The Ideal of Osmanistics at the Intersection of History and Philology: “Yalova Agreement” (Workshop Report)

Year 2026, Issue: 11 , 173 - 173 , 15.04.2026

Cemal Kafadar , Hacer Karabağ Arslan , Selim Karahasanoğlu , Murat Keçiş

https://doi.org/10.54462/kadim.1905319

https://izlik.org/JA96MZ68YU

Abstract

Contemporary Ottoman historiography confronts a “paradox of abundance”. While the publication of primary sources has expanded exponentially, the field lacks methodological coherence and is divided by a deepening schism between historical and philological editing practices. The ideal of Ottoman Studies articulated by Halil İnalcık under the concept of Osmanistics, as an autonomous and institutionalized field grounded in shared scholarly standards, has yet to be consistently reflected in editorial practice. Against this background, the international workshop “Editing Ottoman Sources: The First International Workshop on Methodological Standardization (15th Century)” was held in Yalova, Türkiye, on July 26–28, 2025, bringing together historians, philologists, and archivists working on fifteenth-century texts that serve as the foundational sources of early Ottoman history. This report outlines the key issues that structured the workshop discussions, including long-standing philological and historical challenges, divergent transcription practices, and the implications of digital technologies for the publication of sources. Based on the papers presented and the discussions held, the report situates the current state of Ottoman/Turkish text publication. It summarizes the shared principles and points of consensus of the “Yalova Agreement,” which emerged from the workshop deliberations.

Keywords

Osmanistics , Critical Edition , Textual Criticism , Digital Humanities , Yalova Agreement

Tarih ve Filolojinin Kesişiminde “Osmanistik” İdeali: Yalova Mutabakatı (Çalıştay Raporu)

https://izlik.org/JA96MZ68YU

Abstract

Günümüz Osmanlı tarihçiliği “bolluk paradoksu” ile karşı karşıyadır: Bir yanda temel kaynakların neşri katlanarak artarken, diğer yanda alan metodolojik tutarlılıktan yoksundur ve tarihsel ile filolojik neşir pratikleri arasındaki derinleşen uçurumla bölünmüş durumdadır. Halil İnalcık’ın “Osmanistik” kavramı çerçevesinde dile getirdiği; ortak bilimsel standartlara dayalı, müstakil ve kurumsallaşmış bir araştırma alanı ideali, neşir pratiklerine henüz tam manasıyla yansıtılamamıştır. Bu arka plan ışığında; 26-28 Temmuz 2025 tarihlerinde Yalova’da düzenlenen “Osmanlı Kaynaklarının Neşrinde Yöntem Birliği: Uluslararası Çalıştay I (15. Yüzyıl)”, erken Osmanlı tarihinin kurucu metinleri olan 15. yüzyıl kaynakları üzerinde çalışan tarihçi, filolog ve arşivcileri bir araya getirmiştir. Bu rapor; köklü filolojik ve tarihsel zorluklar, farklılaşan transkripsiyon uygulamaları ve dijital teknolojilerin kaynak neşri üzerindeki etkileri de dahil olmak üzere, çalıştay tartışmalarını şekillendiren temel meseleleri ana hatlarıyla ortaya koymaktadır. Sunulan tebliğler ve yürütülen müzakerelere dayanan bu çalışma, Osmanlı/Türk metin neşrinin mevcut durumunu konumlandırmakta ve çalıştay görüşmeleri sonucunda ortaya çıkan “Yalova Mutabakatı”nın ortak ilkelerini ve uzlaşı noktalarını özetlemektedir.

Keywords

Osmanistik , Tenkitli Neşir , Metin Tenkidi , Dijital Beşerî Bilimler , Yalova Mutabakatı

Thanks

Bu çalıştayın gerçekleştirilmesine sağladıkları kurumsal destek için Türk Tarih Kurumuna; katılım ve katkıları için Türk Dil Kurumu ile Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığına; organizasyon sürecindeki destekleri için ise Yalova Valiliği ve Yalova Belediyesine teşekkür ederiz.

