Kent Kimliği, Hafıza ve Mekân: Samsun Yabancılar (Rus) Pazarı Örneği

Samsun Yabancılar Pazarı, kentin ticari ve toplumsal hafızası açısından önemli bir mekân olup, zaman içinde dönüşerek günümüzde daha homojen bir yapıya bürünmüştür. Kentler, yalnızca fiziksel alanlar olmanın ötesinde, kimliklerin inşa edildiği, hafızanın korunduğu ve toplumsal ilişkilerin şekillendiği dinamik yapılar olarak sosyolojik bir anlam taşımaktadır. Bu araştırma, Samsun Yabancılar Pazarı’nın kent kimliği ve sosyal hafızaya ilişkisini incelemektedir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada, katılımcılara amaçlı örneklem yöntemi ile ulaşılmış ve Samsun Yabancılar Pazarında faaliyet gösteren 10 esnaf ile “Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu” uygulanarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde, pazarın ticari işlevinin yanı sıra kentin hafızası ve kimlik üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmanın geçerliği ve güvenirliğinin sağlanabilmesi amacıyla gerekli önlemler alınmış ve elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Bu doğrultuda, örneklemden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş olup, yapılan kapsamlı analizler ve çıkarımlar sonucunda özellikle yaşlı bireyler için pazarın nostaljik bir anlam taşıdığını ve geçmişin bir uzantısı olarak görüldüğünü, genç katılımcıların ise pazarı tüketim alışkanlıkları ve modern kent yaşamı ile ilişkilendirdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, eğitim seviyesi yükseldikçe, pazarın kent kimliğindeki rolüne yönelik farkındalığın arttığı gözlemlenmiştir. Samsun Yabancılar Pazarı’nın, yalnızca ekonomik bir alan olmanın ötesinde, yerel halk için sosyal ve kültürel etkileşimin sürdüğü bir mekân olarak kentsel hafızanın şekillenmesine katkıda bulunduğu görülmektedir. Bu çerçevede, kent mekânlarının hafıza ve kimlik inşasındaki rolüne ilişkin farkındalığı artırmaya yönelik kentsel politika ve planlamaların geliştirilmesi önerilmektedir. Çalışma, kentsel hafıza ve kimlik üzerine yapılan araştırmalara katkı sunarak, mekânsal dönüşüm süreçlerinin sosyolojik etkilerini anlamaya yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Samsun Foreigners’ Bazaar is a significant urban site in terms of the city’s commercial activities and social memory. Over time, it has undergone transformation, evolving into a more homogeneous structure. Cities are not merely physical settlements; they are dynamic spaces where identities are constructed, collective memories are preserved, and social interactions are shaped. This study examines the relationship between Samsun Foreigners’ Bazaar, urban identity, and social memory. A qualitative research design was employed, and participants were selected through purposive sampling. Semi-structured interviews were conducted with 10 vendors operating within the Foreigners’ Bazaar. The interviews explored not only the commercial role of the market but also its sociocultural impacts on the city’s memory and identity. To ensure the validity and reliability of the study, rigorous methodological procedures were followed, and the data were analyzed through content analysis. The findings, evaluated through thematic analysis, reveal that the Bazaar holds particular nostalgic value for elderly participants, who perceive it as a remnant of the past. In contrast, younger participants associate the space with consumption habits and modern urban life. Furthermore, a higher level of education was associated with greater awareness of the Bazaar’s role in urban identity. Overall, the results demonstrate that Samsun Foreigners’ Bazaar is not merely an economic venue but also a vibrant space of cultural and social interaction that contributes significantly to the construction of urban memory. In light of these findings, it is recommended that urban policy and planning initiatives prioritize raising awareness of the role of urban spaces in memory and identity formation.