. https://doi.org/10.17942/sted.777035
4. Anwar, F., Altayb, H. N., Al-Abbasi, F. A., Al-Malki, A. L., Kamal, M. A., Kumar, V. (2021). Antiviral effects of probiotic metabolites on COVID-19. Journal of Biomolecular Structure and Dynamics, 39(11), 4175-4184. https://doi.org/10.1080/07391102.2020.1775123
5. Baltacı, A., Akaydın, H. (2020). COVID-19 pandemi sürecinin tüketicilerin gıda ürünlerini satın alma davranışları üzerindeki etkisi: Bir literatür taraması. Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1, 57-64.
6. Bracale, R., Vaccaro, C. M. (2020). Changes in food choice following restrictive measures due to Covid-19. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 30(9), 1423-1426. https://doi.org/10.1016/j.numecd.2020.05.027
7. Çağındı, Ö., Yeyinli, N., İnce, C., Dedeoğlu, M., Köse, E. (2022). COVID-19 hastalığını önlemede kullanılan takviye edici gıdalar ve sağlık üzerine etkileri. Gıda, 47(2), 183-198. https://doi.org/10.15237/gida.GD21146
8. Carr, A.C., Maggini, S. (2017). Vitamin C and immune function. Nutrients, 9(11), 1211. https://doi.org/10.3390/nu9111211

9. Çöl, M., Güneş, G. (2020). COVID-19 Salgınına Genel Bir Bakış in COVID-19, s: 1-8 (E-kitap) Editörler: Osman Memikoğlu ve Volkan Genç. Bölüm: Ankara Üniversitesi Basımevi: Ankara http://www.medicine.ankara.edu.tr/wpcontent/uploads/sites/121/2020/05/COVID-19-Kitap.pdf (Erişim Tarihi: 04.04.2022).
10. Daneshkhah, A., Agrawal, V., Eshein, A., Subramanian, H., Roy, H.K., Backman, V. (2020). The possible role of vitamin D in suppressing cytokine storm and associated mortality in COVID-19 patients. MedRxiv, https://doi.org/10.1101/2020.04.08.20058578
11. Dhakal, J., Jia, M., Joyce, J.D., Moore, G.A., Ovissipour, R., Bertke, A.S. (2021). Survival of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) and herpes simplex virus 1 (HSV-1) on Foods Stored at Refrigerated Temperature. Foods, 10(5), 1005. https://doi.org/10.3390/foods10051005
12. Donma, M.M., Donma, O. (2020). The effects of allium sativum on immunity within the scope of COVID-19 infection. Medical Hypotheses, 144, 109934. https://doi.org/10.1016/j.mehy.2020.109934
13. Doremalen, N. V., Bushmaker, T., Morris, D. H., Holbrook, M. G., Gamble, A., Williamson, B. N., ... Munster, V. J. (2020). Aerosol and surface stability of SARS-CoV-2 as compared with SARS-CoV-1. New England Journal of Medicine, 1564-1567. https://doi.org/10.1056/NEJMc2004973
14. Eroğlu, H. A. (2018). Su Tüketimi ve Vücut Kitle İndeksi (VKİ): Kesitsel Bir Çalışma. 3rd International Science Symposium. ISS2018, 59.
