Research Article

İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi

Volume: 19 Number: 2 October 15, 2026
EN TR

İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi

Abstract

Bu çalışma, sosyal medyada paylaşılan zayıflama ve beden dönüşüm anlatılarının sağlık iletişimi bağlamında nasıl bir ahlaki söylem ürettiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, sağlığın bu anlatılarda hangi anlam ve değerler üzerinden kurulduğu, bireylerin kendilerini ve başkalarını değerlendirme biçimlerinin nasıl şekillendiği ve bu söylemin nasıl bir ideal özne tasavvuruna zemin hazırladığı ele alınmaktadır. Çalışma, nitel doküman incelemesi deseninde yürütülmüş; amaçlı örnekleme ile seçilen on sekiz kamusal Instagram hesabında yer alan yüz yetmiş sekiz gönderi incelenmiştir. Veriler tematik analiz yoluyla çözümlenmiş, kodlama ve tema oluşturma sürecinde nitel veri analiz programından yararlanılmıştır. Bulgular, kilo kaybının erdem, irade ve başarıyla; kilo verememenin ise kusur, yetersizlik ve özdenetim eksikliğiyle ilişkilendirildiğini göstermektedir. Görsel önce-sonra karşılaştırmaları ile sayısal ölçümlerin, bedensel dönüşümü kanıtlanabilir ve sergilenebilir bir başarı performansına dönüştürdüğü görülmüştür. Ayrıca öz-sevgi ve iyileşme söyleminin de çoğu zaman disiplin, kontrol ve sorumluluk çağrısıyla iç içe geçtiği belirlenmiştir. Çalışma, yalnızca kamusal Instagram hesaplarında paylaşılan gönderilerle sınırlıdır; bu nedenle gelecek araştırmalarda farklı platformların ve izleyici yorumlarının da incelemeye dahil edilmesi önerilmektedir. Araştırma, sağlık iletişimi alanında dijital mecralarda dolaşıma giren beden ve sağlık temsillerinin yalnızca bilgilendirici değil, aynı zamanda normatif ve ahlaki yönlendirmeler taşıdığını göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Bu yönüyle çalışma, Türkiye bağlamında zayıflama anlatılarını sağlık iletişimi perspektifinden ahlakileştirme, özdenetim ve ideal özne tartışmalarıyla birlikte ele alarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi

Project Number

yok

Ethical Statement

Çalışma herhangi bir insan veya hayvan üzerinde yapılmamıştır. Açık kaynaklardan gidilerek yapılan bu çalışmada etik kurul izni gerekmemektedir.

References

  1. Abidin, C. (2016). Visibility labour: Engaging with Influencers’ fashion brands and #OOTD advertorial campaigns on Instagram. Media International Australia, 161(1), 86-100. https://doi.org/10.1177/1329878X16665177
  2. Avcı, K., & Avşar, Z. (2014). Sağlık iletişimi ve yeni medya. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (39), 181–190.
  3. Ayaz, F., & Ayaz, H. (2017). Sağlık iletişimi ve medyayı konu alan lisansüstü tezlere yönelik bir analiz. Atatürk İletişim Dergisi, (14), 147–172.
  4. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
  5. Boztepe Taşkıran, H., & Yıldız, E. (2019). Sağlığa ilişkin risklerin önlenmesi bağlamında sağlık iletişimi kampanyalarının ve yeni medyanın rolü. Dördüncü Kuvvet Uluslararası Hakemli Dergi, 2(2), 111–133. https://doi.org/10.33464/dorduncukuvvet.582332
  6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  7. Carrotte, E. R., Prichard, I., & Lim, M. S. C. (2017). “Fitspiration” on social media: A content analysis of gendered images. Journal of Medical Internet Research, 19(3), Article e95. https://doi.org/10.2196/jmir.6368
  8. Crawford, R. (1980). Healthism and the medicalization of everyday life. International Journal of Health Services, 10(3), 365–388. https://doi.org/10.2190/3H2H-3XJN-3KAY-G9NY

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication and Media Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 15, 2026

Submission Date

April 15, 2026

Acceptance Date

September 16, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 2

APA
Yılmaz, H. (2026). İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. Selçuk İletişim, 19(2), 825-860. https://doi.org/10.18094/josc.1930934
AMA
1.Yılmaz H. İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. JOSC. 2026;19(2):825-860. doi:10.18094/josc.1930934
Chicago
Yılmaz, Hüsna. 2026. “İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi”. Selçuk İletişim 19 (2): 825-60. https://doi.org/10.18094/josc.1930934.
EndNote
Yılmaz H (October 1, 2026) İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. Selçuk İletişim 19 2 825–860.
IEEE
[1]H. Yılmaz, “İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi”, JOSC, vol. 19, no. 2, pp. 825–860, Oct. 2026, doi: 10.18094/josc.1930934.
ISNAD
Yılmaz, Hüsna. “İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi”. Selçuk İletişim 19/2 (October 1, 2026): 825-860. https://doi.org/10.18094/josc.1930934.
JAMA
1.Yılmaz H. İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. JOSC. 2026;19:825–860.
MLA
Yılmaz, Hüsna. “İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi”. Selçuk İletişim, vol. 19, no. 2, Oct. 2026, pp. 825-60, doi:10.18094/josc.1930934.
Vancouver
1.Hüsna Yılmaz. İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. JOSC. 2026 Oct. 1;19(2):825-60. doi:10.18094/josc.1930934