EN
TR
İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi
Öz
İkna Bilgi Modeli’ne göre reklam gibi ikna edici araçlara yönelik, tüketiciler zamanla bilgi toplamaktadır. Tüketici tarafından toplanan bu bilgiler tüketicinin ikna edici mesajlara yönelik olan düşüncelerinin yanı sıra, tüketicinin zihninde kendi ikna edilme durumları hakkındaki düşünceleri de kapsamaktadır. Kişinin ikna girişimlerinin yanı sıra kendi ikna durumları hakkındaki düşüncelerini ifade eden ikna bilgisi kavramı, literatürde üstbiliş olarak adlandırılmaktadır. İkna bilgisinin, üstbilişsel olarak kullanımının sonucunda kişiler ikna edici araçlara yakınlaştıkları gibi bu araçlardan kaçınma eğiliminde de bulunabilmektedir. Bu çalışmanın problemi kişilerin ikna bilgisi kullanımları doğrultusunda üstbilişin internet reklamlarından kaçınmaları üzerindeki düzenleme etkisini bulmaktır. Çalışmanın amacı, üstbiliş fonksiyonlarından biri olan üstbilişsel düzenlemenin, ikna bilgi modeli doğrultusunda internet reklamlarından kaçınma üzerindeki etkisini incelemektir. Bu doğrultuda üstbilişsel düzenleme faktörleri olarak düzenleme odaklılığı, hedef uyumluluğu, ikna bilgisi özyeterliği değişkenleri ele alınmış ve ikna bilgisi erişilebilirliği ile birlikte incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda iki farklı tam faktöriyel gruplararası deney yapılmış ve bu deneyler 18-45 yaş arasında Bahçeşehir Üniversitesi’nde 2021 yılında eğitimlerine devam etmekte olan lisans ve lisansüstü öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yapılan deneylerden elde edilen verileri test etmek için İki Yönlü ANCOVA analizi kullanılmıştır. Deneyler sonucunda düzenleme odaklılığı, ikna bilgisi erişilebilirliği, hedef uyumluluğu bağımsız değişkenlerinin, kişilerin ikna bilgisi öz-yeterlikleri doğrultusunda internet reklamlarından kaçınma üzerinde ana faktör etkilerinin bulunmadığı; ancak düzenleme odaklılığı ile ikna bilgi erişilebilirliği, düzenleme odaklılığı ile hedef uyumluluğu değişkenlerinin internet reklamlarından kaçınma üzerinde etkileşim etkilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Chang, C. (2017). A Metacognitive Model of the Effects of Susceptibility to Persuasion Self-Beliefs on Advertising. Journal of Advertising, 46/2: 487-502.
- Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
- Bearden, William O., David M. Hardesty, and Randall L. Rose (2001). Consumer Self-Confidence: Refinements in Conceptualization and Measurement. Journal of Consumer Research, 28 (1), 121-33.
- Campbell, M. C. ve Kirmani, A. (2000). Consumers' Use of Persuasion Knowledge: The Effects of Accessibility and Cognitive Capacity on Perceptions of an Influence Agent. Journal of Consumer Research, 27 (1), 69-83.
- Cho, C. H. (2004). Why Do People Avoid Advertising on the Internet. Journal of Advertising, 33 (4), 89-97.
- Devellis, R. (2012). Scale Development Theory and Applications. New York: Sage Publication.
- Dönmez, A. (1992). Bilişsel Sosyal Şemalar. Araştırma Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü Dergisi, 14, 131- 146.
- Flavell, J. H. (1979). Metacognition and Cognitive Monitoring: A New Area of Cogntive Development Inquiry. American Psychologist, 34 (10), 906-911.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İletişim ve Medya Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Nisan 2022
Gönderilme Tarihi
2 Kasım 2021
Kabul Tarihi
14 Aralık 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 15 Sayı: 1
APA
Türkeli, Ö., & Tosun, N. Z. (2022). İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. Selçuk İletişim, 15(1), 422-449. https://doi.org/10.18094/josc.1018083
AMA
1.Türkeli Ö, Tosun NZ. İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. Selçuk İletişim. 2022;15(1):422-449. doi:10.18094/josc.1018083
Chicago
Türkeli, Öykü, ve Nurhan Zeynep Tosun. 2022. “İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi”. Selçuk İletişim 15 (1): 422-49. https://doi.org/10.18094/josc.1018083.
EndNote
Türkeli Ö, Tosun NZ (01 Nisan 2022) İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. Selçuk İletişim 15 1 422–449.
IEEE
[1]Ö. Türkeli ve N. Z. Tosun, “İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi”, Selçuk İletişim, c. 15, sy 1, ss. 422–449, Nis. 2022, doi: 10.18094/josc.1018083.
ISNAD
Türkeli, Öykü - Tosun, Nurhan Zeynep. “İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi”. Selçuk İletişim 15/1 (01 Nisan 2022): 422-449. https://doi.org/10.18094/josc.1018083.
JAMA
1.Türkeli Ö, Tosun NZ. İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. Selçuk İletişim. 2022;15:422–449.
MLA
Türkeli, Öykü, ve Nurhan Zeynep Tosun. “İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi”. Selçuk İletişim, c. 15, sy 1, Nisan 2022, ss. 422-49, doi:10.18094/josc.1018083.
Vancouver
1.Öykü Türkeli, Nurhan Zeynep Tosun. İkna Bilgi Modeli Bağlamında Üstbilişin Reklamdan Kaçınma Üzerindeki Etkisi. Selçuk İletişim. 01 Nisan 2022;15(1):422-49. doi:10.18094/josc.1018083
Cited By
Kültür, Reklam ve Bayramlar: Televizyon Reklamlarında Kullanılan Ramazan Bayramı Öğelerinin Analizi
Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.56676/kiad.1659464