TR
EN
“Bulgar Mezalimi ve Şark Meselesi” Kitapçığı Üzerinden William E.Gladstone’un Osmanlı Politikalarına Dair Bir Analiz
Öz
Uzun yaşamı boyunca dört kez başbakanlık yapmış olan William Ewart Gladstone hem İngiliz tarihi hem de dünya siyaseti için iz bırakmış bir devlet adamıdır. 5 Eylül 1876 yılında yayımladığı ünlü kitapçığı “Bulgar Mezalimi ve Şark Meselesi” ile Osmanlı imparatorluğu içinde yaşanan olaylara katılması gerek 1876-1878 Yakın Doğu krizini gerekse de Osmanlı İmparatorluğu’na yönelik İngiliz politikasının oluşmasında belirleyici olmuştur. Gladstone’un Hristiyan tebaanın Türk yönetimiyle idaresine yönelik her zaman şüpheleri mevcuttur. Kitapçığının temel eksenini de bu düşünceleri oluşturmaktadır. İngiliz-Osmanlı ilişkileri tarihinin dönüm noktası, İngiliz Parlamento tartışmalarının ve Liberal devlet adamı Gladstone'un politikalarının incelenmesinde yatmaktadır. Bununla birlikte, Gladstone'un Osmanlı İmparatorluğu'na yönelik İngiliz diplomasisinin oluşumunda Bulgar İsyanı’ndaki bu çıkışı Disraeli'nin 1877-1878 Rus-Osmanlı Savaşı'ndaki Türk yanlısı tarafsızlığından vazgeçişe yol açmış ve akabinde Gladstone liderliğinde 1882'de Mısır'ın İngilizler tarafından işgali gerçekleşmiştir. Gladstone’un “Bulgar Mezalimi ve Şark Meselesi” kitapçığındaki retorik öfkesindeki, “insanlığın yüz karası Türklerin pılı pırtısıyla Avrupa’dan çıkarmak” düşüncesinin yahut dini kızgınlığının politikalarını etkileyip etkilemediği düşüncesi tartışmaya açıktır. Bu çalışma, Gladstone’un düşüncelerinin ve kitapçığının Osmanlı İmparatorluğu’na yönelik İngiliz politikasının oluşumundaki önemini analiz edecektir.
Anahtar Kelimeler
References
- [1] Clair, Goubold Bropy Saint (1876), “Bulgarian Horrors! and Mr. Gladstone`s Eastern Policy”, Blanchard & Sons, London.
- [2] Anderson, Matthew S. (1968), The Eastern Question, 1774-1923, A Study in International Relations, Macmillan, London.
- [3] Balcı, Meral (2018), Reflection of British Prime Minister Gladstone's Anti- Ottoman Policies to British Foreign Policy, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler’de Akademik Araştirmalar-I, Gece Kitaplığı, İstanbul.
- [4] Biagini, Eugenio (1992), Liberty, Retrenchment and Reform, Popular Liberalism in the Age of Gladstone, 1860-1880, Cambridge University Press, Cambridge.
- [5] Biagini, Eugenio (2000), Gladstone, Macmillan, London.
- [6] Blake, Robert (1967), Disraeli, St. Martin’s Press, Michigan.
- [7] British Library (BL) 8028. AA, Eastern Question Association: Report of Proceedings of the National conference at St. James Hall, London: Direction of the Committee by James Clarke & Co., 13&14 Fleet Street.
- [8] British Library (BL) Gladstone Papers (GP).
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Late Modern Ottoman History
Journal Section
Research Article
Authors
Early Pub Date
December 23, 2023
Publication Date
December 27, 2023
Submission Date
April 12, 2023
Acceptance Date
September 4, 2023
Published in Issue
Year 2023 Volume: 6 Number: 2
APA
Yıldızeli, F. B. (2023). “Bulgar Mezalimi ve Şark Meselesi” Kitapçığı Üzerinden William E.Gladstone’un Osmanlı Politikalarına Dair Bir Analiz. Journal of Universal History Studies, 6(2), 226-241. https://doi.org/10.38000/juhis.1281490
Cited By
Count Agenor Gołuchowski’s Plan to Occupy the Straits (1895)
Journal of Universal History Studies
https://doi.org/10.38000/juhis.1614213
