Research Article

Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal yönetim ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi

Volume: 19 Number: 7 October 6, 2026
TR EN

Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal yönetim ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul Bileşik (XUTUM), Sürdürülebilirlik (XUSRD), Kurumsal Yönetim (XKURY) ve Ulaştırma (XULAS) endekslerinde en yüksek fiyat ile işlem hacmi arasındaki kısa dönemli dinamik ve doğrusal öngörü ilişkisini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmanın veri seti, 1 Ekim 2024–30 Eylül 2025 dönemine ait günlük gözlemlerden oluşmaktadır. En yüksek fiyat ve işlem hacmi serileri logaritmik dönüşümden sonra analize alınmıştır. ADF testi sonuçları, fiyat serilerinin düzeyde durağan olmadığını; işlem hacmi serilerinin ise kullanılan deterministik bileşene bağlı olarak düzeyde durağanlık gösterebildiğini ortaya koymuştur. Bütün seriler birinci farkta durağan olduğundan kısa dönemli ilişkiler, farkı alınmış serilerle kurulan dört iki değişkenli VAR modeli üzerinden incelenmiştir. Johansen eşbütünleşme sonuçları tamamlayıcı nitelikte raporlanmış, gecikme uzunluğu AIC ölçütüne göre beş olarak belirlenmiştir. %5 anlamlılık düzeyinde hiçbir endekste Granger nedenselliği tespit edilmemiştir. Yalnızca Ulaştırma Endeksi’nde en yüksek fiyattan işlem hacmine doğru p=0,0885 düzeyinde, %10 anlamlılık sınırında zayıf bir öngörü ilişkisi belirlenmiştir. Etki–tepki fonksiyonları, şokların kısa sürede azalarak sönümlendiğini göstermiştir. Sonuçlar, seçilen dönem ve doğrusal model kapsamında fiyat–hacim öngörülebilirliğinin genel olarak sınırlı olduğunu göstermekte; tek başına piyasa etkinliği, yatırımcı rasyonalitesi veya bilgi asimetrisi hakkında kesin bir yargı oluşturmamaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Finansal destek bulunmamaktadır.

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kurul iznine gerek yoktur. Buna ilişkin ıslak imzalı onam formu, makale süreç dosyasına eklenmiştir.

Thanks

Teşekkür edilecek kişi veya kurum bulunmamaktadır.

References

  1. Acar Boyacıoğlu, M., Güvenek, B. ve Alptekin, V. (2010). Getiri volatilitesi ile işlem hacmi arasındaki ilişki. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (48): 200-217.
  2. Alhussayen, H. (2022). The relationship between trading volume and market returns: A VAR/Granger causality testing approach in the context of Saudi Arabia. Organizations and Markets in Emerging Economies, 13(1), 260–275. https://doi.org/10.15388/omee.2022.13.79
  3. Alkan, G. ve Merdivenci, F. (2021). Sürdürülebilir kalkınma açısından lojistik performans endeksine göre seçilen ülkelerin entropi temeline dayalı EDAS yöntemi ile değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(2), 627–641.
  4. Altay, A. (2025). Borsa İstanbul Bankacılık, Sanayi ve Sürdürülebilirlik Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin Var Modeli ile Analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 28(2), 672-682. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1811039
  5. Bildik, R., & Gülay, G. (2008). The effects of changes in index composition on stock prices and volume: Evidence from the Istanbul Stock Exchange. International Review of Financial Analysis, 17(1), 178–197. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2006.10.002
  6. Chuang, W., Liu, H. H. ve Susmel, R. (2012). The bivariate GARCH approach to investigating the relation between stock returns, trading volume, and return volatility. Global Finance Journal, 23 (1): 1-15.
  7. Clark, P. K. (1973). A subordinated stochastic process model with finite variance for speculative prices. Econometrica, 41(1), 135–155. https://doi.org/10.2307/1913889
  8. Copeland, T. E. (1976). A model of asset trading under the assumption of sequential information arrival. The Journal of Finance, 31(4), 1149–1168. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1976.tb01959.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Logistics

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 6, 2026

Submission Date

January 16, 2026

Acceptance Date

October 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 7

APA
Güngör, A. (2026). Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal yönetim ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi. Kent Akademisi, 19(7), 1-23. https://izlik.org/JA67EU35AT
AMA
1.Güngör A. Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal yönetim ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi. Urban Academy. 2026;19(7):1-23. https://izlik.org/JA67EU35AT
Chicago
Güngör, Ayşe. 2026. “Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal Yönetim Ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu Ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli Ile Analizi”. Kent Akademisi 19 (7): 1-23. https://izlik.org/JA67EU35AT.
EndNote
Güngör A (October 1, 2026) Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal yönetim ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi. Kent Akademisi 19 7 1–23.
IEEE
[1]A. Güngör, “Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal yönetim ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi”, Urban Academy, vol. 19, no. 7, pp. 1–23, Oct. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA67EU35AT
ISNAD
Güngör, Ayşe. “Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal Yönetim Ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu Ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli Ile Analizi”. Kent Akademisi 19/7 (October 1, 2026): 1-23. https://izlik.org/JA67EU35AT.
JAMA
1.Güngör A. Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal yönetim ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi. Urban Academy. 2026;19:1–23.
MLA
Güngör, Ayşe. “Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal Yönetim Ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu Ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli Ile Analizi”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 7, Oct. 2026, pp. 1-23, https://izlik.org/JA67EU35AT.
Vancouver
1.Ayşe Güngör. Borsa İstanbul, Bileşik, Sürdürülebilirlik, Kurumsal yönetim ve Ulaştırma Endekslerinde En Yüksek Fiyat Oluşumu ile İşlem Hacmi Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi. Urban Academy [Internet]. 2026 Oct. 1;19(7):1-23. Available from: https://izlik.org/JA67EU35AT

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com