Araştırma Makalesi

İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi

Cilt: 19 Sayı: 2 15 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi

Öz

Bu çalışma, sosyal medyada paylaşılan zayıflama ve beden dönüşüm anlatılarının sağlık iletişimi bağlamında nasıl bir ahlaki söylem ürettiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, sağlığın bu anlatılarda hangi anlam ve değerler üzerinden kurulduğu, bireylerin kendilerini ve başkalarını değerlendirme biçimlerinin nasıl şekillendiği ve bu söylemin nasıl bir ideal özne tasavvuruna zemin hazırladığı ele alınmaktadır. Çalışma, nitel doküman incelemesi deseninde yürütülmüş; amaçlı örnekleme ile seçilen on sekiz kamusal Instagram hesabında yer alan yüz yetmiş sekiz gönderi incelenmiştir. Veriler tematik analiz yoluyla çözümlenmiş, kodlama ve tema oluşturma sürecinde nitel veri analiz programından yararlanılmıştır. Bulgular, kilo kaybının erdem, irade ve başarıyla; kilo verememenin ise kusur, yetersizlik ve özdenetim eksikliğiyle ilişkilendirildiğini göstermektedir. Görsel önce-sonra karşılaştırmaları ile sayısal ölçümlerin, bedensel dönüşümü kanıtlanabilir ve sergilenebilir bir başarı performansına dönüştürdüğü görülmüştür. Ayrıca öz-sevgi ve iyileşme söyleminin de çoğu zaman disiplin, kontrol ve sorumluluk çağrısıyla iç içe geçtiği belirlenmiştir. Çalışma, yalnızca kamusal Instagram hesaplarında paylaşılan gönderilerle sınırlıdır; bu nedenle gelecek araştırmalarda farklı platformların ve izleyici yorumlarının da incelemeye dahil edilmesi önerilmektedir. Araştırma, sağlık iletişimi alanında dijital mecralarda dolaşıma giren beden ve sağlık temsillerinin yalnızca bilgilendirici değil, aynı zamanda normatif ve ahlaki yönlendirmeler taşıdığını göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Bu yönüyle çalışma, Türkiye bağlamında zayıflama anlatılarını sağlık iletişimi perspektifinden ahlakileştirme, özdenetim ve ideal özne tartışmalarıyla birlikte ele alarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Çalışma herhangi bir insan veya hayvan üzerinde yapılmamıştır. Açık kaynaklardan gidilerek yapılan bu çalışmada etik kurul izni gerekmemektedir.

Kaynakça

  1. Abidin, C. (2016). Visibility labour: Engaging with Influencers’ fashion brands and #OOTD advertorial campaigns on Instagram. Media International Australia, 161(1), 86-100. https://doi.org/10.1177/1329878X16665177
  2. Avcı, K., & Avşar, Z. (2014). Sağlık iletişimi ve yeni medya. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (39), 181–190.
  3. Ayaz, F., & Ayaz, H. (2017). Sağlık iletişimi ve medyayı konu alan lisansüstü tezlere yönelik bir analiz. Atatürk İletişim Dergisi, (14), 147–172.
  4. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
  5. Boztepe Taşkıran, H., & Yıldız, E. (2019). Sağlığa ilişkin risklerin önlenmesi bağlamında sağlık iletişimi kampanyalarının ve yeni medyanın rolü. Dördüncü Kuvvet Uluslararası Hakemli Dergi, 2(2), 111–133. https://doi.org/10.33464/dorduncukuvvet.582332
  6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  7. Carrotte, E. R., Prichard, I., & Lim, M. S. C. (2017). “Fitspiration” on social media: A content analysis of gendered images. Journal of Medical Internet Research, 19(3), Article e95. https://doi.org/10.2196/jmir.6368
  8. Crawford, R. (1980). Healthism and the medicalization of everyday life. International Journal of Health Services, 10(3), 365–388. https://doi.org/10.2190/3H2H-3XJN-3KAY-G9NY

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

15 Nisan 2026

Kabul Tarihi

16 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, H. (2026). İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. Selçuk İletişim, 19(2), 825-860. https://doi.org/10.18094/josc.1930934
AMA
1.Yılmaz H. İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. Selçuk İletişim. 2026;19(2):825-860. doi:10.18094/josc.1930934
Chicago
Yılmaz, Hüsna. 2026. “İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi”. Selçuk İletişim 19 (2): 825-60. https://doi.org/10.18094/josc.1930934.
EndNote
Yılmaz H (01 Ekim 2026) İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. Selçuk İletişim 19 2 825–860.
IEEE
[1]H. Yılmaz, “İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi”, Selçuk İletişim, c. 19, sy 2, ss. 825–860, Eki. 2026, doi: 10.18094/josc.1930934.
ISNAD
Yılmaz, Hüsna. “İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi”. Selçuk İletişim 19/2 (01 Ekim 2026): 825-860. https://doi.org/10.18094/josc.1930934.
JAMA
1.Yılmaz H. İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. Selçuk İletişim. 2026;19:825–860.
MLA
Yılmaz, Hüsna. “İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi”. Selçuk İletişim, c. 19, sy 2, Ekim 2026, ss. 825-60, doi:10.18094/josc.1930934.
Vancouver
1.Hüsna Yılmaz. İdeal Bedenden İdeal Özneye: Sosyal Medyada Zayıflama Anlatılarının Sağlık İletişimi Bağlamında Ahlaki Söylemi. Selçuk İletişim. 01 Ekim 2026;19(2):825-60. doi:10.18094/josc.1930934