15. FDA (2020). Best practices for retail food stores, restaurants, and food pick-up/delivery services during the COVID-19 pandemic FDA. https://www.fda.gov/food/foodsafety-during-emergencies/best-practices-retail-food-stores-restaurants-and-foodpickupdelivery-services-during-covid-19 (Erişim Tarihi: 05.04.2022)
16. Galanakis, C.M., Aldawoud, T., Rizou, M., Rowan, N.J., Ibrahim, S.A. (2020). Food ingredients and active compounds against the coronavirus disease (COVID-19) pandemic: A comprehensive review. Foods, 9(11), 1701. https://doi.org/10.3390/foods9111701
17. Garipoğlu, G., Bozar, N. (2020). Covid-19 Salgınında Sosyal İzolasyonda Olan Bireylerin Beslenme Alışkanlıklarındaki Değişiklikler. Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 6(6), 100-113. https://doi.org/10.46872/pj.62
18. Göksu, Ö., Kumcağız, H. (2020). Covid-19 Salgınında Bireylerde Algılanan Stres Düzeyi ve Kaygı Düzeyleri. Electronic Turkish Studies, 15(4), 463-479. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.44397
19. Goodyear, V.A., Boardley, I., Chiou, S.Y., Fenton, S.A., Makopoulou, K., Stathi, A., Thompson, J. L. (2021). Social media use informing behaviours related to physical activity, diet and quality of life during COVID-19: a mixed-method study. BMC Public Health, 21(1), 1-14. https://doi.org/10.1186/s12889-021-11398-0
20. Karagöz, A., Karaalp, E., Kulaklı, F., Öncel, L., Aslan, D. (2009). Ankara'da yerel bir belediye'de çalışanların su tüketim sıklıklarının saptanması. Journal of Experimental and Clinical Medicine, 21(4), 163-168.
21. Kurian, S. J., Unnikrishnan, M. K., Miraj, S. S., Bagchi, D., Banerjee, M., Reddy, B. S., Rao, M. (2021). Probiotics in prevention and treatment of COVID-19: current perspective and future prospects. Archives of Medical Research, 52(6), 582-594. https://doi.org/10.1016/j.arcmed.2021.03.002
22. Macit, M.S. (2020). Covid-19 salgını sonrası yetişkin bireylerin beslenme alışkanlıklarındaki değişikliklerin değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(3), 277-288. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.769698
23. Muscogiuri, G., Barrea, L., Savastano, S., Colao, A. (2020). Nutritional recommendations for CoVID-19 quarantine. European Journal of Clinical Nutrition, 74(6), 850-851. https://doi.org/10.1038/s41430-020-0635-2
24. Rajagopal, K., Byran, G., Jupudi, S., Vadivelan, R. (2020). Activity of phytochemical constituents of black pepper, ginger, and garlic against coronavirus (COVID-19): an in silico approach. International Journal of Health and Allied Sciences, 9(5), 43-50. https://doi.org/10.4103/ijhas.IJHAS_55_20
25. Rizou, M., Galanakis, I.M., Aldawoud, T.M., Galanakis, C.M. (2020). Safety of foods, food supply chain and environment within the COVID-19 pandemic. Trends in Food Science & Technology, 102, 293-299. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2020.06.008
26. Sánchez-Sánchez, E., Ramírez-Vargas, G., Avellaneda-López, Y., Orellana-Pecino, J.I., García-Marín, E., Díaz-Jimenez, J. (2020). Eating habits and physical activity of the Spanish population during the COVID-19 pandemic period. Nutrients, 12(9), 2826. https://doi.org/10.3390/nu12092826
27. Sheth, J. (2020). Impact of Covid-19 on consumer behavior: Will the old habits return or die? Journal of Business Research, 117, 280-283. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.05.059
28. Tsai, S. C., Lu, C. C., Bau, D. T., Chiu, Y. J., Yen, Y. T., Hsu, Y. M., Yang, J. S. (2021). Approaches towards fighting the COVID 19 pandemic. International Journal of Molecular Medicine, 47(1), 3-22. https://doi.org/10.3892/ijmm.2020.4794
29. WHO (World Health Organization) (2022). Available: https://covid19.who.int/ (Erişim Tarihi: 05.04.2022)
30. Williamson, G., Kerimi, A. (2020). Testing of natural products in clinical trials targeting the SARS-CoV-2 (Covid-19) viral spike protein-angiotensin converting enzyme-2 (ACE2) interaction. Biochemical Pharmacology, 178, 114123. https://doi.org/10.1016/j.bcp.2020.114123
31. Zhang, W., He, H., Zhu, L., Liu, G., Wu, L. (2021). Food safety in Post-COVID-19 pandemic: challenges and countermeasures. Biosensors, 11(3), 71. https://doi.org/10.3390/bios11030071