Research Article

İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi

Volume: 15 Number: 1 April 15, 2022
EN TR

İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi

Abstract

İkna Bilgi Modeli’ne göre reklam gibi ikna edici araçlara yönelik, tüketiciler zamanla bilgi toplamaktadır. Tüketici tarafından toplanan bu bilgiler tüketicinin ikna edici mesajlara yönelik olan düşüncelerinin yanı sıra, tüketicinin zihninde kendi ikna edilme durumları hakkındaki düşünceleri de kapsamaktadır. Kişinin ikna girişimlerinin yanı sıra kendi ikna durumları hakkındaki düşüncelerini ifade eden ikna bilgisi kavramı, literatürde üstbiliş olarak adlandırılmaktadır. İkna bilgisinin, üstbilişsel olarak kullanımının sonucunda kişiler ikna edici araçlara yakınlaştıkları gibi bu araçlardan kaçınma eğiliminde de bulunabilmektedir. Bu çalışmanın problemi kişilerin ikna bilgisi kullanımları doğrultusunda üstbilişin internet reklamlarından kaçınmaları üzerindeki düzenleme etkisini bulmaktır. Çalışmanın amacı, üstbiliş fonksiyonlarından biri olan üstbilişsel düzenlemenin, ikna bilgi modeli doğrultusunda internet reklamlarından kaçınma üzerindeki etkisini incelemektir. Bu doğrultuda üstbilişsel düzenleme faktörleri olarak düzenleme odaklılığı, hedef uyumluluğu, ikna bilgisi özyeterliği değişkenleri ele alınmış ve ikna bilgisi erişilebilirliği ile birlikte incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda iki farklı tam faktöriyel gruplararası deney yapılmış ve bu deneyler 18-45 yaş arasında Bahçeşehir Üniversitesi’nde 2021 yılında eğitimlerine devam etmekte olan lisans ve lisansüstü öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yapılan deneylerden elde edilen verileri test etmek için İki Yönlü ANCOVA analizi kullanılmıştır. Deneyler sonucunda düzenleme odaklılığı, ikna bilgisi erişilebilirliği, hedef uyumluluğu bağımsız değişkenlerinin, kişilerin ikna bilgisi öz-yeterlikleri doğrultusunda internet reklamlarından kaçınma üzerinde ana faktör etkilerinin bulunmadığı; ancak düzenleme odaklılığı ile ikna bilgi erişilebilirliği, düzenleme odaklılığı ile hedef uyumluluğu değişkenlerinin internet reklamlarından kaçınma üzerinde etkileşim etkilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

References

  1. Chang, C. (2017). A Metacognitive Model of the Effects of Susceptibility to Persuasion Self-Beliefs on Advertising. Journal of Advertising, 46/2: 487-502.
  2. Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
  3. Bearden, William O., David M. Hardesty, and Randall L. Rose (2001). Consumer Self-Confidence: Refinements in Conceptualization and Measurement. Journal of Consumer Research, 28 (1), 121-33.
  4. Campbell, M. C. ve Kirmani, A. (2000). Consumers' Use of Persuasion Knowledge: The Effects of Accessibility and Cognitive Capacity on Perceptions of an Influence Agent. Journal of Consumer Research, 27 (1), 69-83.
  5. Cho, C. H. (2004). Why Do People Avoid Advertising on the Internet. Journal of Advertising, 33 (4), 89-97.
  6. Devellis, R. (2012). Scale Development Theory and Applications. New York: Sage Publication.
  7. Dönmez, A. (1992). Bilişsel Sosyal Şemalar. Araştırma Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü Dergisi, 14, 131- 146.
  8. Flavell, J. H. (1979). Metacognition and Cognitive Monitoring: A New Area of Cogntive Development Inquiry. American Psychologist, 34 (10), 906-911.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication and Media Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 15, 2022

Submission Date

November 2, 2021

Acceptance Date

December 14, 2021

Published in Issue

Year 2022 Volume: 15 Number: 1

APA
Türkeli, Ö., & Tosun, N. Z. (2022). İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. Selçuk İletişim, 15(1), 422-449. https://doi.org/10.18094/josc.1018083
AMA
1.Türkeli Ö, Tosun NZ. İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. JOSC. 2022;15(1):422-449. doi:10.18094/josc.1018083
Chicago
Türkeli, Öykü, and Nurhan Zeynep Tosun. 2022. “İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi”. Selçuk İletişim 15 (1): 422-49. https://doi.org/10.18094/josc.1018083.
EndNote
Türkeli Ö, Tosun NZ (April 1, 2022) İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. Selçuk İletişim 15 1 422–449.
IEEE
[1]Ö. Türkeli and N. Z. Tosun, “İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi”, JOSC, vol. 15, no. 1, pp. 422–449, Apr. 2022, doi: 10.18094/josc.1018083.
ISNAD
Türkeli, Öykü - Tosun, Nurhan Zeynep. “İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi”. Selçuk İletişim 15/1 (April 1, 2022): 422-449. https://doi.org/10.18094/josc.1018083.
JAMA
1.Türkeli Ö, Tosun NZ. İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. JOSC. 2022;15:422–449.
MLA
Türkeli, Öykü, and Nurhan Zeynep Tosun. “İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi”. Selçuk İletişim, vol. 15, no. 1, Apr. 2022, pp. 422-49, doi:10.18094/josc.1018083.
Vancouver
1.Öykü Türkeli, Nurhan Zeynep Tosun. İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. JOSC. 2022 Apr. 1;15(1):422-49. doi:10.18094/josc.1018083

Cited By