Toprağın Bildiği, Nesillerin Unuttuğu: Geleneksel Ekolojik Bilgi ve Sürdürülebilirlik İlişkisi
Abstract
Amaç: Bu çalışmada Balıkesir ili sınırları içerisinde yer alan Sındırgı ilçesine bağlı Aktaş, Düvertepe, Düğüncüler, Gölcük, İzzettin, Karacalar, Kertil, Kürendere, Sinandede, Taşköy ve Yüreğil kırsal mahallelerindeki geleneksel ekolojik bilginin (GEB) yapısı ve ekonomik etkinliklere yansımasıyla birlikte bu bilginin nesiller arasındaki farkı incelenmiştir. Böylece bahsi geçen mahallelerdeki insanların bulundukları mekândaki doğaya ve çevreye bakış açıları ile davranışları, tutumları ve organizasyonları ele alınarak mekânların GEB kapsamındaki sürdürülebilirliklerinin anlaşılması hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırmada nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Bu kapsamda toplam 30 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler, 52 kod, 5 alt tema ve 1 temaya dönüştürülerek MAXQDA 24 programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Bulgular: Bulgular, yerleşimlerin tarihsel arka planında Yörük kültürünün, ekonomik pratiklerde tarım–hayvancılığın ve sosyal yapıda köy hayırları gibi kolektif ritüellerin belirleyici olduğunu göstermektedir. Katılımcı ifadeleri, GEB’in hem doğa karşısında bir uyum mekanizması hem de toplumsal dayanışmayı besleyen kültürel bir unsur olarak işlediğini ortaya koymaktadır. Sonuç: Genç nüfusun köyden uzaklaşması, iklimsel belirsizliklerin artması ve ekonomik dönüşümler, GEB’in aktarımını kırılgan hâle getirmektedir. Nihayetinde, kırsal sürdürülebilirliğin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sosyokültürel süreklilikle ilişkili olduğu, GEB’in korunması için topluluk temelli uygulamaların güçlendirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Özgünlük: Bu çalışma, GEB’i sürdürülebilirlik tartışmalarında yalnızca bir çevre bilgisi olarak değil, kırsal mekânın inşasında belirleyici bir toplumsal ve kültürel faktör olarak ele almaktadır. Bu yönüyle çalışma, GEB literatürüne mekânsal ve kültürel bir derinlik sağlamasının yanı sıra, sürdürülebilirlik çalışmalarında yerel bilginin konumuna dair yeni bir bakış açısı da sunmaktadır.
Keywords
Supporting Institution
Project Number
References
- Aça, M. (2016). The problem of evil in epic of “Kañgivay Mergen”. Journal of Turkology, 26(2), 1-9.
- Ahmed, S. S., & Chowdhury, M. A. K. A. (2006). Role of intravenous immunoglobulin (IVIG) as an adjuvant in the treatment of neonatal sepsis in preterm babies. Journal of Bangladesh College of Physicians and Surgeons, 24(3), 97-104.
- Alcorn, J. B. (1989). Process as resource. Advances in Economic Botany, 7, 63-77.
- Allen, K. M. (2006). Community-based disaster preparedness and climate adaptation: Local capacity-building in the Philippines. Disasters, 30(1), 81-101.
- Altınkaya, E. P., Tekin, Ç. & Eren, Ö. (2011). Kırsal yerleşim bölgelerinde sürdürülebilirlik: Çanakkale bölgesi Ayvacık ilçesi Adatepe ve Demirciköy. Politeknik Dergisi, 14(2), 109-113.
- Baggethun, E. G., Garcia, V. R., Olsson, P. & Montes, C. (2012). Traditional ecological knowledge and community resilience to environmental extremes: A case study in Doñana, SW Spain. Global Environmental Change, 22(3), 640-650.
- Barthel, S., Folke, C. & Colding, J. (2010). Social-ecological memory in urban gardens. Global Environmental Change, 20(2), 255–265.
- Batterbury, S. & Forsyth, T. (1999). Fighting back: Human adaptations in marginal environments. Environment: Science and Policy for Sustainable Development, 41(6), 6-9.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Ecology, Sustainability and Energy
Journal Section
Research Article
Authors
Oğuzhan Özkan
*
0000-0001-5099-4064
Türkiye
Publication Date
April 29, 2026
Submission Date
December 24, 2025
Acceptance Date
March 9, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 17 Number: 1