References

• Atâyi’nin Hilyetü’l-efkâr’ı. haz. Agâh Sırrı Levend. Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 1948.
• Ateş, Ahmet. “Metin Tenkidi Hakkında”. Türkiyat Mecmuası 7 (1942), 253-267.
• Bābur-nāma (Vaqāyıʿ): Critical Edition Based on Four Chaghatay Texts with Introduction and Notes. haz. Eiji Mano. Kyoto: Syokado, 1995.
• Buluç, Sâdettin. “Eski Anadolu Türkçesiyle Bir Kabus-nâme Çevirisi”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 17 (1969), 195-200.
• Çeşmîzâde Tarihi. haz. Bekir Kütükoğlu. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1959.
• Demirtaş, Ahmet. Yazıcıoğlu Ahmed Bîcan’ın Dürr-i Meknûn’u: İnceleme-Metin-Dizin. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2003.
• Emecen, Feridun M. Fetih ve Kıyamet: 1453 İstanbul'un Fethi ve Kıyamet Senaryoları. İstanbul: Timaş Yayınları, 2012.
• Gilliéron, Jules - Edmond Edmont. Atlas linguistique de la France. Paris: Honoré Champion, 1902-1910.
• Grenier, Carlos. The Spiritual Vernacular of the Early Ottoman Frontier: The Yazıcıoğlu Family. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2021.
• İnalcık, Halil. Osmanistik Bilimi’ne Katkılar. haz. Tayfun Ulaş. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2021.
• Kafadar, Cemal. “Yahşi Fakih’in Peşinde, Dijital Çağın Eşiğinde”. İnalcık ve Oğuzoğlu Anısına: Osmanlı Devleti'nin Kuruluşundan Cumhuriyet Türkiye'sine Yalakova'dan Yalova'ya. ed. Hacer Karabağ Arslan - Yusuf Ziya Karaaslan, 1-11. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2024.
• Keykâvus b. İskender. Kābusnâme. çev. Mercimek Ahmed. haz. Atilla Özkırımlı. İstanbul: Tercüman Yayınları, 1974.
• Keykâvus b. İskender. Kābusnâme. çev. Mercimek Ahmed. haz. Orhan Şaik Gökyay. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1966.
• Keykâvus b. İskender. Kâbûs-nâme. çev. Şeyhoğlu Sadrüddin Mustafa. haz. Enfel Doğan. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2016.
• Keykâvus b. İskender. The Book of Advice by King Kay Kā’ūs ibn Iskander: The Earliest Old Ottoman Turkish Version of his Ḳābūsnāme. haz. Eleazar Birnbaum. Cambridge, MA: Harvard University Printing Office, 1981.
• Kołodziejczyk, Dariusz. The Ottoman Survey Register of Podolia (ca. 1681): Defter-i Mufassal-i Eyalet-i Kamaniçe. Cambridge, MA: The Harvard Ukrainian Research Institute, 2004.
• Levend, Agâh Sırrı. Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Safhaları. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1949. Nâbî’nin Surnâmesi. haz. Agâh Sırrı Levend. İstanbul: İnkılap Kitabevi, 1944.
• Oruç Beğ Tarihi: Osmanlı Tarihi (1288–1502). haz. Necdet Öztürk. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2014.
• Osmanlı Tarihleri. C. 1. haz. Hüseyin Nihal Atsız. İstanbul: Türkiye Yayınevi, 1949.
• Şahin, Kaya. “Constantinople and the End Time: The Ottoman Conquest as a Portent of the Last Hour”. Journal of Early Modern History 14/4 (2010), 317-354.
• Tenkitli Neşir Kılavuzu: Osmanlı Türkçesi Metinleri İçin. haz. Berat Açıl - Sadık Yazar - Kadir Turgut - Özgür Kavak. İstanbul: İSAM Yayınları, 2022.
• Turan, Ebru. The Sultan’s Favorite: İbrahim Paşa and the Making of the Ottoman Universal Sovereignty. Chicago: University of Chicago, Department of Near Eastern Languages and Civilizations, Doktora Tezi, 2007.
• Yazıcıoğlu Ahmed Bîcan. Dürr-i Meknûn: İnciler Dürbünü. haz. Necdet Sakaoğlu. İstanbul: Oğlak Yayıncılık, 1999.
• Yazıcıoğlu Ahmed Bîcan. Dürr-i Meknûn: Kritische Edition mit Kommentar. haz. Laban Kaptein. Asch: Laban Kaptein, 2007.
• Yazıcızâde Ali. Tevârîh-i Âl-i Selçuk: Oğuznâme – Selçuklu Tarihi (Giriş-Metin-Dizin). haz. Abdullah Bakır. İstanbul: Çamlıca Basım Yayın, 2009.
• Yerasimos, Stefanos. Konstantiniye ve Ayasofya Efsaneleri. çev. Şirin Tekeli. İstanbul: İletişim Yayınları, 1993.