Research Article

Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları

Volume: 19 Number: 6 August 31, 2026
EN TR

Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları

Abstract

Orta Asya’dan Anadolu’ya gelen Oğuz boylarından bazıları Afyonkarahisar ilinin ilçe ve köylerine yerleşmiştir. Yörükler için dokumacılık konargöçer yaşamın vazgeçilmez bir parçasıdır. Konarı köyüne yerleşen yörükler, kendi yetiştirdikleri koyunların yününü değerlendirmiş ve dokumalarında kullanmışlardır. Konarı Köyü, Afyonkarahisar İscehisar ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Konarı köyünde yaşayan yörükler, kendi yetiştirdikleri koyunların yününü hem günlük hayatta kullanmak hem de çeyiz hazırlamak amacıyla kilim, yastık, heybe, çuval ve torba dokumuşlardır. Günümüze ulaşan örnekler arasında Konarı köyünde yastık, heybe, torba ve çuval dokumalarına rastlanmıştır. Bu çalışmada, İscehisar ilçesi Konarı köyünde tespit edilen kilim, yastık, heybe, torba ve çuval örneklerinden oluşan toplam 32 adet düz dokumanın teknik, renk, kullanılan malzeme, yanış ve kompozisyon özellikleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Konarı köyü dokumaları ile ilgili daha önce herhangi bir araştırma yapılmamış olması, bu çalışmanın bilimsel ve kültürel önemini artırmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden alan araştırması ve literatür taraması birlikte kullanılmıştır. Çalışma kapsamında 11 kaynak kişi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yörede tespit edilen dokumalar yerinde incelenmiş, dokuyucular ile sözlü görüşmeler yapılmış, gözlem ve mülakat teknikleri uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini Konarı köyü dokumaları oluşturmaktadır. Bu köyde belirlenen 32 adet düz dokuma örneği ise örneklem grubunu meydana getirmektedir. Dokumaların çözgü ve atkı ipliklerinde beyaz, kırmızı ve siyah yün kullanılmış, desen ipliklerinde ise yün ve akrilik iplikler tercih edilmiştir. Bezayağı, sık motifli cicim, seyrek motifli cicim ve düz zili dokuma teknikleri uygulanmıştır. Dokumalar, genellikle zeminde yer alan ve tekrar eden motifin adıyla adlandırılmaktadır. Dokunan yastıkların, torbaların, çuvalların ve heybelerin zamanla sökülmemesi için dokumaların kenarlarına yörede “Kürtleme” olarak adlandırılan özel bir dikiş tekniği uygulanmakta, böylece hem dayanıklılık artırılmakta hem de geleneksel bilgi ve uygulamalar günümüze aktarılmaktadır. Bu yönüyle çalışma, Konarı köyü dokumacılık geleneğinin belgelenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir kaynak niteliği taşımakta, Anadolu Yörük kültürünün yerel dokuma birikimini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları, bölgesel dokuma sanatının teknik ve estetik özelliklerini anlamaya katkı sağlamaktadır ve literatüre özgün veriler sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL VE BEŞERİ BİLİMLERİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ KURULU K

Ethical Statement

Üniversitemiz Güzel Sanatlar Fakültesi öğretim elemanı SULTAN SÖKMEN tarafından yürütülen , "Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları" başlıklı öğretim elemanı araştırması kapsamında yapılan başvuruda yer alan veri toplama araçlarının, etik açıdan sakıncalı olmadığına, katılanların oy birliği ile karar verildi. KARAR 2025/29

References

  1. Acar B. (1982). Kilim, Cicim, Zili, Sumak Türk Düz Dokuma Yaygıları. İstanbul: Eren Yayıncılık.
  2. Akbil, F. (1977). Bergama Dokumaları Cicim-Sili. Türkiyemiz, 21, 12-16.
  3. Aksoy, E. (2004). Günümüz Kırıkkale Karakeçili Yörüklerinin Aşiret Yapısı. Türkiyat Araştırmaları, 1. sayı. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü,165-178
  4. Arıkan, S.(2020). Anadolu Halk Kültürü Bağlamında Müzik Pratikleri (İscehisar Alanyurt Köyü Örneği). Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar.
  5. Bayar, M. (2017). Tanrılara Adanmış Şehir İscehisar. Semih Ofset Matbaacılık, Ankara.
  6. Bulduk, Ü. (1998). İdari ve Sosyal Açıdan Karakeçili Aşiretleri Ve Yerleşimleri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Araştırmaları Dergisi, C. 19, S. 30, 37-52
  7. Deniz, B. (1998). Ayvacık (Çanakkale) Yöresi Düz Dokuma Yaygıları (Kilim-Cicim Zili).Duman Ofset, Atatürk Kültür Merkezi Yayını: 169, Ankara.
  8. Deniz, B. (2000). Türk Dünyasında Halı ve Düz Dokuma Yaygılar. Atatürk Kültür MerkeziYayınları: 215, Ankara.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Cultural Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 31, 2026

Submission Date

January 30, 2026

Acceptance Date

August 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 6

APA
Sökmen, S. (2026). Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları. Kent Akademisi, 19(6), 1-29. https://doi.org/10.35674/kent.1876957
AMA
1.Sökmen S. Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları. Urban Academy. 2026;19(6):1-29. doi:10.35674/kent.1876957
Chicago
Sökmen, Sultan. 2026. “Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları”. Kent Akademisi 19 (6): 1-29. https://doi.org/10.35674/kent.1876957.
EndNote
Sökmen S (August 1, 2026) Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları. Kent Akademisi 19 6 1–29.
IEEE
[1]S. Sökmen, “Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları”, Urban Academy, vol. 19, no. 6, pp. 1–29, Aug. 2026, doi: 10.35674/kent.1876957.
ISNAD
Sökmen, Sultan. “Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları”. Kent Akademisi 19/6 (August 1, 2026): 1-29. https://doi.org/10.35674/kent.1876957.
JAMA
1.Sökmen S. Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları. Urban Academy. 2026;19:1–29.
MLA
Sökmen, Sultan. “Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 6, Aug. 2026, pp. 1-29, doi:10.35674/kent.1876957.
Vancouver
1.Sultan Sökmen. Afyonkarahisar Konarı Düz Dokumaları. Urban Academy. 2026 Aug. 1;19(6):1-29. doi:10.35674/kent.1876957

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com